برج کبوتر خانه یک جاذبه گردشگری در ورزنه، استان اصفهان است. این مکان برای علاقهمندان به تاریخ و معماری ایرانی جذاب است و در میان جاذبههای گردشگری اصفهان جایگاه ویژهای دارد. با چشماندازهای زیبا و فضای آرام، میتوانید با دوستان یا خانوادهتان بهصورت روزانه یا در تعطیلات به این نقطه بروید و لحظات خاطرهانگیزی بسازید.
برج کبوترخانه ورزنه یه جاذبهی تاریخی و معماری بومیه که در دوره صفویه ساخته شده و هنوز هم با ارتفاع ۲۰ متر و ظرفیت ۸۰۰۰–۱۶۰۰۰ لانه، بهعنوان یک کارخانهی عظیم تولید کود کبوتر شناخته میشود؛ خیلیها از زیبایی خشتهای گرم و کنگرههای آجریش تعریف میکنند، حتی بعضی میگن مثل موزهای که داخلش غرفههای صنایع دستی و عتیقه وجود داره. بازدید از پشتبامش، جایی که میتونی شهر ورزنه رو از بالا ببینی، خیلی جذابه، ولی دسترسی بهش گاهی مشکلساز میشه؛ بعضی وقتها در بسته میمونه و باید با شماره تلفن تماس بگیری یا بلیط بگیری، ولی وقتی باز میشه، تجربهی دیدن کبوترها و فضای پر از لانهها ارزشش رو داره. نگهداری و مرمت توسط اهالی و علاقهمندان قابل تقدیره، اما هنوز هم نظراتی دربارهی نبود ساعتهای منظم بازدید و هزینه ورودی بالای بالای برج وجود داره. مجموعاً، اگر به تاریخ، معماری و چشمانداز شهر علاقهمندی، حتماً باید برسی؛ فقط حواست به زمان بازدید و هزینهی ورودی باشه.
HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
۵
برج کبوترخانهی ورزنه (واقع در شمالِ شهرِ ورزنه)، یکی از نمونههایِ کمنظیرِ معماریِ بومی در ایران است که نه با هدفِ سکونت یا دفاع، بلکه به عنوان یک «کارخانهی عظیمِ تولیدِ کود» برای کشاورزی طراحی شده است. این بنا که متعلق به دورهی صفویه است، اوجِ هوشِ مهندسیِ نیاکانِ ما را در استفاده از ظرفیتهایِ طبیعت نشان میدهد.
تحلیل فنی و کالبدی این شاهکارِ مهندسی به شرح زیر است:
۱. کالبدشناسی معماری و ظرفیت
این برج با الگوی استوانهای و با استفاده از مصالحِ بومی (خشت خام، گل و کاهگل) ساخته شده است:
لانهها (بوکن): فضای داخلی برج با هزاران حفرهی کوچک و یکسان به ابعاد حدود ۲۰ در ۲۰ سانتیمتر پوشانده شده است. این برج ظرفیت پذیرش بیش از ۷۰۰۰ کبوتر را دارد.
ساختارِ خوداتکا: برخلاف ظاهرِ تُردِ خشتی، ساختارِ داخلی به صورتِ شبکهای از ستونها و تاقهایِ متصل به هم طراحی شده که باعث میشود لرزشهایِ ناشی از پروازِ ناگهانیِ هزاران کبوتر (که میتواند نیرویِ تخریبیِ زیادی داشته باشد) مهار شود.
۲. مهندسیِ هوشمندِ ایمنی و بهداشت
طراحیِ برج به گونهای است که امنیتِ کاملِ ساکنانِ بالدارش را فراهم میکرد:
نوارِ گچی (شال): در میانهیِ بدنهیِ بیرونی برج، یک نوارِ صاف و صیقلی از گچ وجود دارد. این نوار مانع از بالا رفتنِ مارها و جوندگان از دیوارِ زبرِ خشتی به سمتِ لانهها میشد.
تهویه و نور: در بخشِ فوقانی (سقف)، روزنههایی موسوم به «پلپلک» تعبیه شده است. این روزنهها علاوه بر تأمین نور، به گونهای طراحی شدهاند که جریانِ ملایمِ هوا را ایجاد کرده و مانع از دمکردن و شیوع بیماری در فضایِ پرجمعیتِ برج شوند.
۳. کارکرد اقتصادی و زیستمحیطی (کودِ کبوتر)
در گذشته، کودِ کبوتر (که در گویش محلی «چلغوز» نامیده میشود) ارزشمندترین نوعِ کود برای صیفیکاری و خربزهکاریِ معروفِ منطقه بود:
کشاورزیِ پایدار: این برجها در واقع سیستمهای بازیافتِ انرژی بودند؛ کبوترها از دانههایِ هرزِ بیابان تغذیه میکردند و فضولاتِ آنها به چرخهیِ کشاورزی باز میگشت.
۴. زیباییشناسیِ کاربردی
کنگرههایِ آجری بر فرازِ برج نه تنها جنبهیِ تزیینی دارند، بلکه به عنوانِ نشستگاه (پاخوره) برای کبوترها قبل از ورود به لانهها عمل میکنند. ترکیبِ هندسهیِ دوارِ برج با رنگِ گرمِ خشت در زیرِ نورِ خورشیدِ کویر، منظرهای بصریِ خیرهکنندهای ایجاد میکند.
برج کبوتر خانه ورزنه مربوط به دوران صفویه . ساختمان بسیار زیبایی هست و مثل موزه میماند ..
. A dovecote for Safavid Era very beautiful monument it was used for doves to bring messages between cities .. also a little museum inside
It is a nice sample of coexist between Bird and Human.i recommended visit the roof of tower to see the city from top.if it is close just tell to the number that written there they will come very fast.
نمونه ایی از همزیستی بین انسان و پرندگان رو اینجا میتونید ببینید فضای بسیار جالبی داره حتما تا پشت بام بالا برید و منظر شهر رو هم از بالا ببینید. در صورت باز نبودن تماس بگیرین خیلی زود میان در رو باز میکنن.
بنای این کبوتر خانه متعلق به دوره صفوی میباشد (قدمت ۳۵۰ ساله). ارتفاع آن تا تاج ۱۶ متر است. قسمتهای سفید رنگ خارج بنا که یا از سنگ مرمر باید باشه یا از آهک و سطح بسیار نرمی داره برای اینه که آقا ماره نتونه بره بالا و کبوترها رو بخوره😈. از همونجا سر بخوره و بیوفته پایین. مجموعا جای ۸۰۰۰ لانه دارد. یعنی گنجایش ۱۶۰۰۰ کبوتر. درسته از پی پی کبوتر برای کود استفاده میشه ولی من میگم یکی از نشونه های اینه که ایرانی ها دوست دارن که به کبوترهای بی خانمان پناه بدهند😉 شما هم بگید... داشتم میگفتم... از اون بالا در فاصله نزدیک یه کبوتر خانه دیگه میبینیم که بازسازی نشده، پیشنهاد میدم برید اونم ببینید و با این مقایسه کنید. عکسو میذارم. ورودی هم نداره😊. داخل کبوتر خانه یه جایی شبیه خونه سنتی درست کردن با پشتی و فرش و کرسی... که من هنوز دارم فکر میکنم که واقعا ارتباطش با بنای کبوتر خانه چیه! باز داخل اینجا یه غرفه صنایع دستی فروشی هم هست. تعجب نکنید. به جون خودم راست میگم. داخل کبوتر خانه غرفه فروش صنایع دستی!!!
