منارجنبان خرانق اردکان

این منارجنبان در روستای خرانق هست ، برای دیدن این روستا نباید در فصل گرم به آنجا سفر کرد

مشاهده در گوگل مپس

منارجنبان خرانق، که در میان قلعه‌ی باستانی خرانق (واقع در ۶۰ کیلومتری اردکان) جای گرفته، یکی از معدود مناره‌های تمام‌خشتی جهان است که قابلیت اهتزاز دارد. این سازه از نظر مهندسی و معماری نظامی-مذهبی، نمونه‌ای منحصربه‌فرد در تاریخ ایران محسوب می‌شود. تحلیل فنی و ساختاری این منار به شرح زیر است: ۱. ویژگی‌های کالبدی و قدمت این مناره بر روی بقایای بنایی که متعلق به دوره‌ی ساسانی است، ساخته شده اما کالبد فعلی آن مربوط به دوره‌ی سلجوقی و دارای تزیینات آجری دوره‌های بعد است. ارتفاع: مناره حدود ۱۵ متر ارتفاع دارد و از سطحِ پشت‌بام مسجد جامع خرانق قد برافراشته است. مصالح: تماماً از خشت خام و گل ساخته شده است. استفاده از خشت در چنین ارتفاعی، نشان‌دهنده‌ی تسلط معماران باستان بر توزیع بار و مرکز ثقل سازه است. ۲. سازوکار اهتزاز (چرا می‌جنبد؟) برخلاف منارجنبان اصفهان که با تزیینات کاشی‌کاری پوشیده شده، منارجنبان خرانق بدون هیچ تزییناتِ اضافه‌ای، لرزش خود را به وضوح نشان می‌دهد. پدیده‌ی فیزیکی: تکان دادن مناره‌ی اول باعث ایجاد ارتعاش در کل سازه می‌شود. این لرزش به دلیلِ «پدیده‌ی تشدید» (Resonance) و انعطاف‌پذیریِ ملات‌های به‌کاررفته در بندکشی‌های داخلی و ساختار چوبیِ احتمالی در هسته‌ی آن است. مهندسی خشت: معمار با آگاهی از لرزه‌خیزی منطقه و بادهای شدید کویری، سازه را به‌گونه‌ای منعطف طراحی کرده تا به جای شکستن در برابر نیروهای جانبی، با آن‌ها هم‌نوا شده و انرژی را مستهلک کند. ۳. کارکرد تاریخی: دیده‌بانی و راهنمایی این مناره در گذشته تنها یک گلدسته برای اذان نبوده است: فانوس دریایی کویر: به دلیل ارتفاع زیاد و اشراف بر دشت‌های اطراف، در شب‌ها با روشن کردن آتش بر فراز آن، به عنوان فانوس دریایی برای راهنمایی کاروان‌هایی که از سمت طبس یا یزد به خرانق می‌آمدند، عمل می‌کرده است. برج دیده‌بانی: این منار مرتفع‌ترین نقطه‌ی قلعه بوده و دیده‌بانان از آنجا تحرکات دشمن را تا کیلومترها دورتر رصد می‌کردند. ۴. ساختار داخلی (پلکان مارپیچ) دسترسی به رأس مناره از طریق یک پلکان مارپیچ بسیار باریک امکان‌پذیر است. عرض پله‌ها در قسمت‌های میانی به شدت کاهش می‌یابد که این خود یک تدبیر دفاعی بوده تا صعود افراد غریبه و مسلح به بالای منار دشوار باشد. مختصات بازدید: این منار در قلب قلعه خرانق قرار دارد. هنگام راه رفتن بر روی پشت‌بام‌های متصل به منار، باید به فرسایشِ لایه‌های خشتی توجه داشت تا آسیبی به کالبدِ حساس این بنای لرزان وارد نشود.

مشاهده در گوگل مپس

قدیمی ترین منار جنبان ایران ،این مناره از نظر سازه معماری دارای فنداسیون متحرک نیست و قسمت بالائی مناره با استفاده از مصالحی ساخته شده که قابلیت تکان خوردن بدون اینکه به سازه خسارتی وارد شود را دارد و اگر کسی از داخل مناره (قسمت بالائی) به دیواره ها فشار وارد کند ، مناره قابلیت تکان خوردن حدود ۳۰ سانتیمتر در قسمت انتهائی را دارد. بعضی این نظرها را داده اند: این قابلیت مناره با توجه به مرتفع بودن سازه و همچنین در معرض بادهای شدید قرار داشتن به بقا آن کمک کرده .. در گذشته این مناره همچون فانوسی کنار دریا که راه ساحل و خشکی را به دریا نوردان نشان میداده، در کویر عظیم پشت این کوه ها با آتش افروخته شده خود همینگونه عمل کرده و محل این روستا و را به کاروان های مسیر جاده ابریشم نشان میدادند .

مشاهده در گوگل مپس

بسیار زیبا و منحصر به فرد بود در کنار شهر قدیمی خرانق و منارجنبان یک آبراه ساسانی است که اونهم جالب بود بخشی از شهر مرمت و بازسازی شده و بخشی از در حال ویرانی است ، بخشی از شهر دارای تونل زیرزمینی بود برای فرار ، و دارای حمام زنانه و مردانه جدا بود.ک نشان از تعداد استفاده کنندگان از حمام و باورهای اون زمان رو میده

مشاهده در گوگل مپس