کتیبه نادری

مکانی زیبا در دل کوه‌های بلند هزارمسجد نادرشاه افشار هم گنج خود رو در این دژ طبیعی پنهان کرد که تیمور ۱۱ بار حمله کرد ولی نتونست از این کوه‌ها عبور کنه، و کلات نادری رو ساخت که آرام‌گاه خودش باشه ولی نشد!

مشاهده در گوگل مپس

این سنگ نوشته قدیمی که در ستایش خداوند، پیامبر و نادرشاه افشار بر روی قسمت از کوه حک شده، مشتمل بر 24 بیت می باشد که بیت اول آن به زبان فارسی و بقیه به ترکی نگاشته شده است. جزییات و ترجمه این کتیبه در اینترنت قابل جستجو می باشد. ارتفاع کتیبه از رودخانه زیر آن حدود 15 متر می باشد و به همین دلیل نزدیک شدن به آن و بالطبع خواندن کتیبه از نزدیک کار ساده ای نیست. برای دیدن این کتیبه و نیز برج ارغون شاه که مجاور هم هستند نیازی به پیاده روی نیست. بعد از ورود به شهر کلات، در سمت چپ خود وارد خیابان کتیبه شوید و به مسیر خود ادامه دهید تا به کتیبه برسید.

مشاهده در گوگل مپس

توی شب تقریبا چیزی دیده نمیشه چون لامپ وجود نداره و روی کوهه. اشعار نوشته شده روی کتیبه به زبان ترکی هست (به جز بیت اول که فارسی هست) که شاید نتونید کامل بخونید چون خطش نستعطیقه. اما توی ویکی پدیا شعرش نوشته شده که در مدح نادرشاه هست.

مشاهده در گوگل مپس

کتیبه نادری، شناسنامه‌ی سنگیِ دژ نفوذناپذیر کلات و یکی از معدود اسنادِ زبانیِ بازمانده از عصرِ افشاریه است. این کتیبه در «دربند ارغوان‌شاه» (ورودی اصلی شهر کلات) و در ارتفاعی حدود ۱۵ متری از سطح زمین، بر روی سینه‌یِ صافِ صخره‌ای عظیم کنده شده است. این اثر فراتر از یک سنگ‌نبشته‌یِ ساده، دربرگیرنده لایه‌های تاریخی و فرهنگی مهمی است: ۱. ویژگی‌های ادبی و زبانی؛ ستایش به زبان ترکی برخلاف بسیاری از کتیبه‌های تاریخی ایران که به زبان فارسی یا عربی هستند، کتیبه نادری به زبان ترکی درگزینی (منسوب به ایل افشار) سروده شده است. محتوا: این کتیبه شامل ۲۴ بیت شعر است که با حمد و ثنای پروردگار آغاز شده و در ادامه به ستایشِ فتوحات، شجاعت و تبارِ نادرشاه افشار می‌پردازد. شاعر در این ابیات، نادر را قهرمانی توصیف می‌کند که نظم و امنیت را به خراسان و ایران بازگردانده است. خط: کتیبه با خط نستعلیق بسیار زیبا و برجسته‌ای تراشیده شده که نشان‌دهنده اهمیتِ بالایِ هنرِ خوشنویسی در دربارِ نادری است. ۲. کتیبه‌ای ناتمام؛ آینه‌یِ سرنوشتِ نادر یکی از نکاتِ تأمل‌برانگیز این اثر، ناتمام بودنِ آن است. اگر به انتهای کتیبه دقت کنید، بخش‌هایی از سنگ تراشیده شده اما کلمات بر روی آن نقش نبسته‌اند. این ناتمامی دقیقاً با مرگ ناگهانی نادرشاه در سال ۱۱۶۰ هجری قمری همزمان است؛ گویی با کشته شدنِ او، تیشه‌یِ حجاران نیز برای همیشه از کار افتاد و روایتِ سنگیِ فتوحاتش نیمه‌کاره ماند. ۳. موقعیتِ استراتژیک؛ بیانیه‌یِ قدرت در گلوگاه انتخابِ محلِ کتیبه در دهانه‌یِ تنگِ دربند ارغوان‌شاه، کاملاً هوشمندانه بوده است. هر مسافر، سفیر یا لشکری که قصد ورود به کلات را داشت، ناگزیر بود از زیرِ این کتیبه عبور کند. این سنگ‌نبشته در واقع نقش یک «بیانیه‌یِ قدرت» را داشت که به هر تازه‌واردی یادآوری می‌کرد وارد قلمروِ مردی شده است که هند و بخارا را به زانو درآورده است. ۴. معماری و دسترسی کتیبه در داخل یک قابِ محراب‌مانند کنده شده تا از گزندِ مستقیمِ باران و فرسایشِ باد در امان بماند. صخره‌ای که کتیبه بر آن قرار دارد، بخشی از دیواره‌ی طبیعی و بلندِ کلات است که خود به عنوان یک حفاظِ نفوذناپذیر عمل می‌کرد. امروزه برای مشاهده‌ی دقیق‌ترِ متنِ کتیبه، سکوهایی برای بازدیدکنندگان ساخته شده است. کتیبه نادری، فریادِ سنگیِ تاریخ است که در سکوتِ دربند ارغوان‌شاه، داستانِ ظهور و سقوطِ یکی از مقتدرترین پادشاهانِ ایران را روایت می‌کند.

مشاهده در گوگل مپس