مجموعه ساباطهای یزد، جاذبههای گردشگری در یزد، یک مکان جذاب برای گردشگران است. این مجموعه با تاریخچهی غنی و معماری سنتی، جایگاه ویژهای در دل شهر یزد پیدا کرده و برای علاقهمندان به فرهنگ و هنر ایرانی، تجربهی بینظیری فراهم میکند. اگر به دنبال دیدن آثار تاریخی و لذت بردن از فضای آرام و دلنشین هستید، حتماً اینجا را در برنامهی سفر خود قرار دهید. یه جای دلباز برای خاطرهسازی!
مجموعه ساباطهای یزد یه جاذبهی واقعی برای گردشگران است؛ کوچههای مسقفی با سقفهای خشتی و بادگیرها، نهتنها یه راهحل هوشمندانه برای خنککردن کویر و جلوگیری از گرمای طاقتفرسای تابستان، بلکه یه نماد از مهندسی سنتی و سازگاری با اقلیم کویریه. بازدیدکنندهها حس میکنن که در زیر این ساباطها قدم میزنن، دمای ۵ تا ۱۰ درجه پایینتر از فضای باز میتونه حس تازهای به بدن بده و همینطور این کوچهها با دیوارهای کاهگلی و سکوهای استراحت، فضایی برای گفتگو و استراحت فراهم میکنن. خیلیها میگن که این معماری نهتنها زیباه، بلکه در عکاسی و فیلمسازی هم یه منبع عالیه؛ حتی در سالهای اخیر بازدیدکنندههای بینالمللی هم با حسی نوستالژیک و آرامش از این مکان لذت میبرن. در کل، ساباطهای یزد نهتنها یک میراث فرهنگی و تاریخی، بلکه یک تجربهی واقعی از هوش معماران ایرانی در برابر گرما و باد هستند که هر کسی که به یزد میره، حتماً باید زیر این سقفهای خشتی قدم بزنه.
Ehsan mohammadi
۷ ماه قبل
۴
ساباطهای یزد، گذرگاههای سرپوشیده بافت تاریخی یزد با معماری خشتی قوسی، نمادی از سازگاری با اقلیم کویری برای ایجاد سایه و خنکی رهگذران، و حفظ گرما در زمستان؛ بخشی از میراث جهانی یونسکو (2017) در محلههای قدیمی مانند امامزاده جعفر و خیابان مصلی.
شامل کوچههای باریک تا 50 متری با طاقهای نیمهپوشیده از خشت خام، و پشتبامهایی برای اتاقهای مشرف به کوچه.
دربندهای ورودی برای امنیت محلهها، و ترکیب با بادگیرها و قناتها.
بازدید را از محله امامزاده جعفر شروع کنید تا حس قدمزدن در تاریخ را تجربه کنید.
در مسیر بافت تاریخی، از بازار خان و مسجد جامع هم دیدن کنید.
ساباط یکی از هوشمندانهترین عناصر معماری در بافت تاریخی یزد است که به منظور مبارزه با گرمای طاقتفرسای کویر و ایجاد سایه در مسیر رفتوآمد مردم طراحی شده است.
ساباط چیست و چه کاربردی دارد؟
ساباطها در واقع کوچههای مسقفی هستند که سقف آنها بخشی از خانههای مجاور است. این سازه دو کارکرد اصلی دارد:
ایجاد سایه و خنکای طبیعی: با پوشاندن بخشی از کوچه، از تابش مستقیم آفتاب جلوگیری کرده و باعث اختلاف فشار و جریان هوا میشود که دمای کوچه را به شکل محسوسی کاهش میدهد.
استحکامبخشی به بناها: ساباطها مانند یک پشتبند عمل میکنند و نیروهای رانشی دیوارهای بلند دو طرف کوچه را مهار کرده و مانع از ریزش دیوارها در هنگام زلزله یا نشست زمین میشوند.
ویژگیهای ساباطهای یزد
تنوع در سقف: برخی ساباطها سقفهای کاملاً پوشیده دارند و برخی دیگر دارای روزنههایی برای ورود نور و تهویه هوا هستند.
همزیستی با زندگی روزمره: در بسیاری از ساباطها، پیرنشینهایی (سکوهای سنگی یا خشتی) تعبیه شده که محلی برای استراحت رهگذران و گپوگفت همسایهها بوده است.
پویایی معماری: ساباطها باعث میشوند که فضای عمومی (کوچه) و فضای خصوصی (خانه) در هم تنیده شوند، به طوری که گاهی اتاق یک خانه دقیقاً روی سقف کوچه قرار میگیرد.
زیباترین ساباطها در کدام محلات هستند؟
تقریباً در تمام بافت تاریخی ۷۰۰ هکتاری یزد ساباط وجود دارد، اما تمرکز زیباترین و سالمترین آنها در این محلات است:
محله فهادان: بیشترین تعداد ساباطهای به هم پیوسته و تماشایی را در این محله قدیمی میتوانید پیدا کنید.
محله کوشکنو: ساباطهای این منطقه به دلیل نزدیکی به آسیاب وزیر و قنات زارچ بسیار دیدنی هستند.
محله شاه ابوالقاسم: کوچههای این محله با ساباطهای بلند و خشتی، فضایی بسیار نوستالژیک دارند.
تجربه قدم زدن زیر ساباط
پیادهروی در زیر ساباطها، بهخصوص در میانه یک روز گرم تابستانی، تجربهای است که تفاوت دمای ۵ تا ۱۰ درجهای با فضای باز را به شما نشان میدهد. این کوچههای مسقف با دیوارهای کاهگلی، یکی از بهترین لوکیشنها برای عکاسی از بافت تاریخی یزد به شمار میروند.
همه ی آنچه در یزد می بینید به بناهای تاریخی آن ختم نمی شود. آنچه که این شهر را نسبت به بسیاری از شهرهای ایران متمایز کرده، بافت سنتی آن است که هر کسی را به قدم زدن و تماشای گوشه گوشه ی آن وا می دارد. در این شهر کافیست تا در زیر بادگیری قرار گیرید تا نسیم خنکی را در گرمای طاقت فرسای تابستان لمس کنید. نسیمی که بدون استفاده از هیچ گونه انرژی و تنها در اثر هوش و هنر معماران در خانه هایی در میان اقلیم کویری جریان پیدا می کند. تعدا بادگیرهای یزد به حدی زیاد است که نامش را شهر بادگیرها گذاشته اند. از بادگیرها که بگذریم به کوچه هایی می رسیم که سقفی بر فراز خود دارند تا ساکنان و میهمانان شهر را از گزند بارقه های سوزان خورشید کویر در امان دارند. گاه در گوشه و کنار این ساباط ها سکوهایی برای استراحت وجود دارد تا رهگذران برای لحظه ای بر روی آن بنشینند و خستگی را از تن به در کنند.
