شهر گور این موزه تاریخی در فیروزآباد است که با آرامشی دلنشین به بازدیدکنندگان یادآوری میکند از روزگار گذشته تا امروز چگونه داستان این منطقه شکل گرفته است. محیطی دوستانه و روشن دارد، پر از اشیاء و توضیحات مختصر که به آشنایی با وقایع تاریخی میانجامد. مناسب برای کسانی است که دنبال تجربهای فرهنگی، آرام و آموزشی در کنار دوستداشتنیهای شهر فیروزآباد هستند.
شهر گور، این شهر دایرهای با برج میلو در وسطش که مثل یک گنبد بزرگ از سنگ و خاک ساخته شده، هنوز هم برای علاقهمندان به تاریخ و معماری جذابیت دارد؛ اما خیلیها از وضعیت خرابش، دسترسی سخت و نبود هیچگونه نگهداری یا تابلو راهنما ناراضیاند، مخصوصاً وقتی که زمینهای کشاورزی اطرافش بهصورت بینظم روی خرابهها گسترش پیدا کرده و هیچ بلیط یا نگهبانی وجود ندارد. با این حال، بازدید از آن در بهمن، اسفند یا فروردین وقتی که همه چیز سرسبز است، تجربهی خاصی میدهد و اگر از بالا یا با گوگل ارث نگاه کنید، زیبایی هندسهی دایرهای و تقسیمبندی شعاعی شهر واضحتر میشود؛ ولی برای کسانی که دنبال امکانات رفاهی یا مسیرهای راحتتر هستند، ممکن است زمانبر و خستهکننده باشد. در مجموع، شهر گور هنوز هم بهعنوان یک گنجینهی تاریخی در فهرست میراث جهانی یونسکو شناخته میشود، اما بدون حمایت کافی، بهدلیل بیتوجهی مسئولان، در خطر تخریب بیشتر است.
HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
۵
شهر گور (یا اردشیرخوره)، نخستین پایتخت سلسله ساسانی و یکی از شگفتانگیزترین شهرهای باستانی جهان از نظر طراحی هندسی است. این شهر که در اوایل قرن سوم میلادی به دستور اردشیر بابکان در دشت فیروزآباد فارس بنا شد، به دلیل پلان کاملاً دایرهای خود، نبوغ مهندسی ساسانیان را به رخ میکشد.
تحلیل ویژگیهای استثنایی این شهر به شرح زیر است:
۱. پلان دایرهای؛ اوج هندسه و نظم
شهر گور نخستین شهر دایرهای در ایران و یکی از دقیقترین نمونههای آن در جهان است:
قطر دایره: شهر به قطر دقیق ۲ کیلومتر طراحی شده است.
تقسیمبندی شعاعی: شهر به ۲۰ بخش مساوی تقسیم شده بود که توسط خیابانهای شعاعی به مرکز متصل میشدند. این طراحی اجازه میداد که مدیریت و نظارت بر تمام بخشهای شهر از مرکز آن به راحتی امکانپذیر باشد.
دیوارها و خندق: دور شهر را دو دیوار خشتی عظیم و خندقی به عرض ۵۰ متر (که از آب رودخانه پر میشد) برای محافظت در برابر دشمنان فرا گرفته بود.
۲. منار میلو (نماد مرکزیت)
در دقیقترین نقطه مرکزی شهر، برجی چهارگوش به نام «منار میلو» با ارتفاع حدود ۳۰ متر قرار دارد:
کاربرد: باستانشناسان معتقدند این برج نه یک مناره مذهبی، بلکه نماد قدرت و مرکزیت شهر بوده و احتمالاً از بالای آن آتش مقدس دیده میشد یا برای نقشهبرداری دقیق شعاعی شهر از آن استفاده میکردند.
ساختار: این منار از سنگهای لاشه و ملات گچ ساخته شده و هسته مرکزی کاخ یا معبد بزرگی بوده که امروزه تنها این بخش از آن باقی مانده است.
۳. رصدخانه یا تختنشین
در نزدیکی منار مرکزی، سازهای به نام تختنشین قرار دارد که احتمالاً محل استقرار پادشاه یا یک آتشکده بزرگ بوده است. برخی پژوهشگران بر اساس طلوع و غروب خورشید در میان دیوارههای این بنا، احتمال میدهند که از این فضا برای محاسبات نجومی و تقویمی نیز استفاده میشده است.
۴. احیای دشت و سیستم آبیاری
اردشیر پیش از ساخت شهر، با حفر تونلی در میان کوه، آبِ راکد دشت را تخلیه کرد تا زمین برای کشاورزی و ساختوساز آماده شود. این سیستم آبیاری پیشرفته باعث شد دشت فیروزآباد به یکی از حاصلخیزترین مناطق فارس تبدیل شود.
مختصات بازدید:
موقعیت: ۳ کیلومتری غرب شهر فعلی فیروزآباد، استان فارس.
اهمیت: این شهر به همراه کاخ اردشیر و قلعهدختر در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است
قطعاً نباید انتظاری از این شهر بابت آبادانی و وجود خانه و راه و کوچه داشت اما با اینکه تنها یک میل در وسط آن هنوز برافراشته مانده و زمینهای آن به کشاورزی توسط افراد محلی درآمدهاند باز بازدیدش بسیار جالب توجه است.
قبل از اینکه این شهر را بازدید کنید با نقشه هوایی ببینید شهر دایرهای به چه شکل هست
از جاده ماشین رو تا وسط شهر حدود ۴۵ دقیقه پیاده راه است باز تاکید میکنم بدون شنیدن داستان اون و بدون اطلاع از جزئیات شهرسازی و اینکه اردشیر در چه زمانی این شهر را بنا کرد و شهر در دوران اوج شکوه خودش به چه صورت بوده و زمانی که مسلمانان شهر را فتح میکنند به چه صورت در میاد بدون همه اینها بازدید از اینجا ارزشی نداره
برای این شهر حدوداً یک تا دو ساعت میتونید وقت بذارید
از نظر من بسیار مکان جذابی بود البته با وجود داستانهای پشتش
شهر گور یا جور، شهری باستانی در کنار فیروزآباد فارس. احتمالا از قدیمی ترین شهرهای ایران که وقتی از بالا به آن نگاه کنید گوی که آن را با پرگار رسم کرده اند که اشاره به گرد بودن آن دارد. در مرکز آن هم یک میل بلند است که در گذشته حتما کاربریهای خاصی داشته. در نزدیکی میل بقایای ساختمانها و حتی گور دخمه هایی مشاهده میشود
وضعیت خیلی بد و تاسف باری دارد کاملا رها شده قسمتهای زیادی از شهر زیر کشت کشاورزان رفته ... با اینکه با بقیه بقایای دوره ساسانی ثبت جهانی یونسکو دارد هیچ گونه رسیدگی نشده! بهمن 1400
