Hamoon Mirzakhani
یک سال قبل
معماری یخچال ابرکوه یخچال خشتی ابرکوه، سازهای مخروطی شکل با نقشهای مدور میباشد که بهصورت پلهپله ساخته شده است. محیط گنبد یخچال حدود ۶۴، ارتفاع آن ۲۲، قطر دیوارههایش ۳ و عمق مخزن آن هم ۴ متر میباشد. سطح کف داخلی یخچال، گودتر از سطح زمینهای بیرونی آن ساخته شده و یکی از ویژگیهای اصلی و برجسته آن، طراحی و فرم ساختش میباشد. بهطورکلی یخچالها دارای ۴ بخش اصلی حوضبند، مخزن یخ، گنبد بزرگ روی انباره و دیوارهای سایهانداز هستند که ارتفاع اکثر یخچالهای استان یزد را ۲۰ متر و مربوط به عهد قاجار میباشد؛ البته برخی از آنها متعلق به دوران رونق جاده ابریشم و بعضی دیگر هم مربوط به زمان عضدالدوله دیلمی (۳۲۸ _ ۳۶۱ هـ.ش) است. مصالح بهکاررفته در بنای یخچال ابرکوه؛ سنگ، گِل، خشت خام، آهک و چوب میباشد که در گذشته برای ساخت آنها، حدود ۵۰ سانتیمتر آن را با مصالح ملات، سنگ، آهک و ماسه میساختند و بقیه را هم با خشت و گل کامل میکردند.معماران در طراحی و ساخت یخچالها، به نکات ریز و مهمی همچون نوع مصالح ساختمانی بنا، چگونگی تولید و فرآوری یخ توجه داشته و به عایقکاری سازه، سرمایش و برودت کافی برای نگهداری و ماندگاری یخ نیز اهمیت میدادند. هر یخچال قسمتهای مختلفی مانند حوضچههای فرآوری یخ، چاله بزرگ مخروطی شکل بر روی چاله و گنبد بزرگ خشتی دارد. در ورودی بیشتر مخزنها هم در یخچالهای خشتی به سمت شمال قرار دارد که از طریق سطحی شیبدار متصل به حوضچهها، یخها جابجا میشده است. گنبد ضخیم و مخروطی یخچال، باعث خنک ماندن بیشتر فضای داخل آن میشده و آز آب شدن یخها جلوگیری میکرده است. بر طبق نظریات علمی، هوای گرم میل به سمت بالا دارد؛ از همین رو، همیشه یخچالها را مرتفع و بلند میساختند تا گرما، هرچه بیشتر از مخزن یخهای داخل یخچالها دور شود و از آب شدن آن تا حد ممکن جلوگیری گردد. دیوار گنبد در قسمت پایینی، قطر زیادی دارد و هر چه به رأس و قله نزدیکتر میرسد، از قطر آن کاسته میشود. گاهی هم معمار برای کم کردن فشار وارده بر گنبد، آن را به شکل پلهپله یا مطبق میساخته است.
