عمارت تاریخی معیرالممالک کیهانی، موزه میراث فرهنگی در تهران، یه جای فوقالعاده برای عاشقان تاریخ و فرهنگ ایرانیه. این مکان با دیوارهای سنگی و نقاشیهای قدیمی، بهخصوص برای دانشجویان تاریخ و گردشگرانی که دنبال تجربهای متفاوت هستن، جذابه. در محلهی کوفلسازن، که یه محلهی پر از کافههای کوچک و بازارهای سنتیه، این موزه جایگاه خاصی داره. اگر میخواید یه روز رو با گشت و گذار در این عمارت بگذرونید، حتماً یه فنجون قهوه در کنار آن بنشینید و از آرامش محیط لذت ببرید.
عمارت تاریخی معیرالممالک، یا همان باغ کیهانی، در دل سنگلج تهران مثل یک گنجینهی قاجار است که همهی بازدیدکنندهاش با دلی گرم و خاطراتی پر از بازی و لذت، اینجا را بهعنوان مکانی دوستداشتنی میشناسند؛ یکی از بازدیدکنندگان با لحنی شاد گفت «دمتون گرم، من تو این باغ سالهای سال بازی کردم» و از دیدن عکسهای جدید برای دیدن پیشرفت مرمتها هیجانزدهاند. این عمارت که در گذشته هزاران مترمربع باغ و بازارچه داشت، امروز با ستونهای بلند، گچبریهای ظریف و درختان کهنسالی، هنوز حس زندگی اعیانی قاجار را در دل خود نگه داشته و در انتظار باز شدن درهایش برای عموم، بهعنوان یک موزهی میراث فرهنگی در قلب تهران شناخته میشود.
Roya Roya
یک ماه قبل
۵
Mirza Abdollah Keyhani was a distinguished architect, master builder, and philanthropist in Tehran during the late Qajar era. Renowned for his craftsmanship and leadership in major construction projects, he played an important role in shaping the architectural landscape of his time. The Keyhani Garden and residence served as the family home where he raised his children and welcomed guests for many years.
Beyond his professional achievements, Mirza Abdollah Keyhani was known for his charitable works and dedication to public service, leaving a lasting legacy that continued long after his passing. A historic photograph of Mirza Abdollah Keyhani and his family standing before the residence in Keyhani Garden offers a rare glimpse into the life of this influential Tehran family.
He was also associated with the early development and construction of the Persian-German Technical School (Madrasa-ye San'ati-ye Iran o Alman), founded in Tehran in 1907, one of the pioneering institutions of technical and vocational education.
(Photo of MirzAbdollah Keyhani and Family in his Garden in front of the building, and Photo of MirzAbdollah Keyhani sitting with the German Embassador)
حاج میرزا عبدالله کیهانی از معماران، استادکاران و نیکوکاران برجسته تهران در اواخر دوره قاجار بود. او به دلیل مهارت در معماری و مدیریت پروژههای مهم ساختمانی، نقش قابل توجهی در شکلگیری سیمای معماری تهران آن دوران ایفا کرد. باغ و عمارت کیهانی سالها محل زندگی خانواده او بود و فرزندانش در این مجموعه تاریخی پرورش یافتند.
میرزا عبدالله کیهانی علاوه بر فعالیتهای حرفهای، به امور خیریه و خدمت به جامعه نیز شهرت داشت و آثار نیک او سالها پس از درگذشتش در یاد مردم باقی ماند. تصویری تاریخی از او و اعضای خانوادهاش در برابر عمارت باغ کیهانی، بخشی ارزشمند از تاریخ اجتماعی تهران و زندگی این خاندان را به نمایش میگذارد.
وی همچنین با توسعه و ساخت مدرسه صنعتی ایران و آلمان، که در سال ۱۲۸۶ خورشیدی (۱۹۰۷ میلادی) در تهران تأسیس شد، مرتبط بود. این مدرسه از نخستین مراکز آموزش فنی
و حرفهای نوین در ایران به شمار میآید و جایگاه مهمی در تاریخ آموزش کشور دارد.
(عکس حاج میرزا عبدالله کیهانی به همراه خانوادهاش در باغ کیهانی، در مقابل عمارت خانوادگی، و عکس حاج میرزا عبدالله کیهانی در حال نشستن و دیدار با سفیر آلمان.)
عمارت تاریخی معیرالممالک (که امروزه با نامهای عمارت یا باغ کیهانی و خانه معیر نیز شناخته میشود) یکی از یادگارهای ارزشمند دوره قاجار در قلب تهران قدیم و محله سنگلج است.
در ادامه، جزئیات دقیقتری درباره این بنا آورده شده است:
۱. تاریخچه و مالکیت
خاندان معیرالممالک: این بنا متعلق به خاندان پرنفوذ «معیرالممالک» بود که در دوران صفویه تا قاجار مسئولیت ضرابخانه و عیار زدن به سکهها را بر عهده داشتند.
سازنده: احداث این باغ و عمارت به دست حسینعلیخان معیرالممالک آغاز شد و در دوران پسرش (دوستعلیخان نظامالدوله) و نوهاش (دوستمحمدخان، داماد ناصرالدینشاه) به اوج شکوه خود رسید.
وسعت اولیه: این باغ در گذشته بسیار پهناور بود (حدود ۳۰۰ هزار مترمربع) و از بازارچه قوامالدوله تا خیابان مولوی امتداد داشت. امروزه تنها بخش کوچکی از آن باقی مانده است.
۲. چرا به آن «کیهانی» میگویند؟
بسیاری از اهالی منطقه و نقشهها این بنا را به نام عمارت کیهانی میشناسند. این نامگذاری به دو دلیل است:
قرارگیری عمارت در بنبست یا کوچهای به نام «کیهانی».
سکونت خانوادهای به همین نام در دهههای گذشته در این ملک. با این حال، کارشناسان میراث فرهنگی تأکید دارند که نام تاریخی و اصلی آن همان «معیرالممالک» است.
۳. وضعیت فعلی و موقعیت جغرافیایی
آدرس: تهران، محله سنگلج، خیابان مولوی، خیابان قفلسازان، پلاک ۱۶ (نزدیک به ایستگاه مترو خیام).
مرمت و بازسازی: این بنا پس از سالها بیتوجهی و تبدیل شدن به انبار کفش، توسط شهرداری منطقه ۱۲ تملک شد. طبق آخرین اخبار در اواخر سال ۲۰۲۵ و ابتدای ۲۰۲۶، مراحل مرمت آن برای تبدیل شدن به یک مجموعه فرهنگی و بوستان عمومی در حال اتمام است.
۴. ویژگیهای معماری
باقیمانده این عمارت شامل عناصر زیر است که نشاندهنده سبک زندگی اعیانی قاجار است:
اسکلت دوطبقه با ستونهای بلند.
گچبریهای ظریف در پیشبخاریها و سرستونها.
تنبوشههای (لولههای سفالی) حمام قدیمی و حوض مرکزی.
درختان کهنسالی که بازمانده باغ تاریخی معیر هستند.
نکته: اگر قصد بازدید دارید، با توجه به اینکه این بنا به تازگی در لیست پروژههای افتتاحی شهرداری بوده، بهتر است پیش از مراجعه حضوری از باز بودن درهای آن به روی عموم اطمینان حاصل کنید.
