برکه کل، جاذبهی گردشگری در استان فارس، در شهر گراش قرار دارد. این برکه با آبهای شفاف و محیطی آرام، برای دوستداران طبیعت و عکاسی جایگاه خاصی پیدا کرده است. اطراف برکه، مسیرهای کوتاه برای پیادهروی و دوچرخهسواری وجود دارد که باعث میشود هر بازدیدکنندهای حس تازگی و آرامش را تجربه کند. اگر به دنبال یک مکان برای استراحت و لذت بردن از طبیعت هستید، برکه کل گزینهی مناسبی است. حتماً از دوربین خود استفاده کنید؛ عکسهای زیبایی میگیرید!
برکه کل در گراش، با قطر ۲۸ متر و عمق ۱۶ متر، یکی از بزرگترین آبانبارهای سنتی ایران است که در دل شهر، نمادی از معماری سنتی جنوب و نبوغ مردمی که با کمآبی جنگیدهاند، بهخاطر خود قرار گرفته؛ بازدیدکنندگان با دیدن حجم عظیم آن (معادل ۴ استخر المپیک یا ۴۹۰ تانکر) حس میکنند که این مکان نهتنها یک مخزن آب، بلکه یک اثر هنری و تاریخی است که در سالهای اخیر با نظرات مثبت فراوانی همراه بوده، اما همزمان با انتقادهایی درباره دسترسی محدود، عدم وجود امکانات توریستی، آلوده بودن آب و کمبود تبلیغات مواجه است؛ در حالی که برخی بازدیدکنندگان بهصورت خودمانی و صمیمی از زیبایی و عظمت برکه صحبت میکنند و امیدوارند که شهر گراش با تدبیر و تلاشهای محلی، این گنجینه تاریخی را بهصورت کاملتر به گردشگران معرفی کند.
A. H.
۴ سال قبل
۳
گراش شهر قشنگی هست، جاهای توریستی زیبایی هم داره، اما متاسفانه توریست محور نیست. یعنی اگر یه همچین برکه زیبایی به همچین قدمت، هر جای دیگه دنیا بود، کلی بهش میرسیدن و کلی از اون درآمد کسب میکردن، چجوری مردم با تدبیر گراش یه همچین گنجی رو به حال خودش رها کردن؟؟؟؟
تجربه ما از این مکان تاریخی ، پیدا کردن اش از روی نقشه گوگل هم سخت بود، ماشین رو سه چهار تا کوچه دور تر پارک کردیم و پیاده و کمی سخت به این محل رسیدیم. دور و بر این مکان تاریخی منازل مسکونی هست و دریغ از یک کم تدبیر و فکر، کلی رستوران و کافی شاپ ، کلی شغل و کلی جوان بیکار میتونن اینجا از این آب انبار تاریخی شهر گراش بهره ببرن، اما دریغ از یک جو عقل، به نظر میاد که گوش شنوایی نیست.
مردمان گراش ، طبق دیداری که من باهاشون تو امارات داشتم، خیلی به شهرشون علاقه مند هستند و یک جورایی پز شهرشون رو میدن، طبق این شنیده ها از این مردمان ، من همیشه علاقه مند به دیدن این شهر بودم، الحق که شهر زیبایی هست، ولی کلی کار میشه توش انجام داد، این شهر میتونه در حد کاشان توریستی باشه، اگر منتظرین که مسئولین بی لیاقت دولتی کاری برای شهرتون بکنن، الکی خودتون رو علاف نکنین، شهر شما با همین یه دونه مکان تاریخی کلی حرف داره برای زدن، لذا اراده و غیرت خودتون فقط پاسخگوی رسیدگی به این اماکن تاریخی هست. امیدوارم که تو دیدار بعدی این گنجینه های تاریخی اینطوری مهجور به حال خوشون رها نشده باشن.
در دل شهر گراش، برکهای عظیم و باشکوه جا خوش کرده که نهتنها نمادی از معماری سنتی جنوب ایران است، بلکه گواهیست بر نبوغ مردمی که قرنها با کمآبی جنگیدهاند و پیروز شدهاند.
برکهٔ کل با قطر ۲۸ متر و عمق ۱۶ متر، یکی از بزرگترین آبانبارهای سنتی ایران است. این سازه با مصالحی چون ساروج، سنگ تراش و ملات گچ ساخته شده و دیوارههایی تا ۳ متر ضخامت دارد. ظرفیت ذخیرهسازی آن حدود ۹٫۸ میلیون لیتر آب است — عددی که شاید در نگاه اول انتزاعی باشد، اما وقتی با مثالهای ملموس مقایسه شود، عظمت آن بیشتر به چشم میآید:
---
📊 حجم آب برکه به زبان ساده:
- معادل ۴ استخر المپیک پر از آب
- برابر با ۴۹۰ تانکر بزرگ حمل آب
- کافی برای ۱۹۶٬۰۰۰ دوش گرفتن — یعنی یک نفر میتواند هر روز دوش بگیرد به مدت ۵۳۷ سال
- میتواند ۴۹٬۰۰۰ فیل بالغ را در یک روز سیراب کند
- معادل ۶٫۵ میلیون بطری آب معدنی
- تأمینکنندهٔ آب مصرفی یک خانوادهٔ ۴ نفره برای ۴۵ سال
- معادل بارش سالانه روی زمینی به اندازهٔ ۴٫۵ زمین فوتبال در تهران
---
این برکه نهتنها یک مخزن آب است، بلکه یک اثر هنری، یک سند تاریخی، و یک منبع الهام برای نسلهای آینده است. در روزگاری که بحران آب جهانی شده، برکهٔ کل یادآور این حقیقت است:
راهحلهای پایدار، ریشه در سنت دارند.
فکر میکنم جالبترین اثر تاریخیای که در شهر گراش میتوانید ببینید برکهی کل است. اگر بتوانید از یکی از زوایای آن روی دیوارش بروید یا اینکه از یکی از پشتبامها به آن نگاه کنید بیشتر متوجه عظمت آن میشوید. نکته اینکه اگر روی دیوارش میروید مواظب باشید دیواره آسیب نبیند. چون در این صورت ممکن است خودتان هم سقوط کنید. همچنین روی دیواره ممکن است به دلیل عمق آب انبار چندلحظه سرگیجه بگیرید.
برکه کل بر اساس اسناد برکههای ثبت شده در فهرست آثار ملی بزرگترین آب انبار دست ساز ایران است.
در جنوب فارس آب انبار دستساز را به نام «برکه» میشناسند. این برکه از آب بارانهای فصل پر شده و در فصول دیگر برای شرب و مصارف دیگر از آن استفاده میشود.
برکه کل گراش در اواخر دوره ناصرالدینشاه توسط حاج اسدالله دهباشی یکی از تجار به نام گراش ساخته شده است. حاج اسدالله مجموعهای از بناهای خیریه شامل چندین برکه، مسجد، مدرسه، حمام را در گراش ساخت.
درباره نام «کل» اقوال گوناگونی وجود دارد که دو مورد بیشتر مورد توجه است. اول این که «کل» در زبان محلی به معنای کر و ناشنوا و این برکه به دلیل نداشتن سقف صدا را پژواک نمیدهد به خاطر هم به آن کل میگویند. در قول دوم بزها شاخ شکسته به عنوان «کل» نامیده میشود و برکه به دلیل نداشتن سقف به این نام خوانده میشود.
درباره این که سقف این برکه ساخته نشده و یا ساخته شده فرو ریخته است نیز توافق وجود ندارد. اما بدنه و پی برکه نشان میدهد که نیت به مسقف بودن برکه بوده است.
برکه کل بعد از گسترش شهر گراش در میان کوچهها محصور شده است و بهتر است از اهالی محلی در مورد نشانی دقیق آن بپرسید.
دیدن این جاذبه گردشگری را از دست ندهد. عظمت کل نشان دهنده جایگاه بلند و اهمیت آب در دشتهای خشک جنوب ایران است.
