خانه گنبدی

خانه گنبدی/خانه گنبذی/خانه گمبذی یا خانه‌های گنبدی، با وجود تفاوت در گویش‌ها و نام‌گذاری‌ها، همه به یک خانه اشاره دارد که در منطقه یازدهم شهر مزار شریف، در شهرک امیری، قرار گرفته است. این دو خانه که تاریخ دقیق ساخت آن‌ها روشن نیست، به گمان زیاد پیش از ساخته شدن شهرک امیری ساخته شده‌اند. این بناها بر فراز یک بلندی قرار دارند و همین موقعیت سبب شده است که از فاصله‌های دور نیز به آسانی دیده شوند. درباره کارکرد اصلی این خانه‌ها در گذشته اطلاعات دقیقی در دست نیست و نمی‌دانیم با چه هدفی ساخته شده بودند. با این حال، آن‌چه ام‌روز از این بناها باقی مانده است، در ذهن بیننده تصویری از یک خانه تاریخی را تداعی می‌کند؛ هرچند ممکن است در واقع از رویدادها یا خدمات تاریخی چشم‌گیری برخوردار نبوده باشند. با وجود کمبود اطلاعات مستند، خانه‌های گنبدی همچنان از نشانه‌های شناخته‌شده این بخش از شهر به شمار می‌روند و برای بسیاری از باشندگان منطقه، یادآور گذشته و هویت محلی هستند.