ارگ ساسانی انار، موزهای تاریخی است که دورهٔ باستان را به بازدیدکنندگان نشان میدهد. این مکان یادبود، با فضای آرامشبخش و نمایشگاههای ملموس، حال و هوای دوستانهای دارد و سفر به تاریخ را برای دوستداران تاریخ آسان و جذاب میکند. بازدیدکنندگان میتوانند با راهنماییهای خوب آشنایی بیشتری با داستانهای کهن این منطقه پیدا کنند.
ارگ ساسانی انار، که در قلب شهر انار و کنار پارک قلعه واقع شده و حدود یازده هزار متر مربع را در بر میگیرد، بهطور واضحی نشان میدهد که تاریخ و طبیعت میتوانند در کنار هم قرار بگیرند؛ اما در عین حال، بخشهای داخلی آن بهدلیل عدم رسیدگی و تخریب در سالهای نخست انقلاب، بهصورت ویرانهای دیده میشود و در حالی که دیوارهای بیرونی و حصارها نسبتا سالم ماندهاند، دروازهای برای ورود وجود ندارد و هیچ تابلو یا نگهبانی در اطراف نیست. بازدیدکنندگانی که در اردیبهشت ۱۴۰۱ یا در سالهای اخیر به آن سر میزنند، اغلب از زیبایی سنگهای تودرتو و نور ظهر که بر روی آن تابیده میشود، لذت میبرند و حس میکنند که زمان در آنجا بهصورت واقعی جریان دارد؛ اما برخی از آنها بهخصوص کسانی که بهدنبال تجربهی تاریخی کامل هستند، از نبود امکانات و عدم وجود راهنمایی ناراضی هستند. در مجموع، ارگ ساسانی انار بهعنوان یک مکان تاریخی و یادگاری
Mehran Shesh Baradaran
۴ سال قبل
۴
قلعه یا ارگ ساسانی انار در مرکز این شهر زیبا و در جوار پارکی به نام پارک قلعه واقع شده. این ارگ با مساحتی حدود یازده هزار متر مربع در دوره ساسانی ساخته شده و در دوره صفوی بازسازی شده. گویا اتاقهای دو طبقه داخلی بنا تا ۲۵ سال پیش سالم بوده اما در سالهای نخست انقلاب بخشی از ارگ به این دلیل که محل فساد شناخته شده تخریب شده. ارگ به شکل مستطیل شرقی غربی روی تپه بنا شده. در زمان بازدید ما در اردیبهشت ۱۴۰۱ باقیمانده این ارگ باشکوه بدون ورودی و نگهبان رها شده بود و با وجود ثبت در میراث، تابلو یا پلاکی مشاهده نشد. محلیها در مورد ورود به قلعه بدلیل وجود جن هشدار دادند ولی طبیعتا هشدار افاقه نکرد!
صدای چرخهای ماشین که از جادهٔ اصلی کرمان به سمت ورودی روستا پایین میآمد، درست همان لحظه بود که چشمم قلعهٔ انار را بالا روی تپه دید — نه مثل عکسهای آرشیوی، بلکه با همان سنگهای «واقعی» که نور ظهر را تاب میدادند. کنار دیوارهای قدیمی ایستادم و اول از همه چیز، بوی خاکِ حرارتخورده را حس کردم؛ ترکیبی از خاکِ سرخ و لمسِ سالها باد و بارانِ خاموش.
سنگهای تودرتو و خشتیِ بازمانده از بنا، دقیقاً همانگونه بودند که نمیشود دفترچهٔ راهنما برایشان نوشت؛ چون هر سنگ کمی با آن یکی فرق داشت. یکی از ضلعها را لمس کردم، خشن و پر از برجستگیهایی که انگار انگشتِ زمان رویشان نقش بسته بود. زیر آفتاب، سایههای دیوارها روی زمین کشیده میشد — مثل خطوطِ یک ساعتِ خورشیدی که زمانِ واقعی در آن دنبال میشود، نه زمانِ تقویم.
از گوشهٔ حیاط مرکزی که عبور کردم، ردِ دستِ بادِ بیابانی را دیدم؛ جایی که شنها روی هم انباشته شده بودند و ردِ پای من را تا چند متر ادامه میدادند. سکوتِ قلعه نه خالی بود، بلکه پُر از بازتابِ صداهایی بود که قبلاً از همین حیاط گذشته بودند: صدای اسب، زنجیر بارِ شتران، و گفتوگوی دورِ آتشِ محلیها. اینجا، تاریخ نه روی کاغذ که در **نور، سنگ و سکوت» خوانده میشود — دقیقاً همان چیزی که وقتی آن بالا ایستاده بودم، با تمام وجود حس کردم.
پیشنهاد کاربردی
اگر میخواهی نورِ سنگها را واقعی ببینی، صبح زود یا نزدیکِ غروب برو؛ نورِ ملایم جزئیات حجمها و بافتها را برجستهتر میکند.
زمینِ محوطه پُر از ناهمواریهای کوچک است؛ کفش پیادهروی استاندارد همراه داشته باش تا آسیب نبینی.
بادهای منطقه ممکن است شن را بلند کنند؛ در چنین شرایطی عینک یا پارچهٔ سبک همراه کن تا چشمت اذیت نشود.
این ارگ در دوره صفویه بازسازی و مجدد بازسازی شد و مورد استفاده قرار گرفت. ارگ تاریخی انار کرمان در سال 1389 در فهرست آثار ثبتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران قرار گرفته است. تاریخ احداث این بنا بر اساس گزارش ثبتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران به دورههای پیش از اسلام بر میگردد. این ارگ در دوره صفویه بازسازی شده و مورد استفاده مجدد قرار گرفته است.
پلان ارگ به شکل ذوزنقه و بر روی تپه ای واقع شده که توسط 9 برج و بارو ، محصور گردیده است. این ارگ متشکل از فضاهای یک طبقه و دو طبقه ای است که فضاهای یک طبقه عمدتاً در حاشیه ارگ قرار گرفته اند و دارای کاربری خدماتی، مسکونی بوده اند و در واقع بخش عامه نشین آن محسوب می شود که شامل فضاهای خدماتی نظیر اصطبل ها، طویله ها و … و همچنین محل سکونت مردم عادی و خدم و حشم می باشد.
