Tomb of Great Seljuk Sultan Malikshah and Vesier Nizam al-Mulk

Sultan melikşah ve nizamülmülk ziyaret etmek nasip oldu elhamdulillah.

Bir zamanların haşmetli hükümdarı Sultan Melikşah ve Büyük Selçuklu Devleti’nin kudretli veziri Nizamü’lmülk işte burada yatıyor. Bir zamanlar binlerce kişilik orduları komuta eden, önünde diz çökülen Türk tarihinin en büyük simalarından ikisinden bahsediyorum. Birçok insanın Uyanış Büyük Selçuklu dizisinden tanıdığı tarihimizin büyük adamlarının mezarlarını İsfahan’ın arka mahallelerinden birinde, İran’daki şaşaalı türbelerle karşılaştırmaya dahi gerek duymadan çok bakımsız bir halde bulmak bir Türk evladı olarak beni üzdü. O Melikşah ki, Alparslan’ın oğludur. O Melikşah ki, öldüğünde tüm dinden insanların arkasından ağladığı bir hükümdardır. O Melikşah ki, Büyük Selçuklu Devleti’ne en parlak dönemini yaşatan hükümdardır. Yalnız o mu? Nizamü’lmülk dediğimizde aklına Siyasetnâme gelmeyen var mı? Nizamü’lmülk dediğimizde aklına devlet aklı, devlet ciddiyeti, feraseti gelmeyen var mı? Hani şair diyor ya, “Harabat ehlini hor görme zakir, defineye malik viraneler vardır.” İşte bu da böyle bir hikâye. Nice virane gibi gözüken yerlerde ne hazineler var. Elbette görmesini bilene.

Atalarımın kabrini görmek de nasib oldu. Elhamdülillah. Anadolu'yu İslam'a ve Türklere açan yegâne şahsiyetlerdir. İsfehana gelip de görmemek olmaz. Mutlaka gelin. İsfehanı isfehan yapan cihâna nizam veren atalarınızı görün.

Siyasetname nin yazarı Nizamülmülk ve Selçuklu birinci Melikşah hükümdarın türbesi

Nizâm-ül-mülk, Büyük Selçuklu Devleti’ne; idarî, adlî, askerî, mâlî, sosyal ve kültürel sahada pek çok yenilikler ve değişiklikler getirdi

Büyük Selçuklu Devleti'nin en parlak döneminin şanlı Sultanı "Sultânü’l-âlem, es-sultânü’l-muazzam, es-sultânü’l-âdil" gibi unvanlarla anılan Melikşah ile eşi Terken Hatunun da burada medfun olduğu kabul ediliyor. Sultan Melikşah, 6 Ağustos 1055'de doğdu. Daha küçük yaşta iken babası Alparslan ona özel ilgi ve ihtimam gösterdi ve Gürcistan seferine çıkarken oğlunu da yanında götürdü. Sultan Alparslan, Râdgân’da (1066) düzenlediği törende Melikşah’ı veliaht ilân etti. Sultan Alparslan, Malazgirt Muharebesi’nden önce de şehid olduğu takdirde yerine Melikşah’ın geçmesini vasiyet etti. Melikşah’ın veliaht ilân edilmesinde hiç şüphesiz onun şahsî meziyetleri yanında annesinin Karahanlı hânedanına mensup bir prenses olması da önemli rol oynamıştır. Veliahtlığı süresince Hârizm, Fars, İsfahan ve Rey’de görev yaptığı ve emrinde her an harekete hazır 15.000 süvari bulunduğu bilinmektedir. Alparslan’ın ölümü üzerine toplanan devlet adamları ve kumandanlar 24 Kasım 1072'de Melikşah’ı sultan ilân ettiler. Melikşah’ın genç yaşta Selçuklu tahtına çıkmasını fırsat bilen Karahanlılar ve Gazneliler, Selçuklu hâkimiyetindeki topraklara saldırmaya başladıkları gibi bazı hânedan mensupları da Selçuklu tahtında hak iddia ederek ayaklandılar. Batı Karahanlı Hükümdarı Şemsülmülk Nasr b. İbrâhim, Tirmiz ve Belh’i ele geçirip kendi adına hutbe okuttu (1073). Gazneliler de yaklaşık otuz yıl önce Selçuklular’a kaptırdıkları Horasan’ı geri almak için faaliyete geçtiler. Ocak 1073'de Melikşah’ın amcası Emîrü’l-ümerâ Osman’ın idaresindeki Tohâristan’ın Çiğilkent (Sakalkent) şehrini yağmalayıp Osman’ı esir aldılar. Öte yandan Melikşah’ın Kirman meliki olan amcası Kavurd Bey de tahta Melikşah’tan daha çok lâyık olduğunu ileri sürerek isyan etti. Sultan Melikşah ile Nizâmülmülk hemen onun üzerine yürüdüler. 15 Nisan 1073'de Kavurd mağlûp edildi. Melikşah amcasını affetmek istediyse de Nizâmülmülk ileride başlarına dert açabileceği şeklindeki ikazına uyarak onu öldürttü. Melikşah Kirman ve Uman’ı Kavurd’un evlâdına bıraktı. Melikşah tahta çıktığında Anadolu’daki fetih harekâtı başta Kutalmışoğulları, Emîr Tutak ve Artuk Bey olmak üzere bir çok Türkmen beyi tarafından sürdürülmekteydi. Kutalmışoğlu Süleyman Şah, bir süre Birecik ve Urfa yöresinde fetihlerde bulunduktan sonra Melikşah’ın Artuk Bey’i Anadolu’dan geri çağırmasını fırsat bilerek Türkmen gruplarının da desteğiyle Anadolu’da bir devlet kurma ümidine kapıldı. Bizans İmparatorluğu’ndaki taht kavgalarından faydalanarak İznik’i fethetti ve Anadolu Selçuklu Devleti’ni kurdu (1075); başta İzmit olmak üzere bütün Bitinya bölgesini ele geçirdi. 28 Ekim 1092'de üçüncü defa Bağdat’a giden sultan halifeye haber gönderip Bağdat’ı hemen terk etmesini istedi. Devlet adamları araya girerek on günlük mühlet aldılar. Ancak halifeye tanınan süre henüz dolmadan yediği bir av etinden dolayı hastalanan ve ateşli hummaya yakalanan Sultan Melikşah 19 Kasım 1092'de 37 yaşında Bağdat’ta vefat etti. Kaynaklarda Melikşah’ın av etinden zehirlendiği belirtildiği gibi onun Halife Muktedî-Biemrillâh, Terken Hatun veya Nizâmülmülk’ün adamları tarafından öldürüldüğü de rivayet edilir. Sultan Melikşah maharetle ata biner ve her çeşit silâhı büyük bir ustalıkla kullanırdı; çevgân oynamada da mahir olup ava çok düşkündü. Zevk için avlanmış olmaktan dolayı büyük bir üzüntüye kapıldığı ve avladığı hayvanların sayısını tespit ettirip kefâret olarak 10.000 dinar sadaka dağıttığı rivayet edilir. Kâşgar’dan Boğaziçi’ne ve Ege adalarına, Aral gölü ve Kafkasya’dan Yemen ve Aden’e kadar uzanan çok geniş bir alanda hâkimiyet kurarak adına hutbe okutmuştur. Onun döneminde ülkenin her yöresinde huzur ve güven sağlanmıştır. Hıristiyan halka da iyi davranırdı. Ermeni patriğinin isteği üzerine kiliseleri, manastırları ve din adamlarını vergiden muaf tutmuştur. Melikşah tedbirli, ileri görüşlü ve istişareye önem veren bir hükümdardı. Selçuklu devlet teşkilâtı onun zamanında Nizâmülmülk’ün de gayretiyle mükemmel bir şekil aldı. Bilimsel ve kültürel faaliyetler onun döneminde zirveye ulaştı.

İsfahan’a gelinir de Nizamümülk ve Melikşah ziyaret edilmez mi

Öncelikle haritalarda iki yer var Nizamül Mülk yazınca, DOĞRU OLAN BURASI diğeri yanlış

Geçen yaz İran'a seyahat ettik isfahan çok güzeldi. Atalarımız Melikşah ve sultan Alparslan ve nizamülmülk türbesini ziyaret ettik. Cihana nam salmış bir devletten geriye kalan küçücük bir türbe! İşte insanoğlunun fani hayatı bu kadar basit keşke daha çok korunup değer verilseydi buralara. Ama maalesef dünya hayatı böyle işte, Allah hepsinden razı olsun 🤲