ساعت آفتابی حرم یک مکان یادبود تاریخی در مشهد است. این مکان به عنوان یادبود یک واقعه تاریخی شناخته می‌شود و بازدیدکنندگان می‌توانند درک بهتری از گذشته منطقه به دست آورند. دسترسی به منطقه ثامن در مشهد فراهم است و آدرس نشان‌دهنده موقعیت آن است. فضا با حال و هوای بستر یادبود و احترام به تاریخ طراحی شده و تجربهٔ بازدید آرام است. نکتهٔ متمایز این مکان تعبیر نام آن است که به یک ساعت آفتابی که با حرم در ارتباط است اشاره می‌کند.
ساعت آفتابی حرم، که در صحن جمهوری اسلامی حرم مطهر امام رضا قرار گرفته، یه نماد تاریخی و معماریه که با سنگ مرمر سفید و سنگ یكپارچه ساخته شده و دقیق تا حدود ده دقیقه می‌تونه ظهر شرعی رو نشون بده؛ خیلی‌ها از طراحی دقیقش، نقوش قرآن و ستاره قطبی که رویش حک شده، لذت می‌برن و حتی کنجکاوی می‌کنن که چطور کار می‌کنه، ولی بعضی از زائران هم می‌پرسن که چرا راهنمایی کنارش نیست؛ در کل همه‌ی نظرات مثبت هستن، همه می‌گن خیلی عالیه، جالبه، زیبا و یه بخش مهم از یادبود تاریخی حرم.
علی کهن
۳ سال قبل
۵
ساعت آفتابی یا شاخصی در میان صحن جمهوری قرار دارد.
پیش از پیدایش ساعت‌های مكانیكی امروزی، ساعت آفتابی وسیله‌ای برای اندازه‌گیری زمان بوده و پیش از قرن بیستم از آن استفاده می‌‌شده است. ساعت‌های آفتابی گوناگونی مانند ساعت‌های آفتابی ارتفاعی، جهتی، استوایی، افقی و قطبی وجود داشته است.
این ساعت ظهر شرعی را در تمام فصول سال نشان می‌‌دهد.
سنگ یكپارچه ساعت در محفظه شیشه‌ای قرار گرفته و اعداد دوسوی شاخص آن ساعت‌های قبل و بعد از ظهر را به افق مشهد نشان می‌‌دهد. هنگامی كه سایه دوسوی شاخص كاملا محو شد، ظهر شرعی است.
ساعت آفتابی صحن جمهوری اسلامی صفحه‌ای دو تکه، از جنس سنگ مرمر سفید به اندازه 10/2*85/1 متر است که بر روی مکعبی با همین ابعاد و ارتفاع نیم متر قرار دارد؛ روی صفحۀ آن نقوشی به صورت برجسته حک شده و یک شاخص برنجی که به سمت ستاره قطبی جهت گیری شده، در میانۀ صفحه قرار دارد.
بر زمینۀ این صفحه، نشان جمهوری اسلامی(الله) و در میانۀ آن اعداد ساعت، تعبیه شده است.
در چهار طرف ساعت، جهت‌های جنوب، مغرب، مشرق و ظهر نوشته شده و با چهار نشانگر مشخص گردیده است.
در قسمتی از دایرۀ میانی، قبله نما حک شده است. بین این نشانگرها نیز، چهار قاب منحنی وجود دارد که داخل هر کدام، آیاتی از قرآن مجید به خط ثلث حک شده است.
طراحی این ساعت را، بر اساس افق مشهد مقدس، شیخ آل عصفور بحرینی و اجرای آن را مهندسان آستان قدس برعهده داشته‌اند و رونمایی آن در سال۱۳۶۶ هجری شمسی هم زمان با بهره‌برداری از صحن جمهوری اسلامی صورت پذیرفته است.
تاریخچه «صحن جمهوری اسلامی» حرم امام رضا علیه السلام/ ماجرای ساعت آفتابی که کنجکاوی همه را بر می‌انگیزد
صحن جمهوری اسلامی از جمله صحن‌های بزرگ و دلگشای حرم مطهر امام رضا علیه السلام است که پس از انقلاب ۵۷و در دوران جمهوری اسلامی ساخته شده است.
این صحن از سمت جنوب به صحن جامع رضوی ارتباط دارد. قسمت شرقی این صحن به بست شیخ بهایی و از آنجا به صحن گوهرشاد می‌رسد. همچنین در قسمت شرقی این صحن رواق‌های دارالولایه، دارالهدایه،دارالرحمه و دارالقرآن نیز قرار دارند و از این طریق می‌توان به روضه منوره حضرت رضا علیه السلام نیز دسترسی یافت.
صحن جمهوری اسلامی در قسمت شمالی خود به بست شیخ طوسی و ورودی رواق دارالحجه راه می‌یابد. قسمت غربی این صحن هم به صحن غدیر، دارالشفای حضرت و همچنین مهمانسرای رضوی مرتبط است. همچنین از غرب این صحن و از طریق ورودی شیخ طوسی امکان دسترسی به خیابان شیرازی برای زائران وجود دارد.
ایوان‌های چهارگانه و قرینه در صحن جمهوری
این صحن بزرگ و زیبا که در قسمت غربی حرم مطهر ساخته شده است، دارای چهار ورودی بزرگ است که بصورت قرینه ساخته شده‌اند. در قسمت‌های شمالی و جنوبی صحن دو گلدسته طلا در بالای ایوان‌ها وجود دارند که آنها نیز قرینه یکدیگرند. ارتفاع هر یک از این گلدسته‌های زیبا به ۳۰ متر می‌رسد.
ایوان شرقی این صحن که زائران را به سوی روضه منوره راهنمایی می‌کند با طلا تزئین شده و پنجره‌ای از جنس برنز را در کنار خود جا داده است. این ایوان به باب الولایه مشهور است. ایوان غربی نیز که به قرینه ایوان طلایی شرقی ساخته شده در میانه صحن جای گرفته و باب الغدیر نام گرفته است.
حرم امام رضا صحن جمهوری
ایوان شمالی صحن که به سمت بست شیخ طوسی راه دارد و یکی از گلدسته‌های صحن نیز بر فراز آن قرار دارد، باب العلم نام دارد. باب الشهاده نیز نام ایوان جنوبی است که به قرینه ایوان شمالی ساخته شده و آنهم گلدسته‌ای بر فراز خود دارد.
سقاخانه تازه ساز حرم رضوی در صحن جمهوری اسلامی
سقاخانه از آن جمله قسمت‌های حرم رضوی است که همواره با احساس پاک زائران همراه است، چه برای آن دسته از زوار که با یاد شهید تشنه لب صحرای کربلا علیه السلام عطش خود را رفع می‌کنند و چه آنها که از باب تیمم و تبرک جرعه‌ای آب در حرم رئوف اهل بیت می‌نوشند.
قدیمی‌ترین سقاخانه حرم در صحن انقلاب اسلامی قرار دارد که به «اسماعیل طلایی» مشهور است، همچنین سقاخانه دیگری نیز در صحن قدیمی آزادی قرار داشته که در عهد قاجار خراب شده است و سقاخانه صحن جمهوری از جمله سقاخانه‌های جدید حرم به شمار می‌رود.
در صحن جمهوری و روبروی ایوان طلا سقاخانه‌ای تازه ساز برای سرویس دهی به زائران ساخته شده است. این سقاخانه هشت ترک داشته و سقفی گنبدی شکل بر فراز آن ساخته شده است. شیرهای آب در این سقاخانه با استفاده از چشم الکترونیکی کار می‌کند که برق آن ۱۲ ولت است.
حرم امام رضا صحن جمهوری
ساعت آفتابی و کنجکاوی زائران
بسیاری از زائران حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام هنگام عبور از صحن جمهوری به ساعت آفتابی حرم برخورده و لحظاتی را سرگرم رصد آن می‌کنند، بی آنکه شاید بدانند که این بنا چیست و چطور کار می‌کند!
این کنجکاوی آنجایی جذاب می‌شود که زائری آگاه به شیوه عملکرد این ساعت در میان افراد باشد و به توضیح درباره آن مشغول شود.
این ساعت که معمار آن معمار آن مرحوم محمدصادق رأفتی بوده است،
، به گونه‌ای طراحی شده تا در چهار فصل سال هنگامی که خورشید درست در بالای صحن قرار می‌گیرد، جهت قبله را از طریق شاخصی که روی آن نصب شده به زائران نشان دهد.
در ادامه سقاخانه و ساعت آفتابی، حوضی بزرگ بنا شده که فواره‌های زیبا در آن تعبیه شده است. شیرهای آب نیز جهت شستشوی دست و تجدید وضو در کنار این حوض قرار داده شده‌اند.
التماس دعا
