سربازخانه خشتی دهچی

سربازخانـه خشتی دهچی در فاصلـﺔ 4 كيلومتري جنوب روستاي مورچه خورت و فاصلـﺔ 500 متري شمال امامزاده قاسم بن علي (ع)، بقاياي معماري خشتي پراكنده و گسترده­اي ديده مي­شود كه شامل يك سربازخانه، يك کبوترخانه و بقاياي معماري سازه­هاي آوار شده در اطراف آن است. سربازخانه داراي سردر ورودي بلندي در جبهـﺔ جنوب شرقي است كه در حال حاضر تقريباً نيمي از آن فرو ريخته و ورودي آن را مسدود كرده است. اين بنا پلاني به شكل مستطيل دارد كه در قسمت جنوب شرقي و بلافاصله پس از ورودي، محوطه­اي باز قرار دارد و در دو جبهه شمال شرقي و جنوب غربي آن غرفه­هايي هم­اندازه ديده مي­شوند كه سقف آنها فرو ريخته و تنها ديوارهاي آنها باقي مانده است. در سمت شمال غربي محوطه نيز فضاهاي متعدد ويران شده و غير قابل تشخيصي قرار دارند. در ديوارهاي بنا، آجرهايي با اندازه تقريبي 40×40×13 سانتيمتر به كار رفته و آثاري از اندود گچي بر روي قسمتهايي از ديوارها باقي مانده؛ امّا از ساير تزئينات و ويژگيهاي معماري آن آثاري برجا نمانده است. از اين سربازخانه و بناهاي پيرامون آن در هيچ كدام از متون و منابع مكتوب، نام برده نشده است؛ امّا با توجه به شواهدي از جمله آجرهاي با ابعاد 40×40×13 سانتيمتر، اندود گچي به كار رفته در ديوارهاي داخلي، سفالهاي لعابدار قليايي آبي فيروزه­اي و سبز تيره (از نوع سفال لعاب قليايي تکرنگ ساساني)، سفالهايي با نقوش شياري مارپيچي كنده، ريشـﺔ احتمالي نام مورچه خورت از واژه‌هاي پهلوي (خوره، كوره، خور)، به اعتقاد نگارندگان، احتمالاً بناي اوليـﺔ اين سربازخانه، به دوران ساساني تعلّق دارد.