برج خانقلی، یک موزهٔ جذاب در سامن است که تاریخ و فرهنگ منطقه را با نمایش‌های جذاب به بازدیدکنندگان نشان میدهد. سبک معماری خاص برج حال و هوای کهن را به خوبی منتقل می‌کند و برای دوستداران تاریخ، عکاسی و گشت و گذار فرهنگی گزینه‌ای دوست‌داشتنی است. فضای داخل آرام و شوق‌انگیز است و توضیح‌های کوتاه اما جامع، بازدید را دلنشین می‌کند.
برج خانقلی، که با ۷۰۰ سال سابقه و دیوارهای خشتی و گلی‌اش در قلب سامن می‌درخشد، بیشتر بازدیدکنندگانی که به تاریخ و معماری علاقه‌مندند، با ستایش فراوان به آن می‌نشینند؛ خیلی‌ها از دیدن طبقات دفاعی، چشم‌انداز شهر و ارتباط با خانواده خانقلی که این بنا را نگه داشته‌اند، لذت می‌برند. اما هم‌زمان چند بازدیدکننده به وجود نقاشی‌های بی‌ساز و رنگ‌آمیزی‌های نامناسب بر دیوارها اشاره کرده و یکی از آن‌ها به‌دلیل پلکان خراب و کم‌توجهی به نگهداری، تجربه‌ای ناخوشایند داشت. در کل، برج خانقلی به‌عنوان نماد تاریخی و دفاعی شهر شناخته میشود و اگرچه برخی مشکلات نگهداری وجود دارد، اما جذابیت تاریخی‌اش هنوز قوی است.
Md Marcopolo
یک سال قبل
۵
این برج خشتی وگلی، در محله چال خانقلی شهر سامن واقع شده وقدمت آن به حدود ۷۰۰سال قبل می‌رسد وقطر پایه‌های آن در حدود ۱۵ متر میباشد. ارتفاع این برج در ابتدا در ۴ طبقه بوده‌است که در زمان جنگ جهانی اول در حمله روسها، طبقه بالائی آن با توپ تخریب شده‌است.
این بنا یکی از چهاربرج دیده بانی ودفاعی شهر سامن بوده‌است که در فواصل مختلف در اطراف شهر ساخته شد ه است این برج دارای ۴ طبقه است که طبقات اول ودوم از چینه که نوعی مصالح بومی است ساخته شده ودارای سقف طاقی شکل میباشدطبقات سوم وچهارم ازخشت خام وگل میباشد وپوشش مسطح تیر چوبی دارند. بدنه این طبقات دارای سوراخهای مشبک است که علاوه برجنبه تزیینی جهت تیراندازی به سوی دشمنان تعبیه شده‌است.
در زمان جنگ جهانی اول طبقه بالایی آن در حمله روسها با توپ تخریب شده‌است.
«دژِ دیده‌بانِ سامن؛ تماشایِ خشت‌هایی که تاریخ را در دلِ خود حفظ کرده‌اند.»
در میانِ کوچه‌هایِ باستانیِ شهرِ سامن، سازه‌ای قد برافراشته که بیش از ۷۰۰ سال است نظاره‌گرِ فراز و نشیب‌های این دیار بوده. «برج خانقلی» با دیواره‌هایِ ضخیمِ خشتی و گلی‌اش، نمادی از تدبیرِ گذشتگان برای حفاظت از خانه و کاشانه است. این برج که متعلق به دوره‌ی ایلخانی است، با چهار طبقه‌ی مجزا و روزنه‌هایی برای دیده‌بانی، یکی از معدود برج‌های دفاعیِ باقی‌مانده در منطقه است که هنوز هم ابهتِ خود را حفظ کرده.
ویژگی‌هایی که این بنا را تماشایی می‌کند:
معماریِ بومی و دفاعی: ساختارِ مدورِ برج و طبقه‌بندیِ داخلی آن، به‌خوبی نشان‌دهنده‌ی کاربردِ نظامی و حفاظتیِ آن در سده‌های گذشته است. خشت‌هایِ بزرگ و چیدمانِ منظمِ آن‌ها، درسی از مقاومتِ مصالحِ سنتی در برابرِ گذرِ زمان است.
بافتِ تاریخیِ پیرامون: قرارگیریِ برج در قلبِ بافتِ قدیمیِ سامن، این فرصت را به شما میدهد تا در کنارِ بازدید از برج، با سبکِ زندگی و معماریِ اصیلِ این منطقه نیز آشنا شوید.
چشم‌اندازِ شهر: از فرازِ این برج (در صورتِ امکانِ دسترسی به طبقاتِ بالا)، می‌توان منظره‌ی زیبایِ باغ‌هایِ اطراف و سقف‌هایِ گلیِ شهرِ سامن را تماشا کرد که حسِ سفر به اعماقِ تاریخ را زنده می‌کند.
توصیه‌ی دوستانه: اگر به دیدنِ این برج رفتید، حتماً سری هم به شهرِ زیرزمینیِ سامن بزنید که در نزدیکیِ همین مکان قرار دارد. ترکیبِ این دو جاذبه، پکیجِ کاملی از تاریخِ پررمزورازِ این خطه را به شما ارائه میدهد. همچنین به یاد داشته باشید که این بنا یک میراثِ ملی است؛ پس در حفظِ آرامشِ محیط و سلامتِ دیواره‌هایِ تاریخیِ آن کوشا باشیم.
برج خانقلی، نگهبانِ خاموشِ سامن است که با هر بندِ آجر و خشتش، داستانی از ایستادگی و هنرِ ایرانی را بازگو می‌کند.
برج خانقلی در محله چاله خانقلی یکی از قدیمی ترین محله های سامن قرار دارد . برج خانقلی ۷۰۰ سال قدمت دارد و یکی از چهار برج سامن بوده که متاسفانه سه برج دیگر تخریب شده است و دلیل سالم ماندن این برج به این علت میباشد که این برج از ابتدا در تملک شخصی خاندان خانقلی بوده و
در طی سالیان بسیار طولانی مراقبت های لازم را از این برج تاریخی تا قبل از ثبت به عنوان آثار ملی به عمل آورده اند و اکنون نیز خاندان خانقلی با سازمان میراث فرهنگی جهت حفظ و بقای این اثر ارزشمند تاریخی و ملی همکاری های مستمر و لازم را انجام میدهد که تقدیر و تشکر از خاندان محترم خانقلی را لازم میدانم. در کنار این برج تکیه ای قدیمی در دو طبقه قرار دارد که توسط خاندان خانقلی احداث گردیده است و درب ورودی برج از داخل تکیه خانقلی میباشد از این تکیه در اعیاد و مراسمات مذهبی و دهه محرم مورد استفاده قرار میگیرد این تکیه قدیمی به علت مجاورت با برج بنام تکیه پای برج یا تکیه خانقلی ها شناخته میشود.
