عمارت دیوانخانه

عمارت دیوانخانه از ساختمان های باقیمانده از دوران حکومت کریم خان زند و نزدیک بازار وکیل و ارگ کریم خان است. ظاهرا عمارتی حکومتی بوده که حالا با بی سلیقگی و با بی توجهی نگهداری می شود. همه جایش کثیف است.وسط حیاط سیم خاردار است و از دیوارها سیم برق بیرون زده. تالاری بزرگ دارد و عمارت دو طبقه است با کنده کاری و سقفکاری های بسیار زیبا. هزینه ی ورودی در سال ۱۴۰۳ سی هزار تومان است. Diwankhaneh mansion is one of the remaining buildings from the reign of Karim Khan Zand and is near Vakil Bazaar and Karim Khan Citadel. Apparently, it used to be a government building, which is now maintained with poor taste and carelessness. Everywhere is dirty. There is barbed wire in the middle of the yard and electric wires sticking out of the walls. It has a large hall and a two-story building with very beautiful carvings and ceilings. The entrance fee in 1403 is thirty thousand

وقتی در نزدیکی ارگ کریم‌خان قدم می‌زدم، به بنایی رسیدم که زمانی قلب تپنده‌ی سیاست و قضاوت در دوران زندیه بود: عمارت دیوانخانه. من مقابل بنایی ایستادم که کریم‌خان زند آن را برای رتق و فتق امور دولتی و پذیرایی از سفرای خارجی ساخته بود. حسی که در لحظه‌ی اول به من دست داد، حسِ حضور در یک تالارِ باشکوه اما زخمی بود؛ جایی که هنوز ابهت «وکیل‌الرعایا» در ستون‌هایش حس می‌شود. چیزی که در بدو ورود نظرم را جلب کرد، ایوانِ بسیار بلند و مرتفع این بناست. من با دقت به جای خالیِ دو ستونِ سنگیِ عظیم در جلوی ایوان نگاه کردم؛ ستون‌هایی که حالا دیگر آنجا نیستند! وقتی به سقفِ ایوان با نقاشی‌هایِ ظریفِ لاکی و تذهیب‌هایِ دورانِ زندیه خیره می‌شوی، متوجه می‌شی که این بنا چطور با ظرافتِ تمام، شکوهِ پادشاهی را با سادگیِ سبکِ زندیه ترکیب کرده است. من لابلایِ اتاق‌هایِ گوشواره قدم زدم و محوِ تماشایِ حجاری‌هایِ سنگیِ پایینِ دیوارها شدم که تصاویری از نبرد رستم و دیو سفید را با دقتی عجیب به تصویر کشیده‌اند. اما در میان شیرازی‌ها، درباره‌ی این بنا و ستون‌هایِ مفقود شده‌اش، داستان‌هایِ پر سوز و گدازی شنیده می‌شود. قدیمی‌ها با حسرت روایت می‌کنند که وقتی آقامحمدخان قاجار با کینه به شیراز آمد تا آثار زندیه را ویران کند، شیفته‌ی دو ستونِ یکپارچه و مرمرینِ دیوانخانه شد. می‌گویند او با لجاجت دستور داد ستون‌ها را از جا بکنند و به تهران (قصر گلستان) ببرند تا هر روز با دیدنِ آن‌ها، پیروزی‌اش بر خاندانِ زند را یادآوری کند. یک روایتِ عامیانه هم هست که می‌گوید شب‌هایی که ماه کامل است، اگر در سکوتِ دیوانخانه بایستی، صدایِ تیشه خوردن به سنگ‌ها و ضجه‌یِ معمارانی را می‌شنوی که شاهدِ غارتِ این عمارتِ زیبا بودند. من متوجه شدم که این بنا در سال‌های اخیر مورد بازسازی‌های اساسی قرار گرفته، چون بخشی از آن در دوره‌ی پهلوی برای ساختِ ساختمانِ پست تخریب شده بود. خوشبختانه حالا می‌توانید بخشِ زیادی از نقاشی‌های گل و مرغِ اصیل را بر سقف‌ها ببینید. مسیر دسترسی بسیار راحت است (دقیقا پشتِ ارگ کریم‌خان) و آنتن‌دهی در کلِ محوطه عالی است. من موقع عکاسی از حجاری‌هایِ پایه‌یِ ستون‌ها متوجه شدم که اگر دوربین را کمی متمایل به سمتِ سقف بگیری، می‌توانی تلاقیِ نقاشی‌هایِ رنگین و آسمانِ آبیِ شیراز را در یک قابِ فوق‌العاده ثبت کنی. یک تجربه‌ی شخصی که داشتم؛ حتماً به اتاق‌هایِ کناری (گوشواره‌ها) سر بزن، چون نوری که از پنجره‌هایِ کوچک به داخل می‌تابد، فضایی جادویی برای عکاسیِ پرتره ایجاد می‌کند. فقط حواست باشد که چون مرمتِ بخشی از نقاشی‌ها هنوز حساس است، به هیچ‌وجه به دیوارها دست نزن و از فلاشِ دوربین استفاده نکن تا این رنگ‌هایِ چندصدساله آسیب نبینند.

رمان «عمارت دیوانخانه شیراز» یک اثر داستانی نیست. عمارت دیوانخانه قوام ملکی، بنایی تاریخی در شیراز است که به دوره قاجار باز می‌گردد. این عمارت در گذشته مرکز حکومت و رسیدگی به امور اداری بوده و امروزه به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. درباره عمارت دیوانخانه: موقعیت: شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، محله قوام. دوره ساخت: قاجار (به دستور کریم خان زند). کاربری: در دوره زندیه مرکز حکومت و رسیدگی به امور اداری بوده است. ویژگی‌های معماری: تالار بزرگ، ستون‌های چوبی (که قبلا سنگی بودند)، مقرنس‌کاری، نقاشی‌های زیبا، حجاری با نقش‌های گیاهی و حیوانی، حوض در حیاط. ثبت ملی: ۳۰ اردیبهشت ۱۳۵۴ با شماره ۱۰۷۳. سبک معماری: درون‌گرا.

متاسفانه دو بار رفتیم برا باز دید کلا بسته بود

آذر رفتم بسته بود در حالیکه روی مپ نوشته بود باز است.

عمارت دیوانخانه مرکز حکومتی و رسیدگی به امور اداری حکومت

بسته بود

جای زیبایی هست.

Divankhaneh Mansion is a refined example of Zand-era Persian architecture, where power and elegance are expressed through balance and artistic detail. The symmetry of the structure, graceful columns, and subtle decorations reflect a deep cultural understanding of governance, aesthetics, and order. This historic building represents how art and architecture were used to embody authority and cultural identity in Shiraz, making it an important symbol of Iran’s artistic and political heritage.