کاروانسرای قصر بهرام

قصر بهرام، ساختمان تاریخی دوره ساسانی در جنوب گرمسار است که توسط شاه بهرام ساسانی ساخته شده و در دوره صفویه توسط شاه عباس بازسازی شد. این مکان در جنوب شرقی شهر جوادآباد واقع شده و به عنوان کاروانسرا مورد استفاده قرار گرفته است. برای دسترسی به قصر بهرام، بهترین مسیر از شهر گرمسار و جاده خاکی سنگفرش می‌باشد. برای ورود به پارک ملی کویر و بازدید از این تاریخی‌ترین ساختمان نیاز به اخذ مجوز از اداره کل محیط زیست استان سمنان دارید. این منطقه همچنین شامل کاروان‌سرای عین‌الرشید و بقایای یک حرم‌سرا است که بازدید از آن‌ها نیز امکان‌پذیر است.

قصر بهرام یکی از بناهای تاریخی ایران است که در دل کویر واقع شده و به خاطر موقعیت جغرافیایی خاص و معماری منحصر به‌فردش شهرت دارد. این بنا معمولاً به کاروانسرای قصر بهرام نیز شناخته می‌شود. معرفی قصر بهرام موقعیت جغرافیایی: در پارک ملی کویر، در نزدیکی شهرستان گرمسار استان سمنان. قدمت: دوران صفویه، اما برخی منابع آن را به بهرام گور، شاه ساسانی، نسبت می‌دهند. کاربری تاریخی: کاروانسرا و اقامتگاه سلطنتی در مسیر عبور از کویر. معماری: ساخته‌شده از سنگ‌های عظیم و تراش‌خورده. پلان چهارضلعی با حیاط مرکزی. دارای ایوان‌ها، اتاق‌ها، اصطبل و آب‌انبار. از جمله خاص‌ترین ویژگی‌ها، استفاده از سنگ به‌جای آجر است، که در کاروانسراهای کویری نادر است. ویژگی‌های جالب دسترسی سخت: چون در دل کویر قرار دارد، مسیرهای دسترسی به آن، مخصوصاً در فصول گرم یا بارانی، دشوار است. آسمان شب: به‌دلیل نبود آلودگی نوری، یکی از بهترین نقاط ایران برای رصد آسمان شب است. منبع آب: با وجود قرارگیری در کویر، قصر بهرام به‌وسیله‌ی قنات‌هایی از چشمه‌های اطراف، تأمین آب می‌شده است. دسترسی برای رفتن به قصر بهرام معمولاً باید با راهنما و خودروی آفرود سفر کرد. ورود بدون مجوز به پارک ملی کویر ممنوع است، چون منطقه‌ای حفاظت‌شده است.

کاروانسرای قصر بهرام گرمسار ،در دوره ساسانی توسط شاه بهرام ساسانی ساخته شد اما مدتی بعد شاه عباس صفوی آنر ا بازسازی و از آن به عنوان کاروانسرا استفاده کرد. کاروانسرای قصر بهرام در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۴ با شماره ۱۰۵۴ به جمع آثار ملی پیوست و بهترین نقطه در پارک ملی کویر از منظر گسترش اکوتوریسم شناخته شده است. این کاروانسرا از جاذبه های باارزش استان سمنان می باشد .کاروانسرای قصر بهرام که با نام‌های کاروانسرای شاه عباسی و رباط سیاه‌کوه نیز شناخته شده است. به گفته‌ی ایرج افشار، این بنا از آن رو قصر بهرام گور نامیده شده که، به گفته‌ی شکارچیان و مسافران، بهرام پنجم ساسانی (۴۲۱ – ۴۳۸ میلادی) در همین نواحی شکار می‌کرد. روزی بهرام در باتلاق‌های نمکین اطراف سفیدآب و بیابان مخوف ریگ جن فرو رفت و دیگر برنگشت. به گفته‌ی احمد مستوفی‌الممالک، که خاندانش در اینجا شکار می‌کردند، در این منطقه تا همین چند دهه‌ی پیش گورخرهای زیادی وجود داشت. اما از اوایل دهه‌ی ۱۳۶۰ هیچ گورخری در این منطقه مشاهده نشده است.

مدیر کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان بر تسهیل راه دسترسی گردشگران به منطقه سیاه کوه و کاروانسرای قصر بهرام تاکید کرد. به گزارش ایسنا، «حسین خواجه‌بیدختی» در حاشیه بازدید به همراه جمعی از مسئولان استان از منطقه پارک ملی کویر و قصر بهرام گفت: باید راه دسترسی گردشگران و طبیعت‌گردان داخلی و خارجی به منطقه گردشگری سیاه کوه تسهیل شود. وی ابراز امیدواری کرد: جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی و واگذاری کاروانسرای قصر بهرام بتواند نقش موثری در افزایش ارائه خدمات به مراجعان و گردشگران داشته باشد. قابلیت‌های مجموعه قصر بهرام زمینه اجرای طرح احیاء و باز زنده‌سازی این کاروانسرا را فراهم کرد و در حال حاضر امکان اقامت در این مجموعه فراهم شده است. بیدختی ادامه داد: فاز اول مرمت این بنای تاریخی با انجام سفید کاری هشت باب از حجره‌ها، مرمت و بازسازی شاه نشین،کف سازی ایوان حجره‌ها و شاه نشین، ایجاد و ساماندهی آشپزخانه و سرویس بهداشتی داخل مجموعه و تجهیز امکانات رفاهی در شاه نشین و حجره ها انجام شده است. او با بیان اینکه یکی از اهداف برگزاری این نشست، تسهیل ورود گردشگران به منطقه پارک ملی کویر و مجموعه بناهای تاریخی سیاه کوه است، افزود: این نشست در محل کاروانسرای قصر بهرام و با حضور نماینده مردم گرمسار در مجلس شورای اسلامی، معاون عمرانی استانداری، مدیر کل راه و ترابری استان و معاون اداره کل محیط زیست استان برگزار شد. در این نشست مقرر شد برای دریافت ورودی از طبیعت گردان و گردشگران به منطقه تسهیلات ویژه‌ای در نظر گرفته شود و با همکاری استانداری سمنان و از محل اعتبارات استانی بخشی از مبلغ ورودی به پارک ملی کویر به عنوان یارانه به اداره کل محیط زیست پرداخت شود. بر این اساس مقرر شد از گردشگرانی که به منطقه سفر می‌کنند مبلغ ورودی دریافت نشود و مجوز ورود به پارک ملی کویر نیز در همان محل ارائه شود. از دیگر مصوبات این نشست، اجرای ادامه راه دسترسی به پارک ملی کویر و منطقه نمونه گردشگری سیاه کوه، توسط اداره کل راه استان و با همکاری اداره کل محیط زیست استان است. معاون عمرانی استاندار سمنان و نماینده مردم شهرستان‌های گرمسار و آرادان در مجلس شورای اسلامی نیز در بازدید از مجموعه قصر بهرام، از تلاش‌های اداره کل میراث فرهنگی استان سمنان برای مرمت و آماده سازی این مجموعه برای اسکان گردشگران قدردانی کردند. قصر بهرام، یکی از اقامتگاه‌های میان راهی دوره صفوی است که در دل کویر مرکزی ایران در منطقه نمونه گردشگری پارک ملی کویر و نزدیک دریاچه نمک واقع شده است. یکی از مزیت‌های سفر به قصر بهرام، بازدید از جاده تاریخی سنگفرش و مشاهده دو کاروانسرای دیگر در نزدیکی این کاروانسرا است، کاروانسرا های 'عین الرشید' و 'سفید آب' دو کاروانسرایی هستند که در نزدیکی قصر بهرام قرار دارند. قرارگرفتن قصر بهرام در منطقه محافظت شده پارک ملی کویر، نیز جزو مواردی است که جذابیت این کاروانسرا را بیشتر می‌کند، محیط زیست منحصر به فرد و ویژه پارک ملی کویر همراه با گونه‌های نادر جانوران و پرندگان، این منطقه را به یکی از دیدنی‌ترین نقاط برای گردشگران تبدیل کرده است. سه هزار نفر به طور سالانه از قصر بهرام بازدید می‌کنند که بیش از 200 نفر از این تعداد، گردشگر خارجی هستند.

هنر معماری ایرانی یکی از افتخاراتی است که سخن های زیادی درباره ی آن می توان گفت. این هنر در جای جای کشورمان جلوه گری می کند و در هر دیاری از خود ردی برجای گذاشته است. یکی از یادگاری های تاریخی معماری ایران، کاروانسراهایی هستند که در میانه ی راه های پر رفت و آمد ایجاد شده اند تا فرصتی برای آسایش و استراحت کاروان ها فراهم آورند. با تلاش بشر برای راحت نمودن جابه جایی و مسافرت، راه ها روز به روز گسترش یافتند و وسایل حمل و نقل پیشرفت بسیاری کردند. با گذر زمان همین کاروانسراها که روزگاری از پر ازدحام ترین بناها به شمار می آمدند، از رونق افتادند و گرد فراموشی بر چهره شان نشست. امروز که دیگر خبری از آن مسافرت های طاقت فرسا و سخت نیست، این بناهای دیدنی آرام گرفته اند و همچون میراثی ماندگار برای سرزمین ما به حساب می آیند. با هم راهی یکی از کاروانسراهای تاریخی ایران می شویم که در گوشه ای از سمنان و کویر گرمسار آرام گرفته استمعماری کاروانسرای قصر بهرام آنچه پیش از همه به چشم می آید ظاهر مربع شکل کاروانسرای قصر بهرام است و پس از آن دیواره ی سفید مایل به کرم رنگ آن جلب نظر می کند. این دیواره از تختهﺳﻨﮓ ﻫﺎﻯ بزرگ آهکی ساخته شده که بسیار استادانه و با دقت بر روی هم چیده شده اند. در نزدیکی کاروانسرا کوهی موسوم به سیاه کوه قرار دارد و از ﺭﮔﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﯽ ﻧﺮمی تشکیل شده که تراشیدن آنها بسیار آسان است. مقدار زیادی از این سنگ ها را می توان در بنای قصر بهرام دید که با دقت مخصوصی در دیواره ها به کار رفته اند و نشان از به کار بردن ﺍﺻﻮﻝ ﺣﺠﻢ ﺷﻨﺎﺳﯽ توسط سازنده دارند. برج هایی بلند‌ و نیم د‌ایره در چهار گوشه ی بنا قرار دارد که به صورت ﭼﻨﺪ ﻭﺟﻬﻰ ساخته شده اند و همچون نگهبانانی استوار به نظر می رسند. شباهت زیاد این بنا به کاروانسراهای شهری و الگوگیری ضعیف آن از کاروانسراهای میان راه باعث شده است تا برخی کارشناسان، این ساختمان را محلی برای اقامت شاهان صفوی د‌ر مواقع شکار و سفرهای سلطنتی ﺑﻪ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻥ ﯾﺎ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ بدانند. در کاروانسرای قصر بهرام، برای اضافه کردن تزیینات، سطوح یکپارچه را در هم شکسته و به سطوح متعدد تقسیم کرده و به منظور خلق جلوه ای تازه، ﺳﻄﻮﺡ ﺍﺳﺘﻮﺍﻧﻪ ﺍی نیز به ﺳﻄﺢ ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ شکل تبدیل شده اند. ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﻋﻼءﺍﻟﺪﯾﻦ ﺩﺭ ﻭﺭﺍﻣﻴﻦ ﻭ ﺑﺮﺝ ﻃﻐﺮﻝ ﺩﺭ ﺭی ﻧﻴﺰ از نظر تزیینات معماری شباهت بسیاری به این بنا دارد اما مصالح به کار رفته در کاروانسرای قصر بهرام، ﻣﺤﮑﻢ ﺗﺮ ﻭ ﺩﺭﺷﺖ ﺗﺮ هستند. مصالح متفاوت و ساختار تازه ی این ساختمان این احتمال را به وجود می آورد که ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ از ابنیه ی دیگر منطقه ی خاورمیانه الهام گرفته باشد..ساختار کاروانسرای قصر بهرام، دارای نقشه ای چهار ایوانی است و ﭘﻼﻥ ﻗﺎﻟﺐ ﻛﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍﻫﺎﻯ ﺍﻳﺮﺍﻥ را به نمایش می گذارد با این تفاوت که ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ، د‌و د‌روازه شمالی و جنوبی وجود دارد و ﺍﻳﻮﺍﻥ ﺟﻨﻮﺑﻰ به ﻋﻨﻮﺍﻥ راهی برای ﺩﺳﺘﺮﺳﻰ ﺳﺮﻳﻊ ﺑﻪ ﻛﻮﻩ مورد استفاده قرار می گرفته است. یکی از سردرهای بنا به شکل یک برجستگی ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ ﺷﮑﻞ از دیوار بیرون زده است و سردر دیگر ﺩﻭ ﻃﺎﻕ ﻧﻤﺎ ﯾﺎ ﻃﺎﻗﭽﻪ دارد. ﺗﺰﯾﻴﻨﺎﺕ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﻫﺎی ﺁﺟﺮی ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻃﺎﻕ ﻧﻤﺎﻫﺎ ﻭ پیرامون ﻃﺎﻗﭽﻪ دیده می شود. درِ ورودی به سمت شمال باز می گردد و در بالای آن سردری به چشم می خورد که بسیار هنرمندانه با سنگِ تراش خورده یِ بزرگ و یک تکه ای تزیین شده است. دو اتاقک در دو طرف این سردر قرار دارد که به احتمال زیاد، کاربری خانه را داشته اند. سنگ هایی سوراخ دار در قسمت ورودی قرار داشتند که ﭘﺎﺷﻨﻪ ﺩﺭﺏ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﻫﺎی ﻭﺭﻭﺩی ﺑﺮ ﺭﻭی آنها می چرخیده است.

کویر ابوزید آباد واقعا جالبه

قصر کاروانسرا های ایران ، سازه ای سنگی ، مجلل ، زیبا ، با عظمت در دل پارک ملی کویر . کاروانسرایی در دل جاده ابریشم که سال های سال منزلگاه مردمانی بوده است که از این مسیر و جاده سنگفرش گرمسار عبور می کردند.یحی از بکر ترین نقاط ایران با آلودگی صوتی و نوری بسیار پایین مناسب رصد و طبیعت گردی و گذران شب. قصر بهرام به واضح قصر کاروانسراهای ایرانی است و ‌نگینی یگانه در بین آنها.مسیر دسترسی به آن قدری سخت است و به همین دلیل هنوز بکر و منحصر به فرد باقیمانده است.برای رسیدن به این قصر باید ابتدا از محیط زیست استان سمنان مجوز های لازم را اخذ نمایید تا بتوانید به پارک ملی کویر وارد شود در غیر این صورت به هیچ وجه امکان ورود وجود ندارد.

پنجاه كيلومتر خاكي نياز به اخذ مجوز از محيط زيست سمنان كاروانسرا بسيار زيبا و كمي متفاوت با ساير كاروانسراهاي كشور از لحاظ متريال ساخت

كاروانسرايى در دشت كوير ايران به دور از آلودگى نورى و ساير آلودگى هاى تهران و شهرهاى بزرگ فرصتى براى فرار از زمين و غرق شدن در آسمان بى انتها

محلی مناسب برای رصد آسمان شب همراه اقامتی به سبک شاه عباس

تمیز و عالی فقط به خاطر صدور جواز

با درود فرزند من برای رصد بادانش آموزان مدرسه به دلیل کیفیت آسمان به این منطقه رفتند.نظافت و بهداشت آن بسیار بد و رسیدگی در حد زیر صفر است.لازم است با توجه به ارزش تاریخی وسوق الجیشی این بنا در رسیدگی و وضعیت آن تجدید نظر شود.

اتاق ها آماده اسکان مسافر شده اما به هیچ وجه نباید انتظار یک اقامتگاه کامل رو از اینجا داشت. بهتره که با کیسه خواب راهی قصر بهرام بشید و مواد اولیه خوراکی به همراه داشته باشید. خوشبختانه سرویس بهداشتی ها وضعیت خوبی پیدا کردند و چند بار اخیر که رفتم بسیار تمیز بودند.

مجموعه قصر بهرام مربوط به دوره ساسانی می‌باشد و توسط شاه بهرام ساسانی یا بهرام گور ساخته شده‌است. سپس توسط شاه عباس صفوی باز سازی شده و به عنوان کاروانسرا مورد استفاده قرار گرفته‌است. این مکان تاریخی در جنوب گرمسار، جنوب شرقی پیشوا شمال شهر دریایچه نمک واقع شده‌است. بهترین مسیر دسترسی به قصر بهرام از شهر گرمسار و جاده خاکی سنگفرش می‌باشد و برای ورود به پارک ملی کویر و بازدید و اقامت در قصر بهرام نیاز به اخذ مجوز از اداره کل محیط زیست استان سمنان می‌باشد. این اثر در تاریخ ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

مناظر مشابه کویر سمنان و کاروانسرا مشابه مرنجاب است اما از نظر معماری قدیمی تر و مربوط به دوره ساسانی است. حیوانات وحشی در اطراف کاروانسرا قابل مشاهده هستند. اما از نظر گیت ورودی و خروجی سخت گیری وجود دارد و نیاز به مجوز محیط زیست خواهید داشت. اما مجوز به راحتی و برای همه صادر می شود

شبهای پرستاره. آسمون پاک کویر. اینجا بی آبی بیداد میکنه و برای همین پوشش گیاهی به شدت ضعیفه. حیات وحش هم از بی آبی رنج میبرن. کاروانسرای قصر بهرام یه کاروانسرای سنگیه که در کنار سازه های دیگه ای مثل کاخ عین الرشید قرار گرفته. به خاطر آسمان پاکی که داره و از نور اضافی شب اونجا خبری نیست تورهای زیادی به اونجا برگزار میشه. گفته میشه اینحا مال بهرام ساسانی بوده (همون بهرام که گور میگرفت همه عمر) و شاه عباس صفوی اون رو بازسازی کرد.

یک مکان فوق‌العاده تاریک برای تماشا، عکاسی و رصد آسمان شب. حتما پیش از حرکت، وضعیت آب و هوا را ببینید و از اداره محیط زیست پرس و جو کنید. اگر روزهای قبل باران باریده باشد، بخش‌هایی از مسیر باتلاقی می‌شود. برای بازدید از این مکان بایستی با اداره محیط زیست استان سمنان نامه‌نگاری کنید. برق ندارد، اما شب‌ها به مدت ۳-۴ ساعت ژنراتور را روشن می‌کنند. وضعیت سرویس بهداشتی خیلی بهتر شده، اما... آب و آشپزخانه دارد. حجره‌ها به اندازه ۳-۵ نفر جا دارند. پشت‌بام کاروانسرا برای استقرار تلسکوپ قابل استفاده است. هزینه اقامت برای هر نفر محاسبه می‌شود و در شهریور ۱۳۹۷، نسبتا گران شده است.

مکانی رویایی و اسرار آمیز مسیر جاده سنگفرش و سیاه کوه از جاذبه های دیگر قصر به‌رام است. قصر بهرام در اصل به دودان ساسانی با کاربری کاخ برمی‌گردد و در دوران صفویه تبدیل به کاروانسرا شده است.

روستای چاشم خانه بوم گروی

قصر بهرام در محدوده پارك ماي كوير واقع شده است و مربوط به دوره صفوي ( شاه عباس) مي باشد و در تاريخچه آن به بنا شدن روي ويرانه هاي يك بناي ساساني اشاره مي شود. چند راه دسترسي به اين مجموعه وجود دارد. ورودي از پاسگاه محيط باني مباركيه بعد از شهر ورامين شايد ساده ترين راه باشد و مسير ديگر از شهر گرمسار و جاده سنگ فرش كه خود نيز جز جاذبه هاي ديدني به شمار مي رود ولي اين جاده با كمي بارندگي غيرقابل تردد در برخي موارد حتي براي ماشين هاي آفرود مي شود. اما جذاب ترين مسير يك مسير از مرنجاب و ورود از پاسگاه سفيد آب مي باشد كه اين مسير بسيار طولاني تر و از طرفي بسيار متنوع تر از لحاظ زيبايي ها و تنوع چشم اندازه مي باشد، ترجيحا بايد جند ماشين بود، همراه جي پي اس يا يك راهنما به خصوص اگر مدتي باشد كه از اين جاده رفت و آمد نشده باشد. در بين راه خوش شانس باشيد شايد بخشي از حيات وحش زيباي ايران را هم ببينيد. در ابتداي مسير بعد از پاسگاه سفيد آب كاروانسراي سفيد آب واقع شده است و بدون خارج كردن ماشين در حد ١٠ دقيقه پياده روي از نزديك ميتونيد بازديد كنيد، در ادامه قله دماوند در افق همراه سفر شما خواهد شد و در أواخر مسير ابتدا آل أنبار قيلوقه و بعد از آن كاروانسراي عين الرشيد را ميبينيد. جايي كه كاروانسراي عين الرشيد واقع شده است با رفتن روي تپه ي مقابل آن مي توانيد قصر بهرام را با كمي فاصله ببينيد. براي رفتن به اين منطقه نياز به مجوز محيط زيست پارك ملي كوير را داريد كه كار سختي نيست و قوانين و شرايطي كه به شما توضيح ميدهند و شما در سفر بايد رعايت كنيد. در ضمن قصر بهرام امكانات اوليه براي اقامت دارد ولي بهتر هست كه كيسه خواب همراه داشته باشيد.