Sahar Abdolmalaki
۵ سال قبل
دیوار دفاعی گرگان که آن را در کتب تاریخی با نام های دیوار بزرگ اسکندر یا دیوار سرخ هم یاد کرده اند، دیواریست که قدمت آن تقریبا اندازه دیوار چین است. این دیوار دارای طول ۲۰۰ کیلومتر بوده و در سال ۱۳۸۷ به ثبت ملی رسید. در بین اهالی این منطقه دیوار دفاعی گرگان به “مار سرخ” هم نیز مشهور است و علت آن نیز استفاده از آجرهای سرخ در قسمت میانی دیوار می باشد. به عقیده کارشناسان این دیوار نیز همانند دیوار چین به منظور دفاع از مرزهای کشور و مقابله در برابر نفوذ دشمنان ساخته شده بوده است. آنچه از دیوار بزرگ گرگان در حال حاضر باقی مانده است از ساحل کمش تپه در جنوب رود اترک و شمال بندر ترکمن نیز آغاز می شود اما هنوز انتهایی برای آن مشخص نشده است و طبق احتمالاتی که وجود دارد ممکن است انتهای این دیوار دفاعی در مصب رود گرگان، روستای خوجه لر، کوههای گلیداغ و یا قله کوه علیآباد قرار گرفته باشد. علت این امر نیز است که در زمان ساخت این دیوار سطح آب دریای مازندران از حال کنونی پایین تر بوده و ممکن است که بخش هایی از این دیوار زیر آب دریا قرار گرفته باشند و تاکنون تخریب شده باشد. برای باستان شناسان تشخیص این امر که قدمت دیوار دفاعی گرگان به چه زمانی بر می گردد امر مشکلی است زیرا نام مادها، هخامنشی ها، اشکانیان و ساسانیان در میان کتب کارشناسان به چشم می خورد اما شاید بتوان به طور مبهم تاریخ این دیوار دفاعی را بین سال های ۴۲۹ تا ۶۱۵ میلادی در نظر گرفت. بیشتر تاریخ نگاران معتقدند انوشیروان ساسانی این دیوار را بنا نهاده، اما گردیزی (تاریخ نگار ایرانی) در کتاب زین الخبار آغاز ساخت این بنای تاریخی را به یزدگرد اول و اتمام آن را به انوشیروان نسبت میدهد. در برخی از کتب تاریخی دیگر تعمیر این دیوار را به دست مازیا فرمانروای طبرستانی نیز نسبت می دهند. بسیاری از کارشناسان نیز بر این عقیده اند که دیوار گرگان و دیوار چین در یک زمان و برای مقابله با هجوم مهاجمانی از قبایل صحرانورد به نام هپتال ها از شمال ساخته شده است. سبک زندگی این قوم مهاجم به صورت ایلی بوده است و هدف آنها زندگی در زمین های بهتر و حاصلخیزتر بود به همین دلیل مرزهای شمالی ایران را مورد تاخت و تاز قرار می دادند. باستان شناسان داخلی و بریتانیایی با نمونه برداری و آزمایش خاکسترها و زغالهای بر جای مانده در کورههای آجرپزی در نزدیکی دیوار، قدمت آن را قرن پنجم و ششم میلادی نسبت داده اند. آجرهای سرخ رنگ این دیوار حکایت از قدمت آنها در دوره ی ساسانی دارد. با توجه به این مطالعات می توان نتیجه گرفت که پادشاهان ساسانی توسط این دیوار نفوذ به سرزمین ایران در فواصل کوهستانهای قفقاز و خط ساحلی دریای مازندران را غیر ممکن کردند تا بتوانند با امپراتوری روم شرقی از یک سو و قوم هون (Hun) و دیگر اقوام شمالی از سوی دیگر مقابله کنند. به منظور سفر به این منطقه با توجه به موقعیت جغرافیایی که دارد بهترین زمان اصولا اوایل بهار یا اوایل پاییز است. اما اگر خواستید در تابستان و زمستان هم می توانید به این منطقه بروید ولی باید با شرایط سرما و گرمای خطه شمالی این منطقه کنار بیایید. بازدید از دیوار دفاعی گرگان چند ساعتی طول می کشد، بنابراین لازم است تا مقداری خوراکی و آب آشامیدنی به همراه خودتان داشته باشید. برای اقامت در این منطقه باید روی خانه های محلی حساب باز کنید و اقامت خوبی را در این منطقه زیبا و دیدنی برای خودتان به ارمغان بیاورید.