آرامگاه شیخ فریدالدین عطار کدکنی، یک موزه تاریخی زیبا در نیشابور است که با حال و هوای شاعرانهاش آرامش و الهام میدهد. این مکان، محلی برای پیگیری آثار عطار و آشنایی با زندگی شعرای بزرگ است؛ فضای داخلی با نمایشگاههای جذاب و اطلاعات تاریخی سفرنامهگون، برای دوستداران ادبیات ایرانی تجربهای دوستانه و آشنا میسازد.
اطلاعات تماس و آدرس
نیشابور، نیشابور خراسان منطقه توریستی و عطار خیام، ایران
آرامگاه شیخ فریدالدین عطار کدکنی در نیشابور یه جای خفن و آرامه که هر کسی که میاد حس میکنه مثل یه سفر معنوی میکنه؛ فضا خیلی خلوت، باغی سرسبز، گنبد فیروزهای ساده و معماری تیموری که با رنگهای زیبا و کاشیکاریهای رنگیاش چشمنوازه. اکثر بازدیدکنندهها میگن بهترین زمان برای رفتن، روزهای خلوت یا بعد از نماز، چون فضای عبادتیاش خیلی حس میشه. یهچند نفر گفتن بلیط ورودی هست ولی راهنمایی خاصی ندارن، ولی در کل هزینهاش خیلی کم و ارزشش رو میداره. عطار و کمال الملک هم در همین محوطه قرار دارن، و خیلیها میگن این دو بنا با هم یه ترکیب فوقالعاده تاریخی و عرفانی میسازن. بازدید از اینجا نه فقط یه زیارت بلکه یه تجربهی تاریخی و ادبیه؛ آدم میتونه در حیاط نشینه، از سکوت لذت ببره، عکس بگیره و حس کند که در دل تاریخ و ادبیات ایران هست. فقط یه نکته: در زمستان ممکنه کفش خیس بشه، پس بهتره از اون زمان دوری کنن.
Ali Roozbeh
۶ ماه قبل
۵
اینجا حالوهوا فرق میکنه.
اگه آرامگاه خیام «باز و هندسی و منطقیه»، آرامگاه عطار ساکت، درونگرا و خاکیه.
فضا جمعوجوره، گنبد فیروزهای ساده، باغ آروم.
اینجا آدم ناخودآگاه صداشو میاره پایین؛ نه از ترس، از تأمل.
عطار قبل از اینکه شاعر یا عارف باشه، عطار بود؛ داروفروش.
یعنی با درد واقعی مردم سروکار داشت، نه فقط با مفهومهای انتزاعی.
مرگ میدید، بیماری میدید، فقر میدید.
برای همین عرفانش، عرفانِ کتابخونهای نیست؛ عرفانِ سوختههاست.
حالا عطار چی میگه؟
اولین حرفش اینه:
تا وقتی «خودت» وسطه، هیچچیز رو نمیفهمی.
و اینو خیلی شفاف میگه:
تا تو هستی، راه جانان کی بری؟
چون رسی آنجا، تو دیگر کیستی؟
یعنی مشکل اصلی، نه شیطانه، نه دنیا، نه حتی دین؛
خودِ متورمِ انسانه.
عطار برعکس خیام، دنبال اثبات یا انکار خدا نیست.
اصلاً این دعوا براش مهم نیست.
میگه تو اول «خودت» رو بشکن، بعد هرچی خواستی اسمشو بذار.
تو منطقالطیر، داستان معروف پرندهها رو میگه؛
همه دنبال سیمرغ راه میافتن، هفت وادی رو رد میکنن، میمیرن، کم میشن…
و آخرش چی؟
چون نظر کردند، دیدند آن سی مرغ
بیگمان سیمرغ، آن سی مرغ بود
یعنی چی؟
یعنی اون حقیقتی که دنبالش میدویدی، خارج از تو نبود.
نه آسمونی، نه دوردست، نه دستِ قدرتی بالا سرت.
بعد عطار یه لگد اساسی میزنه به زهدِ نمایشی و دینداریِ ترسمحور:
تو برون شو از میان، این کار توست
خویش را گم کن، که این اسرار توست
اینجا «خودت رو گم کن» یعنی بیهویت شو؟
نه.
یعنی اون «منِ طلبکار، قاضی، مطمئن» رو بذار کنار.
عطار خیلی خطرناکتر از اونیه که بعضیا دوست دارن نشون بدن.
چون میگه اگه قراره خدا رو با ترس، معامله، یا خودنمایی صدا بزنی،
اصلاً صداش نزن.
یهجای دیگه بیرحمانه میگه:
زهد و طاعت کِی بُوَد راهِ وصال؟
این همه سودا و آن یک موی حال
یعنی با حسابوکتاب و امتیاز جمعکردن، به هیچ «حقیقتی» نمیرسی.
حالا دوباره اطرافتو نگاه کن.
این آرامگاه شلوغ نیست، پرزرقوبرق نیست.
اینجا برای فخر فروختن ساخته نشده؛
برای خلوت کردن ساخته شده.
اگه خیام نمایندهی عقلِ شکاکِ ایرانه،
عطار نمایندهی دلِ بیرحم با خودشه.
نه اهل تعارف، نه اهل آرامشِ الکی.
خیام میگه:
«جهان قطعیتی نداره، پس از زندگی نترس.»
عطار میگه:
«تو خودت بزرگترین مانع خودتی، پس از خودت نترس.»
و شاید بشه کل عطار رو با این یه بیت جمع کرد:
در رهِ عشق از آن سوی فنا
تا نگردی نیستی، نگردی آشنا
نه وعده، نه تهدید.
فقط یه مسیر سخت، انسانی، و صادق
اینجا آرامگاه فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری مشهور به شیخ عطّار نیشابوری است.
شاعر، نویسنده، عارف و صوفی ایرانی که در قرن ششم و هفتم زندگی کرده.
او در سال ۶۱۸ قمری در حمله مغول به قتل رسید
بنای آرامگاه در دوره تیموری ساخته و در دوران پهلوی دوم و دهه هفتاد شمسی بازسازی شده است
ستون سنگی سه متری زیر مقیره، مربوط به دوران تیموری است و بر روی آن نام چهارده معصوم و این بیت شعر نوشته شده:
ز مشرق تا به مغرب گر امام است علی و آل او ما را تمام است
بر روی سنگ قبر نیز این متن نوشته شده:
هر که او را رفت از میان اینک فنا. چون فنا گشت از فنا اینک بقا
سال ولادت پانصد و چهل هجری
تاریخ شهادت شنبه ۱۵ صفر سال ششصد و هجده قمری .
نخستین بنای آرامگاه عطار نیشابوری اندکی پس از کشته شدن او، توسط قاضی القضاة یحیی از بزرگان نیشابور در اواسط قرن هفتم ساخته شده و در اواخر دوره تیموری رو به ویرانی گذاشت.
پس از آن امیر علی شیر نوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا عمارتی زیبا بر آرامگاه عطار نیشابوری ساخت. این بنا در اواخر قاجار در معرض نابودی قرار گرفت و بالاخره بنای فعلی یکی از بناهای آرامگاهی زیبای ایران با پلان هشت ضلعی با گنبد دو پوش فیروزه ای در سال 1341 هجری شمسی ساخته شد، در دوره های پهلوی دوم مرمت کامل و دهه ۷۰ نیز مرمت مختصر شد و به همت انجمن آثار ملی، بازسازی و آراسته گردید
آرامگاه عطار پلانی هشت ضلعیدارد و به تبع نمای بیرونی بنا هشت ضلعی بوده که روی بدنه خارجی آن و در چهار جهت اصلی، چهار ایوان دارای ورودی و در چهار جهت فرعی، چهار طاق نما دیده می شود
که" که بنگارند بر وی این رقم زودکه
"آخر بگذرد این نیز هم زود
آرامگاه عطار در نیشابور هست، ترجیحا زمان های خلوت تر و غیر نماز برین چون کمی حالت عبادتی داره. هزینه بلیط ورودی داره، اما راهنمایی نداره. توی محوطه کنار مقبره کمال الملک هست.