خانه شاکری، موزه‌ای تاریخی در قلب قم است که با معماری اصیل و فضایی صمیمی به بازدیدکنندگان نشان می‌دهد چگونه زندگی قدیمی در خانه‌های ایرانی بوده است. اگر به تاریخچهٔ شهر علاقه دارید، این مکان با اشیای خانوادگی و نمایش‌های دوره‌های مختلف، سفری دوستانه و آرام به گذشته می‌سازد و برای عکاسی و گشت و گذار خانوادگی گزینهٔ دلنشینی است.
خانه شاکری، این بنا قاجاری که در قلب محله عربستان شهر قم قرار گرفته، با حیاط مرکزی، ایوان‌های چندگانه و تزئینات آجری و گچی‌اش، همچنان حس زندگی قدیم شهر را به بازدیدکنندگان منتقل می‌کند؛ اما در حالی که یکی از بازدیدکنندگان با ستاره‌های کامل و توصیف دقیق معماری آن را به‌عنوان “یک پنجره به سبک زندگی در دوران رونق تاریخی” تعریف کرده، دیگری با نمره سه ستاره اشاره کرده که بنا در حال تبدیل شدن به مخروبه‌ای است و نیاز به مرمت اضطراری دارد؛ در نهایت، یک بازدیدکننده دیگر فقط با یک “👍” نشان داده که تجربه‌اش مثبت بوده، ولی در کل نظرات نشان می‌دهند که خانه شاکری هنوز جایگاه تاریخی و گردشگری دارد، اما برای حفظ و نگهداری آن نیاز به توجه و سرمایه‌گذاری بیشتری وجود دارد.
HESAM ASHOORI
۵ ماه قبل
۵
معماری قاجاری در نبض بافت قدیم
خانه شاکری یکی از بناهای مسکونی قدیمی و ثبت ملی شده در شهر قم است که به دلیل حفظ نسبی ساختار قاجاری خود، پنجره‌ای به سبک زندگی در دوران رونق تاریخی این شهر مذهبی می‌گشاید.
بخش ۱: تولد یک شریان (نقش در بافت قدیمی)
قدمت این خانه به دوره قاجار می‌رسد و در یکی از محله‌های قدیمی و تاریخی شهر قم واقع شده است. این خانه‌ها در گذشته، شریان‌های حیاتی اجتماعی و اقتصادی محله‌های اطراف حرم مطهر بودند و نوع طراحی و وسعت آن‌ها، جایگاه اجتماعی خانواده‌ها را مشخص می‌کرد. خانه شاکری در بافتی قرار گرفته که با خانه‌های سنتی دیگر همسایه است و حس یک محله‌ی اصیل و کهن را به خوبی منتقل می‌کند.
بخش ۲: اقتصاد در جریان (نقش امروز در گردشگری)
اگرچه کاربری اصلی خانه شاکری از مسکونی به یک سایت تاریخی و فرهنگی تغییر یافته، اما وجود آن در قلب بافت قدیمی شهر، به احیای گردشگری و اقتصاد محلی کمک می‌کند. بازدیدکنندگان از این خانه می‌توانند:
پیاده‌روی در کوچه‌باغ‌های قدیمی: پس از بازدید از خانه، می‌توانند در کوچه‌ها و گذرگاه‌های اطراف قدم بزنند که هنوز بخشی از هویت سنتی خود را حفظ کرده‌اند.
بازارچه‌های محلی: دسترسی آسان به بازارچه‌های محلی و فروشگاه‌های صنایع دستی و سوغات قم.
در واقع، این خانه بخشی از یک مسیر فرهنگی-تاریخی است که بازدید از آن یک تجربه کامل از زندگی در قم قدیم را فراهم می‌کند.
بخش ۳: بقایای گذشته (جزئیات معماری)
معماری خانه شاکری نیز مانند سایر خانه‌های مناطق کویری، بر محوریت حیاط و ایوان‌های متعدد استوار است:
حیاط مرکزی: قلب خانه که منبع نور، تهویه و آرامش است و اتاق‌ها حول آن چیده شده‌اند.
ایوان‌ها و اتاق‌های سه‌دری: وجود ایوان‌ها برای استراحت در فصول گرم و اتاق‌های سه‌دری (به دلیل تعداد درهای ورودی به اتاق) که مشخصه خانه‌های اعیانی قاجار بودند.
تزئینات ساده: تزئینات خانه با تمرکز بر آجرکاری‌های ساده و هندسی و استفاده از گچ‌بری‌های محدود، بیشتر بر کارایی و حفظ حریم خصوصی تأکید داشته است.
خانه شاکری سندی زنده از هنر معماری مسکونی قم در دوران قاجار است.
خانه شاکری منسوب به دوره قاجار است و در بافت قدیمی قم و در قسمت جنوبی خیابان آیت الله طالقانی رو به روی بازار قدیمی در کوی حاج عسگر خان قرار دارد . این خانه به وسعت 600 مترمربع می باشد .
این بنا در تقاطع دو گذر قدیمی قرار گرفته و سردرب ورودی اصلی آن در نبش تقاطع است . بافت سنتی اطراف بنا تا حدود زیادی از ساخت و ساز های جدید محفوظ مانده و وجود تعدادی ساختمان با معماری اصیل هنوز در اطراف این خانه مشهود است .
ورودی اصلی بنا به صورت دو طبقه بوده و توسط آجر کاری ها و ستون های سنگی تزئین شده است . همچنین ازاره دو طرف ورودی از سنگ های یک پارچه منقوش زیبایی استفاده شده است .
پس از ورود ، فضای مستطیل شکلی قرار دارد که در واقع هشتی ورودی و فضای تقسیم روابط بنا است . از این فضا وارد حیاط ساختمان می شویم .
خانه شاکری کاربرد مسکونی داشته که از خصوصیات بارز آن زیبایی فرم ها و تزیئنات معماری آن است. در این بنا آجر به عنوان مسالح اصلی ساخت استفاده شده است. خانه شاکری دارای تزئینات آجری ، تزئینات گچی و گچ بری های هندسی ، گیاهی و اسلامی و... ، تزئینات کاشی کاری ، تزئینات سنگی در سر ستون ها و پا ستون ها می باشد .
سه گروه اتاق در این ساختمان وجود دارد : 1.اتاق های شمال غربی که مرتفع ترین اتاق ها هستند . شامل ئو فضای سردری و دارای زیرزمین می باشند . 2.اتاق های شمال شرقی که جزو قدیمی ترین اتاق ها هستند . 3.اتاق های جنوب غربی دارای زیرزمین هایی با ستون های سنگی و قوس های زیبا است و سبک تزئینات نشان می دهد که در دوره های متاخرتری نسبت به بقیه اتاق ها ساخته شده است و از نظر تاریخی و معماری دارای اهمیت بسیاری است.
اخیرا خانه شاکری مورد مرمت اضطراری سازمان میراث فرهنگی قرار گرفته است . این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۶۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.
متاسفانه خانه مذکور که نیتواند منشا اثر در جذب توریست باشد, رها شده و در حال تبدیل به یک مخروبه است.
