قلعه مچی

این قلعه بیشتر به عمارت یا خانه خان میماند و دیرینگی آن به دوران صفویه برمیگردد و در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است , این قلعه مقر و کاخ خاندان رئیسی (ملک محمد رئیسی) فرمانروایان جنوبی سیستان می باشد و از خشت و گل ساخته شده است. بخش های قابل توجهی از بنا مورد بازسازی قرار گرفته ولی برخی قسمت ها با بی سلیقگی و البته بی دانشی بصورتی مرمت صورت گرفته که به اصل و ماهیت آن لطمه زده است. به هر روی در حال حاضر رها شده و از پتانسیل گردشگری آن بهره برداری صورت نمیگیرد. سبب نامگذاری قلعه مچی این بوده که در روزگاران قدیم که دشت سیستان پر آب و آباد بوده در سراسر این منطقه نخلستان های فراوانی وجود داشته و مچ در گویش سیستانی به معنی درخت خرما می باشد. امروزه این منطقه به بیابانی بی آب و علف بدل گشته و تا جایی که چشم کار میکند هیچ نخلی دیده نمیشود....

قلعه مچی، مربوط به دوره قاجار، با سبک معماری نامتعارف... شبیه قلعه نبود اصلا! شبیه به خانه خان بود. در قلعه مچی، نورگیرها/روزنه‌های دیدبانی سه‌گانه در سرتاسر بنا وجود دارد که جلوه منحصر به فردی به آن داده... همین سه‌گانه را در آسباد حوض‌دار، در فاصله ۵۰متری می‌توان شناسایی کرد

تقریبا در حال تخریب است و هیچگونه کنترل و نظارتی بر آن نیست.

این قلعه مقر و کاخ خاندان رئیسی (ملک محمد رئیسی) فرمانروایان جنوبی سیستان می‌باشد که از خشت و گل ساخته شده‌است. ارتفاع ایوان شمالی این قلعه از زمین ۱۰ متر و دهانه آن ۵/۷ متر پهنا دارد. در این منطقه باقی مانده یک آسیاب بادی نیز وجود دارد که نمونه‌های آن در دوران اسلامی و در تمام نقاط سیستان وجود داشته‌است. این ساختمان رادر زمان صفویّه شاهان کیانی سیستان ساخته‌اند ودر احیاءالملوک هم دکتر ستوده آن را قلعهٔ کافی نامیده‌است. است. در این منطقه کتیبه‌ای از سال ۱۱۳۰ هجری قمری (۱۷۱۷ میلادی) مربوط به میرجعفرخان کشف شده‌است. .

قلعه موچی (چه رئیس): قلعه مچی در سه کیلومتری شرق حوضدار سیستان و ۶ کیلومتری شهر سوخته و۷۰کیلومتری جنوب غربی زابل قرار دارد.این قلعه مقر و کاخ خاندان بزرگ ملك رئیسی، فرمانروایان جنوبی سیستان می‌باشد که از خشت و گل ساخته شده است. ارتفاع ایوان شمالی این قلعه از زمین ۱۰ متر و دهانه آن ۵/۷ متر پهنا دارد. در این منطقه باقی مانده یک آسیاب بادی نیز وجود دارد که نمونه‌های آن در دوران اسلامی و در تمام نقاط سیستان وجود داشته است. این ساختمان رادر زمان صفویّه شاهان کیانی سیستان ساخته اند ودر احیاءالملوک هم دکتر ستوده آن را قلعۀ کافی نامیده است. گروهی چوپان که از تاریخش هیچ آگاهی ای نداشته اند، (قلعه مچی)به جهت بُن درخت های خرمایی که در آن جا دیده اند این نام را بر آن نهاده اند. چراکه در زبان برائران بلوچ به درخت خرما مچ می گویند. در جنوب غربی این قلعه و به فاصله ۳کیلومتری آن تعدادی تپه کوچک وجود دارد که سفال‌های کشف شده مربوط به دوران پیش از تاریخ است. در این منطقه کتیبه‌ای از سال ۱۱۳۰ هجری قمری (۱۷۱۷ میلادی) مربوط به میرجعفرخان کشف شده است. در این منطقه باقی مانده یک آسیاب بادی نیز وجود دارد که نمونه‌های آن در دوران اسلامی و در تمام نقاط سیستان وجود داشته است. با توجه به متون تاریخی و آثار باقی مانده اعم از معماری و سکه و سفالینه های بدست آمده تاریخ احداث این قلعه را می توان به دوران صفویه رساند که احتمالا تا اوایل حکومت قاجار مقر و کاخ حکمرانی خاندان رئیسی از حاکمان محلی تمدن جنوبی سیستان بوده است اما با مطالعه بر روی سفالینه های سطحی منطقه نمی توان تاریخی قدیمی تر از قرن ۶ و ۷ هجری برای آن در نظر گرفت . به نوشته سیاح خارجی کلنل چارلز شهر را باغها و نخلستانهای بزرگی احاطه می کرده کهامروز به کلی ویران شده است ما در مورد متروک ماندن این منطقه نظرات مختلفی ارایه شده که یک مورد خراب کردن سد قدیم سیستان که به شاهرخ نسبت می دهند می دانند. حوض دار یا حوض در ، در 60 کیلومتری جنوب زابل در استان سیستان و بلوچستان قرار داره که مجموعه ای از آثار تاریخی در این منطقه به چشم می خوره . علت اصلی نام گذاری این منطقه به حوض دار ، آب فراوان این منطقه بوده که در اصل “حوض دارا” بوده که به مرور زمان ، به “حوض در” تبدیل شده . از جهت تاریخی قدمت این منطقه به اواخر دوره ی ساسانیان بر می گرده و در اواسط دوره ی صفویان ، اوج قدرت این منطقه بوده . این منطقه شامل قلعچه رئیس یا قلعه مچی و آسیاب های بادی متعدد می باشد که حضور آسیاب های بادی ، نشان دهنده ی فراوانی غلات علی الخصوص گندم در این منطقه بوده است . لعچه رئیس یا قلعه مچی بنایی است تاریخی که مقر خاندان ملک رئیسی ، از فروانروایان جنوبی سیستان می باشد . این بنا از خشت و گل ساخته شده و وجه تسمیه ی اون به دلیل بن های درخت خرمایی است که در منطقه وجود داره . در گویش مردم منطقه ، به درخت خرما “مچ” گفته میشه . قلعچه رئیس به شکلی هست که با معماری تقریبا مربع شکل دارای دو بخش می باشد . 1. بنای اصلی قلعه 2. معماری الحاقی خارج بنا ساختمان قلعه مچی دارای دو طبقه و دو ایوان می باشد . در اصلی بنا در قسمت جنوبی واقع شده که پس از ورود به یک بنای هشتی شکل ، به حیاط مرکزی وارد می شود . ایوان های شمالی و جنوبی تقریبا به شکل قرینه در حیاط مرکزی قرار گرفته . طبقه ی دوم بنا هم شامل راهرویی باریک با طاق های هلالی شکل می باشد که در امتداد آن ، اتاق ها قرار گرفته است . بخش معماری الحاقی خارج بنا نیز شامل اتاق های نگهبانی و حصارهای متعدد برای حفلظت از بنا می باشد . در این منطقه کتیبه‌ای از سال ۱۱۳۰ هجری قمری (۱۷۱۷ میلادی) مربوط به میرجعفرخان کشف شده است قلعه مچی در ناحیه ی تاریخی حوضدار (حوض دارا)در ۷۰ کیلو متری جنوب غربی زابل قرار دارد و از آنجا که در سراسر منطقه نخلستان های فراوانی وجود داشت و مچ نیز به زبان محلی به معنی درخت خرما می باشد قلعه به این نام مشهور شده است پیشینه تاریخی قلعه با توجه به متون تاریخی و آثار باقی مانده اعم از معماری و سکه و سفالینه های بدست آمده تاریخ احداث این قلعه را می توان به دوران صفویه رساند که احتمالا تا اوایل حکومت قاجار مقر و کاخ حکمرانی خاندان رئیسی از حاکمان محلی تمدن جنوبی سیستان بوده است اما با مطالعه بر روی سفالینه های سطحی منطقه نمی توان تاریخی قدیمی تر از قرن ۶ و ۷ هجری برای آن در نظر گرفت . به نوشته سیاح خارجی کلنل چارلز شهر را باغها و نخلستانهای بزرگی احاطه می کرده کهامروز به کلی ویران شده است ما در مورد متروک ماندن این منطقه نظرات مختلفی ارایه شده که یک مورد خراب کردن سد قدیم سیستان که به شاهرخ نسبت می دهند می دانند.

باید حفاظت شود تا بیش از این تخریب نشود

دیدنی و در حال باسازی در بهار 1401

سلام مچی

عالیییییییییییییییییییی بود

عالی

The old wind mill of Qal-e Machi (Photo: A. Arab)

For sure the #castle is great; however, you wont find much services for public or tourists there. Good luck.

It's worth

A historic fortress likely dating back to the late Islamic period, possibly the Qajar era (19th century). It was built by local rulers or tribal authorities to control nearby routes and protect rural settlements. It represents small-scale fortification architecture built to protect villages and agricultural lands.