آتشکده باستانی سرمسجد، مکان تاریخی، مسجد سليمان، خوزستان. این مکان برای علاقهمندان به تاریخ و معماری باستانی جایی است که میتوانید در دل طبیعت خوزستان قدم بزنید و از آثار باستانی لذت ببرید. در این منطقه، گردشگران و محلیها بهصورت مشترک به این آثار احترام میگذارند و تجربهای متفاوت از تاریخ ایران پیدا میکنید. اگر به دنبال یک روز آرام و پر از یادگیری هستید، حتماً اینجا رو امتحان کنید؛ یه جای دلباز برای هر کسی که دوست داره باستان را بشناسد.
آتشکده باستانی سرمسجد، که در واقع یکی از قدیمیترین نیایشگاههای آتش در ایران است و به دورهی هخامنشی تا اشکانی بازمیگردد، با معماری خشکهچین و سنگهای عظیم بدون ملات، جایگاه ویژهای در دل تاریخ دارد؛ اما بازدیدکنندگان همزمان با تحسین زیبایی و عظمت این بنا، به کمبود راهنما و توضیح کافی اشاره میکنند و برخی حتی از وضعیت متروک و غریب آن شکایت میکنند؛ در عین حال، ورود رایگان و وجود تابلوهای راهنما باعث میشود که اکثر بازدیدکنندگان با لبخند و حتی ایموجیهای 💙😍 یا 😬😔 از تجربه خود صحبت کنند، در حالی که برخی نظرات کوتاه یا خالی، نشان میدهد که هنوز جای پیشرفت در ارائهی اطلاعات و امکانات برای گردشگران وجود دارد.
HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
۵
آتشکده یا صفه سرمسجد، یکی از مهمترین و کهنترین آثار باستانی ایران در شهر مسجدسلیمان (استان خوزستان) است که قدمت آن به دورهی هخامنشیان بازمیگردد و در دوران سلوکی و اشکانی نیز مورد استفاده قرار میگرفته است. این بنا به عقیدهی بسیاری از باستانشناسان، الگوی اصلی ساخت بنای عظیم «تخت جمشید» بوده است.
در ادامه، تحلیل ویژگیهای این اثر ارزشمند را مرور میکنیم:
۱. معماری خیرهکننده (تکنیک خشکهچین)
مهمترین ویژگی معماری سرمسجد، ساختار «صفه» یا سکوسازی آن است:
سنگهای عظیم: این بنا بر روی سکویی بزرگ ساخته شده که دیوارههای آن از سنگهای معدنی بسیار بزرگ و بدون استفاده از ملات (تکنیک خشکهچین) روی هم چیده شدهاند.
پلکانهای باشکوه: در ضلع شرقی، پلکانی پهن قرار دارد که راه دسترسی به بالای صفه بوده است؛ سبکی که بعدها در پاسارگاد و تخت جمشید به شکلی تکاملیافتهتر دیده شد.
فضای نیایش: بر فراز این سکو، بقایای بناهایی دیده میشود که به عنوان محل نگهداری آتش مقدس و انجام مراسم مذهبی استفاده میشده است.
۲. چرا نام آن «سرمسجد» است؟
نام این بنا ریشه در باورهای مردم پس از اسلام دارد:
پس از ورود اسلام، مردم محلی که عظمت این بنا و سنگهای غولآسای آن را میدیدند و از کاربری اصلی آن (آتشکده) فاصله گرفته بودند، تصور میکردند اینجا محل عبادت بزرگی بوده و آن را «مسجد» نامیدند.
واژهی «سرمسجد» به معنای «در بالای مسجد» یا «محوطه اصلی مسجد» به مرور زمان بر این مکان ماندگار شد. در واقع، نام فعلی شهر «مسجدسلیمان» نیز از همین بنا و بنای مجاور آن (بردنشانده) گرفته شده است.
۳. اهمیت تاریخی و مذهبی
نیایشگاه بدون سقف: پروفسور گیرشمن، باستانشناس مشهور، معتقد بود که سرمسجد یکی از قدیمیترین نیایشگاههای فضای باز ایرانیان باستان بوده که در آن عناصر طبیعی (آتش و نور) ستایش میشدند.
تداوم فرهنگی: وجود آثاری از دورههای مختلف (هخامنشی تا اشکانی) نشان میدهد که این مکان برای قرنها به عنوان یک مرکز مذهبی و سیاسی استراتژیک در منطقه کوهستانی زاگرس اهمیت داشته است.
۴. اطلاعات بازدید
موقعیت: استان خوزستان، شمال شهر مسجدسلیمان، منطقه سرمسجد.
وضعیت فعلی: این اثر در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و بازدید از آن، دیدگاه متفاوتی از ریشههای معماری سنگی ایران به شما میدهد.
نام یادمان: سر مسجد
دیرینگی: اشکانی و سامانی
شماره ملی: ۳۰۰
سر مسجد
مجموعهی نیایشگاهی سرمسجد یکی از مهمترین پرستشگاههای دورهی اشکانی در ایران است. در جنوب باختری ایران در بازهی زمانی سلوکیان و اشکانیان (پارتیان) حکومت الیمایی فرمانروایی میکرد. بنای نام برده از شاخصترین بناهای دورهی الیمایی محسوب شده و نام شهرستان مسجد سلیمان نیز برگرفته از این محوطه تاریخی میباشد.
Sarmasjed prayer complex is one of the most important Parthian temples in Iran. In southwestern Iran, during the Seleucid and Parthian eras, the Elymais government ruled. The mentioned building is considered as one of the most significant buildings of the Elymais period and the name of Masjed Soleiman city is also taken from this historical site.
صفه باستانی سرمسجد یادآور زحمات استاد قباد باقری و کاوش هایش در کنار پرفسور رومن گریشمن
سرمسجد بعد از چهاربيشه قراردارد وجه تسميه آن به علت آثار باستاني است که روي تپه اي بالاي آن کشف شده بود و منسوب به حضرت سليمان است ( صفه ي سرمسجد ).در سالهاي گذشته قسمتهايي از اين آثار از بين رفته است . نامگذاري مسجدسليمان هم به علت همين آثار مي باشد . جاده قديم فرودگاه مسجدسليمان از کنار اين آثار مي گذرد و در سمت ديگر آن محله ي نصيرآباد قرار دارد .