زیارتگاه زرتشتیان پیرهریشت اردکان، یک پرستشگاه در احمدآباد، استان یزد است. این مکان برای زرتشتیان و علاقهمندان به تاریخ دینی، فرصتی عالی برای دیدن زیارتگاههای تاریخی و یادبودهای مذهبی است. در احمدآباد، نزدیک به بازار سنتی، زیارتگاه زرتشتیان پیرهریشت اردکان با فضای آرام و دلنشین، تجربهای متفاوت از سفر شما میشود. حتماً قبل از بازدید، مسیر دسترسی و پارکینگ اطراف را بررسی کنید.
زیارتگاه پیر هریشت، که در حومهی اردکان بر روی کوههای کمارتفاع قرار گرفته و از طریق جادهی خاکی ۳٫۵ کیلومتری به آن دسترسی دارید، جایگاه مهمی برای زرتشتیان است؛ مردم بهخصوص در روز هجدهم فروردین و جشن هیرومبا به آن میآیند، آتش و هیزم را جمعآوری میکنند و در فضای سرپوشیدهی غارگونه آرامش مییابند. معماری سنتی و ساختارهای خیلهدار برای اقامت زائران ساخته شده، در حالی که آب کمبودن و نور آفتاب در کوهها، حس تاریخی و اسطورهای را تقویت میکند. بازدیدکنندگان از صلح و سکوت این مکان، چشماندازهای کوهستانی، و امکان رصد ستارگان در شبهای صاف لذت میبرند؛ حتی اگر در حال بازسازی باشد، هنوز ارزش دیدن دارد و برای مسافران به یزد یا اطراف، پیشنهاد میشود.
Ashkan Somei
۵ سال قبل
۳
سلام به همگی ، زرتشتیان بر این باورند که «هریشت» محل غایب شدن یکی از کنیزهای بانوی «یزدگرد ساسانی» هست .
این مردمان دوست داشتنی هر سال، در روز هجدهم نوروز به این محل میآیند و به زیارت، جشن و پایکوبی میپردازند.
زرتشتیان شریفآباد برای تهیه هیزم آتش جشن هیرومبا به این نیایشگاه می آیند و در زمانی به سمت آتشکده شریف آباد حرکت میکنند که پیش از غروب به آن برسند.
زیارتگاه پیر هریشت، یکی از پنج زیارتگاه مهم زرتشتیان در حومهی اردکان است که بر فراز دامنهی کوهی کمارتفاع در ۱۵ کیلومتری این شهر قرار دارد. این بنا از منظر معماریِ آیینی و موقعیتِ جغرافیایی، تفاوتهای ساختاری قابل توجهی با «پیر سبز» (چکچک) دارد و به عنوان محلی برای نیایش و اسکان زائران در ایام خاص شناخته میشود.
تحلیل فنی و کالبدی این زیارتگاه به شرح زیر است:
۱. ساختار معماری و جانمایی بنا
برخلاف پیر سبز که در شکافی عمیق و مرتفع قرار دارد، پیر هریشت در نقطهای با دسترسی هموارتر بنا شده است.
نیایشگاه اصلی: ساختمان اصلی زیارتگاه شامل یک فضای سرپوشیده (غارگونه) است که در دل کوه پیشروی کرده است. آتشدان اصلی در این فضا قرار دارد.
صحن و خیلهها: در محوطهی اطراف زیارتگاه، ساختمانهای متعددی موسوم به «خیله» ساخته شده است. این اتاقها توسط خانوادهها یا انجمنهای زرتشتیِ شهرهای مختلف (مانند یزد، شریفآباد و کرمان) برای اقامت زائران در زمان مراسم بزرگ (مانند جشن هیرومبا یا روز هریشت) بنا شدهاند.
۲. پدیدهی طبیعی و آب
در پیر هریشت نیز مانند سایر پیرهای زرتشتی، حضور آب نقشی کلیدی دارد؛ هرچند میزان آن نسبت به چکچک بسیار کمتر است.
مظهر آب: آب در این زیارتگاه از طریق نفوذ تدریجی در لایههای سنگی تأمین میشده است. در گذشته، مدیریت این منابع محدودِ آب برای تأمین نیاز زائران و نگهداری از تکدرختانِ اطراف بنا، یکی از چالشهای فنی معماران و متولیان بوده است.
۳. هویت تاریخی و اسطورهای
مطابق روایات مکتوب و شفاهی زرتشتیان، این مکان محل غایب شدن (ناپدید شدن) یکی از کنیزانِ یزدگرد سوم ساسانی به نام «گوهربانو» (یا مروارید) در هنگام هجوم بیگانگان است.
نام هریشت: برخی زبانشناسان معتقدند نام «هریشت» با واژگانی در پارسی میانه پیوند دارد که به معنای «فرود آمدن» یا «ارزش نهادن» است. از منظر تاریخی، این مکان نمادی از حفظِ میراثِ ساسانی در دلِ جغرافیایِ منزویِ کویر است.
۴. آیینهای تقویمی
روز هجدهم ماه فروردین در تقویم زرتشتی (روز اشتاد ایزد)، زمان اصلی تجمع بزرگ زائران در پیر هریشت است. همچنین این مکان پیوندی ناگسستنی با آیین هیرومبا دارد؛ چرا که هیزمهای مورد نیاز برای آتشِ بزرگِ این جشن، در کوههای اطراف هریشت جمعآوری شده و پس از طواف در این زیارتگاه به شریفآباد منتقل میشود.
مختصات بازدید:
مسیر: زیارتگاه در مسیر جاده اردکان به سمت چوپانان و در حاشیه کوهستان قرار گرفته است.
ساختار حفاظتی: بنا در سالهای اخیر مورد مرمت قرار گرفته و با حفظِ اصالتِ سنگی و خشتی، امکاناتِ رفاهیِ محدودی برای زائران به آن افزوده شده است.
بکر ترین منطقه ی اردکان؛شبها ی صاف و آرام به درد از شلوغی شهر مناسب ترین قسمت برای رصد ستارگان پر از دریاچه های فصلی...زیارتگاه اجدادی قوم پارس؛شکوه و عظمت کوه ها؛دنیایی به وسعت تاریخ، جایی به عظمت گذشته ی پر افتخار ایران و ایرانی...