HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
بازارچه تاریخی زواره، یکی از کوچکترین اما منسجمترین بازارهای تاریخی ایران است که در دوران قاجار بازسازی شده، هرچند ریشههای آن به قرون بسیار دورتر بازمیگردد. این بازارچه که به صورت یک خط مستقیم از میان بافت کهن زواره عبور میکند، قلب تپنده داد و ستد و تعاملات اجتماعی این شهرِ کویری بوده است. تحلیل فنی و ویژگیهای کالبدی این بازارچه به شرح زیر است: ۱. ساختار خطی و معماری پوشیده بازار زواره نمونهای کلاسیک از بازارهای خطی ایران است: سقفهای ضربی (تاق و چشمه): سقف بازار با تاقهای جناغی و آجری پوشانده شده است تا عابران و کسبه را از تابش عمودی و شدید خورشید و طوفانهای شن محافظت کند. نورگیرهای سقفی: در رأس تاقها، دریچههایی تعبیه شده که علاوه بر تأمین نور ملایم برای داخل، وظیفه تهویه طبیعی و جابهجایی هوای گرم با هوای خنکتر را بر عهده دارند. ۲. پیوند با حسینیهها (ویژگی منحصربهفرد) یکی از شگفتیهای شهرسازی زواره، قرارگیری بازار در مسیر اتصال حسینیه بزرگ و حسینیه کوچک است: این پیوستگی باعث میشود که بازار در ایام مذهبی (به ویژه دهه محرم) به عنوان بخشی از مسیرِ آیینی عمل کند. این مدل از ترکیبِ فضایِ تجاری و فضایِ مذهبی، هویتِ اجتماعیِ خاصی به زواره بخشیده است. ۳. حجرهها و راستهها حجرههای خشتی: اکثر مغازهها دارای درهای چوبی قدیمی و طاقچههایی برای نمایش کالا هستند. کفِ حجرهها معمولاً کمی بالاتر از سطحِ معبر بازار است تا از ورود گرد و غبار جلوگیری شود. مشاغل سنتی: در گذشته، این بازار مرکزِ تجمعِ آهنگران، مسگران و نساجان بود. امروزه اگرچه برخی از این مشاغل از بین رفتهاند، اما کالبدِ فیزیکی آنها همچنان پابرجاست. ۴. کاروانسرا و ملحقات در انتهای بازار، کاروانسرایی وجود دارد که در گذشته محل تخلیه بار و استراحت بازرگانان غیربومی بوده است. وجود این کاروانسرا در مجاورت بازار، نشاندهنده رونقِ زواره به عنوان یکی از ایستگاههایِ فرعیِ جاده ابریشم در مسیر یزد و ری است. مختصات بازدید: موقعیت: مرکز بافت تاریخی زواره، حدفاصل میدان حسینیه کوچک و حسینیه بزرگ. وضعیت فعلی: بازارچه در سالهای اخیر مرمت شده و قدم زدن در آن، حس و حالی مشابه سفر به ۲۰۰ سال پیش را به گردشگر القا میکند.
