مسجد امام علی (ع) یک جاذبه گردشگری در اصفهان است. این مکان برای مسافران و محلی که به دنبال آرامش روحانی هستند، جایگاه ویژه‌ای دارد. در قلب شهر، نزدیک به بازار و میدان نقش جهان، این مسجد تاریخی با معماری زیبا و فضای دلنشین، تجربه‌ای متفاوت ارائه می‌دهد. اگر می‌خواهید روح خود را تازه کنید، حتماً در مسیر بازدیدتان از این مسجد عبور کنید. در طول سال، هزاران زائر و گردشگر از این مسجد عبور می‌کنند و لحظاتی آرامش‌بخش را در آن تجربه می‌کنند. همچنین، برای علاقه‌مندان به معماری اسلامی، این مسجد نمونه‌ای بی‌نظیر از هنر ایرانی است.
مسجد امام علی (ع) (که در میان اصفهانی‌ها به مسجد جامع نَو نیز شهرت دارد)، یکی از باشکوه‌ترین و اصیل‌ترین بناهای مذهبی اصفهان است که در میدان تاریخی «قیصریه» یا همان «میدان کهنه» (سبزه میدان) قرار دارد. این مسجد بازمانده‌ای از دوران سلجوقی است که در دوره صفویه بازسازی اساسی شده است.
تحلیل ویژگی‌های معماری و فنی این بنا به شرح زیر است:
۱. منار باستانی (یادگار عصر سلجوقی)
مهم‌ترین و قدیمی‌ترین بخش این مسجد، مناره عظیم آن است:
قدمت: این مناره متعلق به قرن پنجم یا ششم هجری (دوران سلجوقی) است و یکی از بلندترین مناره‌های تاریخی اصفهان به شمار می‌آید.
تزئینات آجری: بدنه مناره با آجرکاری‌های بسیار ظریف و هندسی به سبک سلجوقی مزین شده و دارای کتیبه‌هایی به خط کوفی با استفاده از آجرِ پیش‌بر است.
تغییر نام: در گذشته این مناره بخشی از مسجد بزرگتری بود که تخریب شد و بعدها در دوران صفوی، مسجد فعلی در کنار آن بنا گردید.
۲. معماری چهار ایوانی (الگوی صفوی)
ساختمان فعلی مسجد که از آثار دوره شاه عباس اول است، بر اساس الگوی کلاسیک مساجد ایرانی ساخته شده است:
صحن و ایوان‌ها: مسجد دارای یک حیاط مرکزی و چهار ایوان در چهار جهت اصلی است. ایوان جنوبی که به سمت قبله است، مرتفع‌تر و باشکوه‌تر طراحی شده است.
گنبد دوپوش: گنبد بزرگ مسجد از نوع دوپوش است که پوشش خارجی آن با کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای و نقوش اسلیمی بسیار زیبا پوشانده شده است.
۳. کاشی‌کاری و کتیبه‌های نفیس
هنر تزیین در این مسجد به اوج خود رسیده است:
محراب: محراب مسجد با کاشی‌کاری معرق و مقرنس‌کاری‌های گچی، یکی از بخش‌های دیدنی آن است.
خطاطی: کتیبه‌های داخل مسجد عمدتاً به خط ثلث و بر زمینه کاشی لاجوردی هستند که آیات قرآن و نام بانیان بنا را روایت می‌کنند.
۴. موقعیت در بافت تاریخی (میدان کهنه)
این مسجد در قلب مرکزِ قدیمیِ اصفهان قرار دارد:
پیوند با بازار: ورودی‌های مسجد به راسته‌های بازار قدیمی اصفهان راه دارند که نشان‌دهنده پیوند ناگسستنی دین و اقتصاد در ساختار شهرسازی قدیم ایران است.
تقابل با میدان نقش‌جهان: در حالی که میدان نقش‌جهان مرکزیت جدید صفوی بود، مسجد امام علی (ع) و میدان کهنه، تداوم‌بخش هویتِ تاریخیِ اصفهانِ پیش از صفویه بودند.
مختصات بازدید:
موقعیت: اصفهان، میدان قیام (سبزه میدان)، ابتدای خیابان هاتف.
نکته: در نزدیکی این مسجد، هارون ولایت قرار دارد که از نظر کاشی‌کاری سردر، یکی از شاهکارهای بی‌نظیر اصفهان است.
حال و هوای خاص و عجیب خودش را داره. مثل میدان عتیق و مسجد جامع عتیق!
انگار زمین این منطقه یه حالی هست. در کل جذاب و مرموز هست. یکم حس گرفتگی روحی هم داره.
قدمت این مسجد گویا به دوره ی مظفری میرسه و به مناره اش (منار علی) معروفه، اما به عنوان یک محل تاریخی برای بازدید نگهداری نمیشه، یه مسجد عادیه که مردم درش نماز میخونن.
من از بچگی در این کوچه رفت و آمد داشتم و همیشه با دیده حیرت به این منار نگاه می کردم.
در کنار این منار یک مسجد هم هست بنام مسجد علی که اوایل انقلاب سال 1357 باتفاق برادرم و خواهرزاده هایم مجید و مسعود می آمدیم جلسات سخرانی پرورش که فقط من یادم هست بهمون موز می دادن
