HESAM ASHOORI
۴ ماه قبل
معبد الهه آب یا همان معبد آناهیتا در نهاوند، یکی از چالشبرانگیزترین و در عین حال جذابترین نقاط باستانی ایران است. برای پیدا کردن ردپای این ایزدبانو در قلب نهاوند، باید لایههای تاریخ را کنار بزنید. محل دقیق و جغرافیایی بر اساس شواهد تاریخی و یافتههای باستانشناسی، محل این معبد در بافت قدیمی و مرکزی شهر نهاوند قرار دارد: تپه پاقلعه (تپه یزدگرد): این معبد در منطقهای مرتفع به نام «پاقلعه» یا «تپه یزدگرد» واقع شده است. این تپه باستانی در واقع هسته مرکزی شهر قدیم نهاوند بوده و امروز در میان خانههای مسکونی محصور شده است. تداخل با معبد لائودیسه: نکته بسیار مهم این است که بسیاری از باستانشناسان معتقدند معبد لائودیسه (که توسط سلوکیان ساخته شد) در واقع بر روی بقایای یک معبد قدیمیتر ایرانی، یعنی همان معبد آناهیتا، بنا شده است. بنابراین، محل جستوجوی این دو معبد یکسان است: محله دوخواهران. ویژگیهای معبد در نهاوند نهاوند به دلیل فراوانی چشمهها و سرآبها (مانند سرآب گیان و سرآب فارسبان)، یکی از مراکز اصلی ستایش آناهیتا (ایزدبانوی آبهای روان) بوده است. در کاوشهای این منطقه، عناصری یافت شده که مستقیماً به معماری معابد آناهیتا در ایران اشاره دارند: ستونها و سرستونهای عظیم: در حفاریهای محله دوخواهران، ستونهای سنگی تنومندی یافت شده که شباهت زیادی به ستونهای معبد آناهیتای کنگاور دارند. کتیبهی آنتیوخوس: اگرچه این کتیبه به دستور پادشاه سلوکی نوشته شده، اما کشف آن در این نقطه نشان میدهد که این تپه، مکانی مقدس و استراتژیک برای برپایی معبدی بزرگ بوده است. موزه فرهنگ نهاوند: برخی از سرستونهای سنگی و پایه ستونهای مکشوفه از این محل، اکنون در حمام حاجآقا تراب (موزه تاریخ و فرهنگ نهاوند) نگهداری میشوند. راهنمای بازدید اگر امروز به محل معبد بروید، با یک سایت باستانیِ باز و گسترده روبرو نمیشوید. شما با یک بافت مسکونی قدیمی روبرو هستید که در زیرِ خانههای آن، تاریخ مدفون است. با این حال، میتوانید این مسیر را دنبال کنید: به محله پاقلعه و خیابان ۱۷ شهریور بروید. از امامزاده دوخواهران دیدن کنید؛ جایی که کاوشهای اصلی دکتر رهبر در اطراف آن انجام شده است. سپس به موزه تاریخ و فرهنگ نهاوند بروید تا بقایای فیزیکی (ستونها و آثار سنگی) این معبد و دوران سلوکی را از نزدیک ببینید. ایستادن بر بلندای محله پاقلعه، در حالی که صدای آبِ قناتی که از زیر میدان قیصریه میگذرد به گوش میرسد، بهترین حس را از حضور «اردویسور آناهیتا» در این شهرِ کهن به شما منتقل میکند.

