HESAM ASHOORI
۷ ماه قبل
دریاچه پریشان (که با نامهای دریاچه فامور و مور نیز شناخته میشود)، نگین فیروزهای و تنها دریاچه آب شیرین در قلب کوههای زاگرس است که در نزدیکی کازرون قرار دارد. این تالاب بینالمللی که زمانی مأمن هزاران پرنده مهاجر بود، اکنون با چالشی سخت برای بقا روبهروست. در ادامه، نگاهی دقیقتر به ویژگیها و وضعیت کنونی این اثر طبیعی ارزشمند داریم: ۱. ویژگیهای اکولوژیک و جایگاه جهانی بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران: پریشان یکی از معدود دریاچههای آب شیرین در فلات ایران و خاورمیانه است که در کنوانسیون بینالمللی رامسر به ثبت رسیده است. تنوع زیستی: در روزهای پرآبی، این دریاچه میزبان بیش از ۳۵۰ گونه از پرندگان بومی و مهاجر همچون پلیکان، فلامینگو، غاز و درنا بود. همچنین زیستگاه اختصاصی ماهیهایی چون زردک و سرخه و تنها محیط سازگار برای ماهی کپور در این منطقه است. پوشش گیاهی: اطراف دریاچه را نیزارها و درختان بلوط، بنه و بادام کوهی احاطه کردهاند که منظرهای خیرهکننده بهویژه در فصل بهار خلق میکنند. ۲. وضعیت کنونی و چالشهای احیا (تا سال ۱۴۰۴) متأسفانه پریشان از حدود سال ۱۳۸۸ وارد یک دوره خشکی طولانیمدت شده است. گزارشهای اخیر در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که: علت اصلی خشکی: برخلاف باور عموم که خشکسالی را مقصر میدانند، پژوهشها نشان داده که برداشت بیرویه آب توسط صدها چاه مجاز و غیرمجاز کشاورزی در اطراف دریاچه، عامل اصلی این بحران است. خطر خودسوزی و فرونشست: بستر خشک دریاچه در سالهای اخیر با پدیده تلخ «خودسوزی» (ناشی از اشتعال گازهای زیر بستر) و فرونشست زمین دستوپنجه نرم کرده است. امیدهای تازه: بارشهای مناسب در ماههای اخیر باعث جوشیدن مجدد برخی چشمهها (مانند چشمه بنگ) و آبگیری محدود بخشهایی از تالاب شده که امیدها را برای بازگشت حیات و پرندگان مهاجر زنده کرده است. ۳. راهکارهای نجات کارشناسان معتقدند احیای پایدار پریشان نیازمند: ۱. مدیریت چاهها: پلمب چاههای غیرمجاز و کنترل هوشمند برداشت آب. ۲. تغییر الگوی کشت: ترغیب کشاورزان منطقه به استفاده از روشهای آبیاری نوین و محصولات کمبر. ۳. تأمین حقآبه: تخصیص حقآبه قانونی محیط زیست از منابع آبی منطقه. پیشنهاد برای بازدید: اگر در فصل بهار راهی این منطقه شدید، دشتهای سرسبز اطراف دریاچه و تماشای طلوع آفتاب بر فراز نیزارهای آن (حتی در بخشهای کمآب) تجربهای آرامبخش و زیبا خواهد بود. این دریاچه در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی کازرون واقع شده است.
