قنات دوطبقه مون

قنات دوطبقه مون اردستان یکی از منحصر‌به‌فردترین قنات‌های جهان است و تنها قنات دو طبقه جهانم هست که قدمتی بیش از هزار سال دارد. این قنات به‌صورت دوطبقه ساخته شده، به‌طوری‌که در هر طبقه آب به‌طور جداگانه جریان دارد و بدون اینکه به همدیگر نفوذ کنند، مسیر خود را طی می‌کنند. این شاهکار مهندسی نشان‌دهنده دانش پیشرفته ایرانیان در مدیریت آب در مناطق خشک است و همچنان فعال می‌باشد. این قنات جزو قنات های ایران توی فهرست یونسکو به ثبت رسیده.

مشاهده در گوگل مپس

قنات دوطبقه مون در اردستان، تنها قنات دوطبقه در جهان است که به عنوان یکی از زیرمجموعه‌های پرونده «قنات‌های ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. این شاهکار مهندسی آب، حدود ۸۰۰ سال پیش ساخته شده و نشان‌دهنده‌ی نبوغ بی‌نظیر حفرکنندگان قنات در مدیریت منابع زیرزمینی است. تحلیل فنی و ساختار شگفت‌انگیز این قنات به شرح زیر است: ۱. مکانیسم عملکرد (دو رودخانه روی هم) ویژگی اصلی این قنات، وجود دو کانال مجزا است که به صورت موازی و روی هم در دل زمین حفر شده‌اند، بدون آنکه آب آن‌ها با هم مخلوط شود: رشته رویی: در عمق کمتری قرار دارد و آب آن سبک‌تر و گواراتر است. رشته زیرین: در عمق بیشتری (با اختلاف حدود ۲ تا ۳ متر نسبت به رشته اول) حفر شده و آب آن سنگین‌تر و دبی بیشتری دارد. نکته مهندسی: این دو رشته به گونه‌ای طراحی شده‌اند که فشارِ لایه‌ی خاکِ بین دو کانال، مانع از نفوذ و نشستِ آبِ رشته بالایی به رشته پایینی می‌شود. ۲. ساختار چاه‌های مشترک یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های فنی این سازه، چاه‌های عمودی (میله‌چاه‌ها) آن است: هر دو رشته قنات دارای میله‌چاه‌های مشترکی هستند. یعنی یک چاه از سطح زمین کنده شده، از میانِ رشته‌ی اول عبور کرده و تا رشته‌ی دوم ادامه می‌یابد. مهندسان قدیم با دقت بسیار، محل تلاقی چاه با کانال اول را آب‌بندی کرده‌اند تا آبِ کانالِ بالایی به درون چاه و به سمتِ کانالِ پایینی نریزد. ۳. مشخصات فنی و طول مسیر طول قنات: کل مسیر این قنات حدود ۴ کیلومتر است. عمق مادرچاه: مادرچاه این قنات در محله «مون» اردستان قرار دارد و عمق آن حدود ۳۱ متر است. دبی آب: جالب است که حتی در فصول خشکسالی، هر دو رشته قنات همچنان دارای جریان آب هستند و سهمیه آب کشاورزان محلی را تأمین می‌کنند. ۴. افسانه‌ها و تاریخچه قدمت: برخی باستان‌شناسان ریشه آن را به دوران پیش از اسلام (کیخسرو) نسبت می‌دهند، اما ساختار فعلی آن عمدتاً متعلق به دوران سلجوقی است. سازنده: روایات محلی ساخت آن را به یک مقنی یزدی نسبت می‌دهند که ابتدا رشته اول را حفر کرده و پس از مدتی با تشخیص رگه‌های آبی دیگر در عمق پایین‌تر، رشته دوم را پیشنهاد داده است. مختصات بازدید: موقعیت: استان اصفهان، شهر اردستان، محله مون، خیابان شهید فایضه‌نیا. دسترسی: مظهر (محل خروج آب) این قنات در کنار جاده قرار دارد و گردشگران می‌توانند جریان همزمان دو رشته آب را در کنار هم مشاهده کنند.

مشاهده در گوگل مپس

قنات دو طبقه مون اردستان که هنوز هم بخشی از آب شرب مردم اردستان را تامین می کند، ساخت آن را مربوط به دوره اشکانیان می دانند. این قنات ها بطور دو طبقه به موازی و روی سر هم جریان دارند و در فهرست آثار ملی ایران و یونسکو به ثبت رسیده است. آب قنات بالایی خنک، سبک و شیرین است و معمولاً برای شرب، از آن استفاده می‌کرده اند. درحالی‌که آب قنات زیرین سخت‌تر و گرم‌تر است و خروجی بیشتری دارد و از آن برای شستشو، آبیاری زمین‌های کشاورزی و همچنین راه انداختن چرخ آسیاب آبی استفاده می‌شده است. قنات در کنار یک خیابان اصلی در شهر اردستان قرار گرفته است و در نوروز 1404 که از آن بازدید کردیم هزینه ای نداشت و البته کسی هم برای توضیح دادن در مورد قنات نبود.در کوچه کنار قنات می توانید رختشورخانه قدیمی و بنای یک قلعه قدیمی را هم ببینید. پارکینگ خاصی ندارد ولی می توانید در همان خیابان اطراف قنات پارک کنید.

مشاهده در گوگل مپس

بی نظیره.اگر در موردش اطلاعات بدونید ،براتون خیلی جالب میشه

مشاهده در گوگل مپس