مسجد جامع حکیم، یکی از جاذبههای گردشگری مهم در اصفهان است. این مسجد تاریخی در انتهای رنگرزان، خیابان حکیم، جایگاه ویژه‌ای برای گردشگران و محلیان دارد که به تاریخ و معماری علاقه‌مندند. مسجدهای جامع در ایران به‌عنوان مراکز فرهنگی و مذهبی شناخته می‌شوند و در اصفهان نیز جایگاه خاصی دارند. اگر می‌خواهید در زمان مناسب برای نماز جماعت حضور پیدا کنید، حتماً برنامه‌ریزی کنید تا از این تجربه‌ی روحانی بهره‌مند شوید.
یکی از مساجد تاریخی و زیبای اصفهان که به شکل چهار ایوانی و در فاصله سالهای ۱۰۲۰ تا ۱۰۴۱ خورشیدی مقارن با سلطنت شاه صفی و شاه عباس دوم به کوشش طبیب حکیم محمد داوود خان ملقب به تقرب خان بر روی ویرانه های مسجد جامع جورجیر از بناهای سده چهارم هجری ساخته شده است.
بر اساس کتیبه های موجود معمار این بنا محمد علی بن استاد علی بیک بنای اصفهانی است . آنچه مسجد حکیم را در اعداد مساجد بسیار نفیس دوران صفویه قرار میدهد افزون بر ارزش های خاص معماری کتیبه های متعددی با خطوط ثلث , نستعلیق , بنایی (معلقی) است که محمد رضا امامی خوشنویس نامدار عصر صفویه نگاشته است.
از دیگر قسمت های دیدنی بنا , افزون بر محراب بسیار زیبایی که با مقرنس ها و کتیبه های به خط ثلث بر زمینه لاجوردی تزئین یافته است سر در قدیمی مسجد جامع جورجیر است که در شمال غربی این مسجد قرار گرفته است.
مسجد حکیم از آخرین آثار ساخته شده دوران صفوی به شمار میرود و به مساحت هشت هزار متر مربع ساخته شده است. نام خود را از سازنده بنا حکیم داوود که طبیب شاه عباس دوم نیز بوده , گرفته است .
این مسجد در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد وضعیت خوبی دارد و مرمت خوبی شده و هنوز هم ادامه دارد
از مساجد چهارایوانی مربوط به پایان دوره صفوی است که در منطقه قدیمی باب‌الدشت اصفهان در انتهای بازار رنگرزان جای گرفته است. این مسجد و در دورهٔ شاه عباس دوم به دست پزشک سابق او حکیم داوود در محل ویرانه‌های مسجد جامع دیلمی جورجیر یا مسجد صاحب اسماعیل بن عباد از قرن چهارم هجری بنا شده است
مسجد حکیم (یا مسجد جامع حکیم)، یکی از درخشان‌ترین و وسیع‌ترین مساجد دوره صفویه در اصفهان است که در محله قدیمی «باب‌الدشت» قرار دارد. این مسجد در زمان شاه عباس دوم و به همت پزشک پرآوازه او، «حکیم محمد داوود» معروف به تقرب‌خان ساخته شد.
نکته جالب اینجاست که این مسجد بر روی بقایای ویران‌شده‌ی یکی از قدیمی‌ترین مساجد اصفهان متعلق به قرن چهارم هجری (دوره آل‌بویه) به نام «مسجد جامع جُرجیر» بنا شده است.
۱. ویژگی‌های معماری و پلان (چهار ایوانی)
مسجد حکیم نمونه‌ای کامل از سبک اصفهانی در قرن یازدهم هجری است:
پلان: این مسجد دارای صحنی بسیار وسیع با الگوی چهار ایوانی است.
بدون گنبد بزرگ کاشی‌کاری: برخلاف مساجد امام (عباسی) یا شیخ‌لطف‌الله، این مسجد فاقد گنبد دوپوش بزرگ با کاشی‌کاری فیروزه‌ای در نمای بیرونی است. در عوض، گنبد آن آجری و خشتی است که با اندود گچ پوشانده شده و تمرکز تزیینات بیشتر بر روی ایوان‌ها و محراب‌هاست.
برج ساعت: یکی از معدود مساجد تاریخی ایران است که دارای یک برج ساعت قدیمی است.
۲. سردرِ جُرجیر (بازمانده‌ی تمدن آل‌بویه)
یکی از باارزش‌ترین بخش‌های این مسجد، سردرِ قدیمی آن در ضلع شمال غربی است:
این سردر متعلق به مسجد جرجیر است که حدود هزار سال قدمت دارد.
تزیینات آن به صورت آجرکاری‌های بسیار ظریف و هندسی (سبک رازی) است که از زیر لایه‌های کاه‌گل کشف شده و یکی از مهم‌ترین اسناد معماری پیش از مغول در اصفهان محسوب می‌شود.
۳. تزیینات و کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ
مسجد حکیم به دلیل تنوع و کیفیت کاشی‌کاری‌هایش مشهور است:
کاشی‌کاری معقلی: استفاده از خط کوفی بنایی (معقلی) با آجر و کاشی که عبارات مذهبی را در قالب طرح‌های هندسی تکرار می‌کند.
کتیبه‌ها: کتیبه‌های متعددی به خط ثلث و نستعلیق در ایوان‌ها دیده می‌شود که نام شاه عباس دوم و حکیم داوود بر آن‌ها نقش بسته است.
محراب‌ها: این مسجد دارای چندین محراب زیبا با تزیینات مقرنس و کاشی‌کاری است که هر کدام شاهکاری از هنر صفوی هستند.
۴. فضای شبستان‌ها
مسجد دارای شبستان‌های وسیعی است که برای اقامه نماز در فصول مختلف طراحی شده‌اند:
شبستان زمستانی: با سقف‌های کوتاه و دیوارهای قطور برای حفظ گرما.
شبستان تابستانی: در زیر گنبدخانه اصلی با تهویه هوای طبیعی.
مسجد حکیم یا مسجد جورجیر از مساجد چهارایوانی مربوط به پایان دوره صفوی در منطقه قدیمی باب‌الدشت اصفهان در انتهای بازار رنگرزان جای گرفته‌است. این مسجد و در دورهٔ شاه عباس دوم به دست پزشک او حکیم محمد داوود در محل ویرانه‌های مسجد جامع دیلمی جورجیر یا مسجد صاحب اسماعیل بن عباد از قرن چهارم هجری بنا شده‌است.
کتیبه‌های سردرها و ایوان‌های داخل این مسجد به سالهای ۱۰۶۷ تا ۱۰۷۳ هجری قمری مورخ است و آن‌ها را محمدرضا امامی خوشنویس معروف عصر صفویه نوشته‌است. سردر مسجد جوجیر در شمال غربی این مسجد قرار دارد. مسجد دیلمی جورجیر «مسجد جامع صغیر» نام داشته و در نیمهٔ دوم قرن چهارم هجری مسجدی زیبا و باشکوه بوده‌است.
