مسجد جامع زواره

مسجد جامع زواره یکی از قدیمی‌ترین مساجد چهارایوانی ایران است که قدمت آن به دوره سلجوقیان می‌رسد. این مسجد با معماری منحصر‌به‌فرد، تزیینات آجری زیبا و محراب گچ‌بری‌شده‌اش، یکی از دیدنی‌ترین بناهای تاریخی زواره محسوب می‌شود.

مشاهده در گوگل مپس

تاریخچه مسجد جامع زواره مسجد جامع زواره در دوران سلجوقی ساخته شده ۹۰۰ سال پیش و کار ساخت آن در سال ۵۳۰ هجری قمری پایان یافته است. قدمت محراب این مسجد که از زیباترین بخش‌های بنا محسوب می‌شود، نیز به سال ۵۵۱ هجری قمری بازمی‌گردد؛ با این وجود، از «مجیرالدوله آل بویه» یا «عمر بن عبدالعزیز آل ابی‌دلف‌» نیز به‌عنوان بانیان اولیه این مسجد در قرن سوم هجری قمری یاد کرده‌اند. از سوی دیگر، با توجه به این نکته که این مسجد شباهت بسیار زیادی به مسجد جامع اردستان دارد و تقریبا این دو بنا در یک زمان ساخته شده‌اند، می‌توان ادعا کرد که بانی ساخت مسجد جامع زواره و مسجد جامع اردستان، فردی به نام «ابوطاهر بنغالی» بوده است. شاهد دیگر این مدعا کلمه «احمد» به‌حساب می‌آید که در کتیبه‌‌های هر دو مسجد وجود دارد. گرچه مسجد جامع زواره را نخستین مسجد جامع چهارایوانی تاریخ جهان اسلام می‌دانند، برخی از تاریخ‌نگاران معتقدند که این مسجد در ابتدا سه ایوانی بوده‌ است و در قرن‌های بعدی، ایوانی دیگر به‌آن افزوده‌اند.

مشاهده در گوگل مپس

این مسجد اولین مسجد جامع چهار ایوانی تاریخ جهان اسلام است و دومین مسجد نیز، مسجد جامع اردستان در جوار شهر زواره است. مسجد جامع زواره مربوط به دوره سلجوقیان است و در زواره، متری حسن‌آباد، کوچه پامنار واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ با شمارهٔ ثبت ۲۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان این مسجد در سال ۵۳۰ هجری قمری اتمام یافت و محراب آن نیز که از زیباترین بخش‌های بنا است . کتیبهای که تاریخ ساختمان مسجد جامع زواره را به دست می‌دهد، بر خلاف معمول در قسمت بالای نمای رو به صحن قرار گرفته‌است. این کتیبه که به خطّ کوفی بسیار ساده نوشته شده و با آجر تراشیده ساخته شده‌است، با کتیبه‌های قرون پنجم و ششم موجود در بسیاری از بناهای اصفهان و اطراف آن شباهت کامل دارد.

مشاهده در گوگل مپس

مسجد جامع زواره، نگینی درخشان در تاریخ معماری ایران است. اهمیت این مسجد در آن است که نخستین مسجدی در تاریخ ایران به شمار می‌رود که از ابتدا با طرح «چهار ایوانی» ساخته شده است. این بنا در سال ۵۳۰ هجری قمری (در دوره سلجوقیان) بنا شده و الگویی شد که تا قرن‌ها در ساخت مساجد ایرانی تکرار گردید. تحلیل فنی و ویژگی‌های شاخص این شاهکار سلجوقی به شرح زیر است: ۱. انقلاب در طرح معماری (چهار ایوانی) تا پیش از این مسجد، اکثر مساجد ایران به سبک «شبستانی» (مانند مسجد جامع نائین) ساخته می‌شدند. مسجد زواره با ایجاد چهار ایوان در چهار جهت اصلی حیاط، تحولی ساختاری ایجاد کرد: ایوان قبله (جنوبی): مرتفع‌ترین و وسیع‌ترین ایوان که به گنبدخانه منتهی می‌شود. تقارن: وجود چهار ایوان باعث ایجاد نظمی بصری و تعادل در توزیع نیروهای سازه‌ای شد که شکوه خاصی به حیاط مرکزی می‌بخشد. ۲. گنبدخانه و محراب بی‌نظیر گنبد: گنبد این مسجد بر روی یک پایه هشت‌ضلعی (گوشه‌سازی‌های دقیق) قرار گرفته که از ویژگی‌های بارز مهندسی دوران سلجوقی است. محراب گچ‌بری: محراب مسجد زواره یکی از زیباترین نمونه‌های هنر گچ‌بری ایران است. این محراب با نقوش اسلیمی، هندسی و کتیبه‌های کوفی مزین شده که با ظرافتی خیره‌کننده در دل آجرکاری‌های ساده جای گرفته‌اند. ۳. مناره آجری تاریخی قدمت: مناره مسجد جامع زواره متعلق به سال ۴۶۱ هجری قمری است؛ یعنی حدود ۷۰ سال پیش از ساختِ خودِ مسجدِ فعلی بنا شده است. تزیینات: بدنه مناره با آجرکاری‌های ظریف و کتیبه‌ای به خط کوفی (شامل نام بانی و سال ساخت) تزیین شده است. این مناره به عنوان یک میل راهنما در دل کویر نیز عمل می‌کرده است. ۴. کتیبه‌های تاریخی مسجد دارای کتیبه‌های متعددی است که اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ ساخت و بانی آن ارائه می‌دهد. کتیبه دور تا دور صحن، تاریخ ۵۳۰ هجری و نام «ابوطاهر بن غالی» را به عنوان بانی بنا ثبت کرده است. مختصات بازدید: موقعیت: استان اصفهان، شهر تاریخی زواره (در مجاورت اردستان)، در میان بافت قدیمی شهر. جاذبه‌های همجوار: در نزدیکی مسجد، می‌توانید از حسینیه‌های بزرگ و کوچک زواره و بازار قدیمی شهر بازدید کنید.

مشاهده در گوگل مپس