کاخ شمس

کاخ شمس (مروارید) مهرشهر کرج: معماری شورشی فراتر از یک کاخ سلطنتی؛ یک بیانیه معماری مدرن که هنوز هم بحث‌برانگیز است. کاخ مروارید، که برای شمس پهلوی (خواهر محمدرضا شاه) در دهه‌ ۴۰ خورشیدی ساخته شد، یک نمونه کاملاً منحصربه‌فرد در معماری معاصر ایران است. این بنا به هیچ‌وجه شبیه کاخ‌های سنتی نیست، بلکه یک ساختار جسورانه و آوانگارد محسوب می‌شود که کارکرد و فرم را به چالش می‌کشد. 📐 تحلیل طراحی: بیانیه‌ای علیه سنت معمار و سبک: طراحی این کاخ را شرکت آمریکایی بنیاد فرانک لوید رایت، با مدیریت "ویلیام وسلی پیترز" انجام داد. سبک آن "ارگانیک" یا "پوسته بتنی" است. این کاخ نه تنها به تهران نزدیک است، بلکه از نظر سبک نیز به شدت از کاخ‌های سنتی پهلوی فاصله می‌گیرد. فرم و عملکرد: شکل کلی کاخ شبیه به یک سفره‌ماهی یا صدف مرواریدی است که یک دریاچه مصنوعی آن را احاطه کرده. این فرم ارگانیک، با ساختار بتنی ممتد و پنجره‌های منحنی بزرگ، یک تجربه فضایی سیال و غیرمعمول ایجاد می‌کند. این طراحی، هم هوشمندانه است (به دلیل استفاده از نور طبیعی) و هم از نظر نگهداری، یک چالش فنی دائمی. آمیزش با طبیعت: این سبک سعی دارد بنا را با طبیعت اطراف خود ادغام کند، اما در عین حال، عظمت و بزرگی آن، یک بیانیه قوی از قدرت و مدرنیته را فریاد می‌زند. 🌐 اهمیت فرهنگی امروز کاخ مروارید امروز نه تنها یک اثر تاریخی، بلکه یک گنجینه معماری است. نقطه عطف مدرنیسم: برای علاقه‌مندان به معماری، این کاخ یک نقطه عطف ضروری برای مطالعه تأثیر سبک‌های غربی و مدرن بر ایران در دوران پهلوی است. نیاز به مرمت: متأسفانه، وضعیت نگهداری کاخ در سال‌های اخیر چالش‌برانگیز بوده است. برای درک کامل ارزش هنری این بنا، نیاز به توجه و مرمت جدی است تا این اثر مهم معماری حفظ شود. نتیجه‌گیری منتقد: کاخ شمس یک بازدید ضروری برای هر کسی است که می‌خواهد معماری ایران را فراتر از کاشی‌کاری‌های صفوی و بناهای قاجاری بشناسد. این کاخ، نماد یک دوره آرزوهای بزرگ، مدرنیته جاه‌طلبانه و معماری جسورانه در ایران است.

کاخ شمس یا همان کاخ مروارید محل اقامت شمس پهلوی بوده. که در زمان قبل از انقلاب ایران کانون اتفاقات و خاطره های بسیاری بوده. متاسفانه این بنا به علت انقلاب و رفتن خاندان پهلوی مدتی متروکه ماند. و به علت نبود رسیدگی و نظارت بر امور این مجموعه زیبا امروز شاهد خرابی های بسیاری هستیم. معماری بنا کاخ طبق جدیدترین متد روز دنیا در دوره خودش بوده. و توسط معماران اروپایی بنا شده. در ضلع شمالی کاخ باغ سیب وجود دارد که در آن زمان تقریبا سی میلیون درخت سیب در آن کاشته شد.

یه زمانی خیلی زیبا بود ..... کاخ مروارید یا کاخ شمس، کاخی در بلوار ارم مهرشهر کرج، واقع در استان البرز است که در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ با زیربنای ۲۵۰۰ متر برای زندگی شمس پهلوی (فرزند رضا شاه)ساخته شد. سازه اصلی و طرح کاخ به شکل یک سفره‌ماهی است که صدفی آن را دربرگرفته‌است. این ساختمان بدست وسلی پیترز طراحی و بنیاد فرانک لوید رایت به مبلغ یک میلیون دلار آمریکا ساخته شد.[۲][۳] این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ به شماره ثبت ۷۰۶۷ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.[۱ شمس پهلوی به دلیل بیماری آسم و همچنین تغییر مذهب خود و فرزندانش از اسلام به مسیحیت، اصولاً فردی انزوا طلب بود. او تنها عضو خاندان پهلوی به‌شمار می‌رفت که در امور سیاسی داخلی و خارجی کشور دخالتی نداشت و به همین دلیل مهر شهر کرج را که در آن زمان منطقه ییلاقی و خوش آب و هوای غرب تهران محسوب می شد، برای سکونت در سلامت، انتخاب و دستور احداث کاخ مروارید را صادر کرد. مقدسیان، کارشناس میراث فرهنگی می‌گوید: شمس پهلوی به دلیل ابتلا به بیماری آسم به مهرشهر آمد و از ۱۴۰ هکتار زمین مزروعی برای خود کاخ مروارید را ساخت. کاخ مروارید توسط بنیاد فرانک لوید رایت، طراحی و ساخته شد و قرارداد اجرایی آن در ۱۱ نوامبر ۱۹۶۵ میلادی به مبلغ یک میلیون دلار به امضا رسید و ویلیام وسلی پیترز، داماد فرانک لوید رایت به‌عنوان مهندس معماری، وظیفه طراحی، محاسبات و نظارت بر اجرای کار را عهده دار شد. سازه اصلی و پلان کاخ به شکل سفره ماهی است که صدفی را در بر گرفته و سایر فضاهای کاخ شامل راهرو مار پیچ و بدون پله که به سمت طبقات فوقانی امتداد دارد است، سالن پذیرایی، دفتر مخصوص شمس، سالن سینما، سالن بیلیارد، آشپزخانه، اتاق های خواب، محل نگهداری پرندگان، استخر شنا، حمام و سرویس های بهداشتی و... می‌شود. تمامی فضاهای معماری در زیر سقفی با فرم حلزونی و با نورگیر‌های متعدد و به‌شکل دانه‌های مروارید اجرا شده. در ضلع شمالی کاخ و در محوطه بیرونی، دریاچه‌ای نیز به شکل باله‌های سفره ماهی طراحی و اجرا شده که قابلیت قایق‌سواری را داراست و در گذشته نیز مجموعه‌ای از آبزیان دریایی متنوع در آن می‌زیستند. به گفته برخی کارشناسان این سبک کاخ‌سازی تا آن زمان در کشور و به‌ نوعی در خاورمیانه مرسوم نبوده.

این کاخ در بین سال‌های ۴۵ تا ۴۷ توسط موسسه‌ «رایت» طراحی و با نظارت «ویلیام کیس» ساخته شده و به بهره‌برداری رسید. این بنا محل سکونت شمس پهلوی و خانواده‌ او تا سال ۱۳۵۷ بود.تصاویر قدیمی از کاخ مروارید (شمس) نشان می دهد که این کاخ در سالهای دهه ۶۰ و ۷۰ وضعیت پایدارتری نسبت به این روزها داشته است.

کاخ شمس کاخی مجهز و مرفه که توسط معماران برجسته آمریکایی برای شمس پهلوی در مهرشهر کرج طراحی شد. این کاخ به دلیل معماری ویژه‌اش، مروارید نام گرفت.مهرشهر یکی از مناطق مهم شهر کرج، دارای دو خیابان اصلی به نام‌های ارم و شهرداری است که در انتهای خیابان ارم کاخ مروارید یا همان کاخ شمس پهلوی قرار دارد. پس از ساخت کاخ مروارید و در زمان محمدرضا شاه پهلوی، یک بلوار ۴ بانده و منطقه‌ای ویلایی برای شهروندان در سه فاز در مجاورت کاخ ساخته شد که مهرشهر نام گرفت. شمس پهلوی به دلیل بیماری آسم این منطقه را برای زندگی انتخاب کرد. کاخ مروارید که هم اکنون نیز پا برجاست و عموما از آن با نام کاخ شمس یاد می‌شود، از آثار تاریخی و دیدنی مهرشهر و استان البرز محسوب می‌شود.کاخ مروارید با زیر بنای ۲۵۰۰ متر مربع برای اقامت شمس پهلوی در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ بنا شد. این بنا توسط وسلی پیترز، معمار آمریکایی و بنیاد فرانک لوید رایت با صرف هزینه یک میلیون دلار به شکل یک سفره ماهی که صدفی آن را در برگرفته است، طراحی و ساخته شد. این کاخ در زمینی به مساحت ۱۱۱ هکتار با ۲۵۰۰ متر مربع زیربنا در مهرشهر کرج، انتهای خیابان ارم واقع شده است. تا سال ۱۳۵۷ به مدت ۱۲ سال شمس پهلوی و خانواده او در این کاخ زندگی می‌کردند. گفته می‌شود شمس پهلوی در این کاخ ایرانی، اروپایی پذیرای مهمانان ویژه‌ای از داخل و خارج از کشور بوده است.به گفته میرچی مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان البرز، کاخ مروارید یکی از با ارزش‌ترین کاخ‌های تاریخی ایران است و از لحاظ ویژگی‌های فنی از بسیاری از کاخ‌های موجود چند پله بالاتر است و تکنیک‌های که در ساخت، طراحی و رنگ آمیزی این مجموعه به کارگرفته شده حتی از سبک و شیوه ساخت کاخ سعدآباد نیز برتر است.سازه اصلی بنا به صورت سفره ماهی طراحی شده است و ضلع شمالی کاخ و محوطه بیرونی دریاچه نیز به‌ شکل باله‌های سفره‌ماهی اجرا شده‌ است. در طراحی فضای بیرونی دریاچه کوچکی از سه طرف کاخ را احاطه کرده است. همه فضاهای معماری در زیر سقفی با فرم حلزونی و با نورگیرهای گوناگون و به‌شکل دانه‌های مروارید اجرا شده‌ است. تالار طلایی بار، دفتر مخصوص شمس، تالار پذیرایی، سالن سینما، سالن بیلیارد، استخر، آب‌نما، محل نگهداری پرندگان کمیاب، اتاق‌های خواب از بخش‌های متنوع این کاخ هستند. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این کاخ اتاق صدف است که دارای تزئینات مختلفی بوده، به خصوص نمای بیرونی آن که بصورت حلزونی شکل ساخته شده‌ است.این کاخ یکی از مجهزترین، مرفه‌ترین و اشرافی‌ترین بناهای دوره‌ی پهلوی محسوب می‌شود. در ساخت و ساز کاخ شمس، هیچ یک از اصول معماری ایرانی رعایت نشده و سبک، نقشه و ساختار آن کاملا غربی است. معماری این اثر که بخشی از تاریخ معماری مدرن است، با تاثیر از شیوه فرانک لوید رایت از پرآوازه‌ترین معماران آمریکایی است که از سوی یکی از شاگردان ایرانی‌اش به نام عامری شکل گرفته است. پس از انقلاب این کاخ به بنیاد مستضعفان و بعد از حدود ۱۵ سال به بنیاد تعاون واگذار شد و بنیاد تعاون سپاه نیز در ازای هزینه‌ی صدور مجوزِ ساخت‌ و ساز در حدود ۸۰ هکتارِ این مجموعه، ساختمان‌های مسکونی مجموعه‌ی کاخ شمس را به شهرداری فروخت. از آن زمان از این کاخ به‌ عنوان موزه و با نام مجتمع اردویی، تفریحی شهید فهمیده استفاده شده است تا حدود سال ۱۳۸۲ و پس از بارش سنگین برف و با شکایت اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری، کار این مجتمع تفریحی به پایان رسید. ۳۰ درصد یعنی ۲۷ هکتار از مجموعه‌ کاخ مروارید به اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان البرز واگذار شد تا با مرمت و سامان‌دهی فضای کاخ، امکان بازدید عموم از آن فراهم شود. این کاخ اکنون در وضعیت نامناسبی قرار دارد و گفته می‌شود به بودجه‌ای معادل ۲۰۰ میلیارد تومان برای بازسازی و مرمت نیاز دارد و هنوز مالکیت آن کامل تعیین نشده است. بیشتر بخش‌های بنا دچار آسیب‌های جدی شده است، سقف‌ها نم برداشته‌، جداره‌ و تزیینات سردرها کنده شده‌ و درب‌ها شکسته شده‌اند. آب باغ قطع شده است و درختان نادر آن زرد شده‌اند.

این کاخ تو زمان خودش و حتی الان هم به دلیل سبک معماری خاصی که داره خیلی جذاب به نظر می رسه ولی زمان بازدید ما تقریبا این مجموعه بسته بودش

کاخ دوست داشتنی ولی به دست نابودی سپرده شده. بسیار فضای قشنگی برای پیاده روی ولی اجازه ورود به ساختماد داده نمیشه. صرفن نمای خارجی. در کل واقعن ناراحت کنندست همچین‌معماری نابی رو به نابودیه. تنها سازه‌هایی که بوی فرهنگ میدن درحال تخریب و فراموشی و دست به دست شدن هستن. قبل از تخریب کامل برید، بخونید و به صورت عکس آرکایو کنید.

نمره یک دادم چون شده برای استفاده یه عده و ما باید از کنار آن عبور کنیم و حداکثر وارد خیابان ورودی اول بشیم و هیچ حقی نسبت به بازدید از آن نداریم پس دیگر اثر ملی نیست بلکه محیطی برای تفریح یه عده شده در نتیجه اکنون نمره یک از پنج میگیره

کاخ شمس یه بنای خیلی خاصه که معمارش ویلیام وسلی پیترز، واقعاً کارش درست بود. سبک مدرن رو با حال‌ وهوای کاخ‌ های اروپایی قاطی کرده و نتیجه‌اش یه ساختمون چشم‌ نواز با گنبد طلایی و جزئیات شیکه که هنوزم آدمو جذب خودش می‌کنه.

این مجموعه بیش از شش ماه به دستور دادستانی بسته است لطفاً به امید بازدید از این مجموعه وقت خود را هدر ندهید...

اینجا کاخ خواهر شاه بوده به اسم شاهدخت شمس به هر حال اینجا کاخه دیگه و هر چیم ازش بگی بازم کمه اسم خود کاخ کاخ مرواریده ساختمون کاخ از بالا مثل صدف میمونه و کاملا مشخصه که شاهدخت شمس عاشق دریا بودن این علاقه رو از حوض بزرگ بیرون کاخ که دسترسی آسون از کاخ داره و از داخل کاخ هم دید مناسبی داره میشه فهمید . به هر حال بیشتر از اینا لیاقتشونه

معماری فوق العاده زیبا ولی حیف که رسیدگی نمیشه بهش

کاخ سلطنتی زمان زیبای پهلوی

اصلا خوب نبود غرفه گذاشته بودم که سر مردم رو گول بزنن وقتی وارد محوطه می‌شید کلی بهتون میگن که روسری سر کنید و وقتی وارد می‌شید همون اول زده ورود ممنوع واقعا معلوم نیست دولت داره چیکار می‌کنه از هزار تا دوهزار متر دورش رو بستن انگار خود دولت داره ازش استفاده میکنه و به اسم درست کردن اونجا رو بستن.... واقعا دل آدم میسوزه جایی به اون شکوه و عظمت که طراح های خارجی اون رو طراحی کردن به این وضعیت بیوفته💔 این کاخ رو برای شمس پهلوی خواهر شاه درست کرده بودن که بخاطر آلودگی هوا به اینجا آمده بود و واقعا خیلی ناراحت کننده هست از کسانی که اونجا کار میکردم یعنی نگهبان بودن پرسیدیم گفتن هیچ کاری نکردن فقط چند سال پیش یه بازسازی خیلی کمی کردن حق هم دارن هیشکی نمیتونه مثل اون دوران همچین چیزی درست کنه نگهبان گفت نزدیک به ۵ سال دیگه کارش تموم میشه ولی واقعا خیلی ناراحت کننده هست😓

کاخ مروارید تو مهرشهر کرج یه جای تاریخی و خاصه که تو بلوار ارم، منطقه ۱۲ کرج قرار داره. این کاخ که به اسم کاخ شمس هم معروفه، بین سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ برای شمس پهلوی، خواهر محمدرضا شاه، ساخته شد. با زیربنای ۲۵۰۰ متر مربع تو زمینی به وسعت ۱۱۱ هکتار، طراحی عجیب و قشنگش شبیه یه سفره‌ماهی با صدفیه که دورش رو گرفته. ویلیام وسلی پیترز، از شاگردای فرانک لوید رایت، این بنا رو با هزینه یه میلیون دلار اون زمان طراحی کرده و سقف حلزونی‌ش با نورگیرای مرواریدشکلش حسابی چشم‌گیره. شمس به خاطر بیماری آسمش این منطقه رو انتخاب کرد که اون موقع فقط چند تا روستا مثل حسین‌آباد افشار بود و هوای تمیزی داشت. کاخ پر از بخش‌های لوکسه مثل تالار طلایی، سالن سینما، بیلارد، استخر، دفتر مخصوص شمس و حتی جای پرنده‌های کمیاب. یه دریاچه مصنوعی هم داره که به شکل باله‌های سفره‌ماهی طراحی شده و دور کاخ رو قشنگ‌تر کرده. دسترسیش از کرج راحته؛ از بلوار ارم می‌ری تا آخر خط، با ماشین شخصی حدود ۱۵-۲۰ دقیقه از مرکز شهر راهه. با مترو هم از ایستگاه کرج می‌تونی تاکسی بگیری و برسی. پارکینگ داره، ولی امکانات رفاهی مثل رستوران یا سرویس بهداشتی عمومی کمه و بهتره خوراکی با خودت ببری. الان وضعیتش خوب نیست؛ بعد از انقلاب متروکه شد، خیلی از وسایلش غارت شده و سازه‌ش آسیب دیده. سال ۱۳۸۱ تو فهرست آثار ملی ثبت شد، ولی هنوز مالکیتش بین سازمان‌ها معلوم نیست و بازدید عمومیش محدوده. محوطه باغش از سال ۱۴۰۰ بازسازی شده و گاهی برای جشنواره‌ها بازه، ولی داخل کاخ رو نمی‌شه دید. اگه دنبال یه جای تاریخی با حال‌وهوای خاص تو کرج هستی، اینجا با طبیعت اطرافش ارزش دیدن داره!

واقعا نمیدونم چی بگم این کاخ خیلی زیبا بوده وقتی عکس های رو توی گوگل دیدم واقعا جالب بود ولی از نزدیک اصن . اونجا هرروز داره بد تر میشه و هیچکس هیچکاری نمیکنه دور کاخ یه چیزی مثل توری کشیدن که کسی وارد اونجا نشه و از بیرون هم معلومه اونجا هیچ چیزی نداره یه نفر هم که اونجا کار می‌کنه گفت هیچی دیگه توی کاخ نیست واقعا متاسفم برای این دولت که اصلا اهمیت نمیده به همچین چیزایی اونجا می‌تونست خیلی قشنگ باشه می‌تونست موزه باشه ولی نیست تعطیله و رو به خرابیه همین چند سال پیش داشت می‌ریخت که یکم درست کردن واقعا ناراحت کنندس 😭🥲😞

کاخ مروارید، معروف به کاخ شمس، در مهرشهر کرج قرار دارد و بین سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ به دستور محمدرضا شاه برای شمس پهلوی ساخته شد. این کاخ با طراحی ویلیام پریرا، معمار آمریکایی، به شکل صدفی مدرن ساخته شده و دارای تالارهای باشکوه، اتاق‌های مجلل و تزیینات خاص است. پس از انقلاب، این مجموعه به نهادهای مختلف واگذار شد و به‌تدریج رو به تخریب رفت. امروزه کاخ مروارید به‌عنوان یک اثر ملی ثبت شده اما نیازمند مرمت و نگهداری است.

کاخی که بسته اس و متروکه شده محوطه ایی که بدون ورودی نمایشگاه محلی گل باغ نوار زرد رنگ هشدار ورود ممنوع داره با نگهبان های بی ادب که اصلا اجازه ورود نمیدن

نتونستم ازش دیدن کنم چون تعطیل بود 😔

مادرم میگفت اوایل خیلی جای قشنگی و باصفایی بود و داخلشم وسایل زیبایی قرار داشت ولی به مرور زمان با بی توجهی به خرابه تبدیل شده و در معرض ویرانی قرار داره. چرا بازسازی نمیکنند تا مردم برای بازدید بیان.