آب انبار ارباب رضاقلی، مکان یادبود واقعه تاریخی در قم، یکی از جاذبههای تاریخی شهر است که هر کسی که به تاریخ علاقهمند است، حتماً باید ببیند. این مکان در محلهای نزدیک به بازار و خیابان اصلی قرار گرفته و برای گردشگران محلی و دانشجویان تاریخ، جایگاه ویژهای دارد. اگر میخواهید تجربهای متفاوت داشته باشید، حتماً قبل از رفتن، ساعت بازدید را با مسئولین هماهنگ کنید.
اگر گذرتان به محلههای قدیمی قم افتاد، حتماً سری به آبانبار ارباب رضاقلی بزنید؛ جایی که هنوز بوی خشت و خنکای آب در دیوارهایش حس میشود. این بنا فقط یک مخزن آب قدیمی نیست، بلکه سندی از سخاوت و هوش معماران ایرانی در مقابله با گرمای کویر است.
داستان و نکتههای نابی که کمتر شنیدهاید: این آبانبار که قدمتش به دوره قاجار برمیگردد، توسط شخصی به نام «ارباب رضاقلی» ساخته شده است. جالب است بدانید در آن زمان، داشتن یک آبانبار خصوصی یا وقفشده در محله، حکم یک شاهرگ حیاتی را داشت. نکتهی معماریِ پنهان این بنا در بادگیرهای آن است. معماران قاجاری با چنان ظرافتی این بادگیرها را طراحی کرده بودند که حتی در چلهی تابستان، دمای آبِ مخزن را به صفر نزدیک میکردند. وقتی پایتان را روی پلههای نمور و تاریکِ «پاشیر» میگذارید، ناگهان آن اختلاف دمای شدید با بیرون، حس عجیبی از هیجان و احترام به گذشته را در دلتان بیدار میکند.
افسانهها و باورهای محلی: قدیمیهای محله میگویند در شبهای سرد زمستان که آب را به داخل مخزن هدایت میکردند (به اصطلاح آب میانداختند)، مراسم خاصی داشتند و معتقد بودند این آب متبرک است. حتی روایاتی هست که میگویند ارباب رضاقلی چنان به کیفیت ساخت این بنا حساس بوده که برای بندکشی آجرها از ساروجهای دستسازِ ویژهای استفاده کرده تا حتی یک قطره آب هم هدر نرود.
تجربه شخصی برای بازدید شما:
حس فضا: وقتی از پلهها پایین میروید، به سکوتِ عمیقِ تهِ آبانبار گوش بدهید. انعکاس صدا در آن فضای گنبدی، تجربهای است که هیچ تالار مدرنی نمیتواند بازسازیاش کند.
عکاسی: سقفهای گنبدی و بازی نور و سایه روی پلههای سنگی، خوراکِ عکاسیِ سیاه و سفید و هنری است.
موقعیت: این بنا در بلوار امام خمینی (ره)، نزدیکی میدان شهید مطهری واقع شده است. دسترسی به آن خیلی راحت است و در دل بافت تاریخی شهر قرار دارد.
نکته کاربردی: از آنجایی که این بنا در فهرست آثار ملی ثبت شده، گاهی ممکن است درب ورودی پاشیر بسته باشد، اما تماشای سردرِ آجرکاری شده و شکوه بیرونی آن هم خالی از لطف نیست.
