آب انبار مسجد ساوه در ساوه، استان مرکزی، یک مکان یادبود تاریخی است که برای مردم این منطقه اهمیت دارد. این آبنما با فضایی آرام و تاریخی، برای بازدیدکنندگان جذاب است. اگر در ساوه هستید و به دنبال یک مکان تاریخی و آرام هستید، حتماً این آب انبار را ببینید. اگر میخواهید در کنار تاریخ، لحظات آرامش را تجربه کنید، این مکان را فراموش نکنید.
آبانبار مسجد جامع ساوه، که در ضلع جنوبی این مسجد تاریخی قرار گرفته، بهعنوان یک شاهکار مهندسی هیدرولیک و ترمودینامیک سنتی شناخته میشود؛ دیوارههای آن با ملات ساروج، گنبد عظیم و هواکشهای تعبیهشده، آب را در تمام فصول سال خنک و گوارا نگه میدارد و حتی در گرمای تابستان ساوه، دمای آب نزدیک به نقطه انجماد باقی میماند. اما در عین حال، برخی بازدیدکنندگان گزارش دادهاند که این آبانبار در حال حاضر در وضعیت خرابی و بازسازیهای مختلفی قرار دارد، درب بسته است و امکان بازدید برای عموم محدود شده است. بنابراین، اگر قصد دارید از این مکان تاریخی دیدن کنید، بهتر است پیش از سفر وضعیت بازدید را بررسی کنید؛ در حالی که اگر به مهندسی و معماری علاقهمند هستید، حتماً به جزئیات سقف، گنبد و راهپلههای سنگی توجه کنید و از کفشهای مناسب و چراغقوه همراه باشید.
HESAM ASHOORI
۴ ماه قبل
۵
آبانبار مسجد جامع ساوه، که در ضلع جنوبی این مسجد تاریخی قرار دارد، فراتر از یک مخزن آب ساده، یک شاهکار مهندسی در زمینه هیدرولیک و ترمودینامیک سنتی است. این بنا طراحی شده بود تا در شهری با اقلیم نیمهبیابانی، حیاتیترین عنصر زندگی یعنی آب را برای مجاوران و زائران مسجد، در تمام فصول سال خنک و گوارا نگاه دارد.
تحلیل سازه و مدیریت سیالات:
ساختار نفوذناپذیر مخزن: مخزن اصلی این آبانبار در دل زمین حفر شده تا از فشار جانبی خاک برای پایداری دیوارهها استفاده کند. دیوارهها با ملات «ساروج» (ترکیبی دقیق از آهک، خاکستر، لوئی و سفیده تخممرغ) پوشانده شدهاند که نه تنها آببند کاملی است، بلکه خاصیت ضدعفونیکنندگی طبیعی دارد و مانع از گندیدن آب در درازمدت میشود.
تهویه و تبخیر سطحی: گنبد عظیم و مرتفع روی آبانبار و هواکشهای تعبیه شده در آن، وظیفه ایجاد جریان هوای دایمی را بر عهده دارند. این جریان هوا با عبور از روی سطح آب، باعث تبخیر جزیی و در نتیجه کاهش دمای شدید مخزن میشود. این پدیده فیزیکی باعث میشد که حتی در چلهی تابستان ساوه، دمای آب نزدیک به نقطه انجماد باقی بماند.
مهندسیِ دسترسی (راهپله و پاشیر): طراحی راهپلهی عمیق با پلههای سنگی پهن، به گونهای است که فشارِ ناشی از رفتوآمد مداوم را تحمل کند و با ایجاد یک اختلاف فشار هوایی، مانع از خروج هوای خنکِ اعماق زمین به بیرون شود.
پیشنهاد کاربردی:
هنگام بازدید از این آبانبار، حتماً به «آجرکاریهای سقف» و نحوه توزیع بار در طاقهای ضربی دقت کنید که بدون هیچ ستون میانی، فضای وسیعی را پوشش دادهاند. از آنجا که فضای داخلی آبانبارها معمولاً نمناک و پلههای آن به دلیل رطوبت یا فرسایش ممکن است لغزنده باشند، حتماً از کفش با اصطکاک بالا استفاده کنید و در صورت نبود نور کافی، چراغقوه همراه داشته باشید. بهترین زمان برای بازدید و عکاسی از نمای بیرونی و گنبد، ساعتهای اولیه صبح است که سایه مناره بلند مسجد جامع بر روی بنا میافتد و تضاد زیبایی ایجاد میکند. همچنین، این بازدید را با گشتوگذار در خودِ مسجد جامع ساوه ترکیب کنید تا پیوندِ میانِ معماریِ مذهبی و بناهای عامالمنفعه را بهتر درک کنید.
