آسیاب شتر بابا قدرت

آسیاب شتر بابا قدرت بیش از ۳۰۰ سال قدمت داره و به زمان صفویه برمی‌گرده. این شتر شرطی شده و با شنیدن آواز شروع به حرکت می‌کنه تا باعث چرخیدن آسیاب بشه. سیستم آسیاب شتر به این صورته که با یک دور چرخاندن محور بزرگ توسط شتر، شش دور محور وسطی آسیاب و در نهایت ۳۶ دور سنگ آسیاب چرخونده می‌شه و روزانه در حدود ۵ ساعت کار، آسیاب کردن انجام می‌شه و ۳۰۰ کیلو معادل ۵۰ من آرد تولید می‌شه؛ البته در هنگام چرخیدن، چشم شتر باید بسته شده باشه تا در حین چرخیدن، سرش گیج نره.

مشاهده در گوگل مپس

آسیاب شتر بابا قدرت در ورزنه، یکی از معدود آسیاب‌های سنتی و فعال ایران است که همچنان با نیروی محرکه‌ی حیوان (شتر) کار می‌کند. این بنا که توسط جناب آقای «محمدعلی حیدری» (معروف به بابا قدرت) احیا شده، زنجیره‌ی تولید آرد به روش پیشاصنعتی را به نمایش می‌گذارد. تحلیل فنی و سازوکار مهندسی این آسیاب به شرح زیر است: ۱. مکانیسم انتقال قدرت (سیستم چرخ‌دنده‌های چوبی) مهندسی این آسیاب بر پایه‌ی تبدیل حرکت افقی شتر به حرکت دورانی سریعِ سنگِ آسیاب استوار است: تیر اصلی: یک تیر چوبی بسیار بزرگ و مقاوم به پشت شتر متصل می‌شود. شتر با حرکت بر روی یک مسیر دایره‌ای، این تیر را به چرخش در می‌آورد. چرخ‌دنده‌ی بزرگ (تخت): تیر اصلی به یک چرخ‌دنده‌ی چوبی عظیم متصل است که دندانه‌های آن با دقتِ نجاریِ سنتی تراشیده شده‌اند. چرخ‌دنده‌ی کوچک (تیز): درگیری چرخ‌دنده‌ی بزرگ با یک چرخ‌دنده‌ی کوچک‌تر، باعث افزایش سرعت دورانی می‌شود. این دقیقاً همان مفهوم «ضریب دنده» در مکانیک مدرن است که در اینجا با چوب و ملات ساخته شده است. ۲. سنگ آسیاب و فرآیند آردسازی سنگ روین و زیرین: دو سنگ بزرگ و سنگینِ دایره‌ای روی هم قرار دارند. سنگ زیرین ثابت است و سنگ رویین توسط نیرویِ منتقل‌شده از شتر می‌چرخد. شیارهای سنگ: روی سطح سنگ‌ها شیارهایی با زوایای خاص تراشیده شده که وظیفه‌ی هدایت دانه‌ها به مرکز و خارج کردن آردِ نرم از لبه‌ها را بر عهده دارند. دلو (مخزن گندم): گندم‌ها از مخزنی چوبی در بالا به صورت تدریجی و با لرزشِ یک قطعه چوبی (موسوم به لک‌لکی) به میان سنگ‌ها ریخته می‌شوند. ۳. انتخاب حیوان (چرا شتر؟) استفاده از شتر در این آسیاب به دلایل فنی و اقلیمی بوده است: قدرت و استقامت: شتر توانایی جابه‌جایی سنگ‌های بسیار سنگین (که گاهی بیش از یک تن وزن دارند) را در ساعات طولانی دارد. سازگاری با کویر: شتر با کمترین مصرف آب و انرژی، بیشترین بهره‌وری را در اقلیم خشک ورزنه فراهم می‌کند. چشم‌بند: هنگام کار، چشمان شتر را با پارچه‌ای می‌بندند تا حیوان از حرکتِ تکراریِ دایره‌ای دچار سرگیجه نشود. ۴. ساختار معماری بنا آسیاب بابا قدرت در فضایی نیمه‌تاریک و خنک بنا شده است: سقف‌های گنبدی و دیوارهای ضخیمِ خشتی باعث می‌شوند که گندم و آرد در دمای مناسب باقی بمانند و از فساد یا رطوبت در امان باشند. فضای داخلی به گونه‌ای طراحی شده که گردِ آرد در محیط پخش نشود و به سمت خروجی هدایت گردد. مختصات بازدید: موقعیت: اصفهان، شهر ورزنه، خیابان ورودی تپه‌های ماسه‌ای (جنب گاوچاه). تجربه خاص: شما می‌توانید آردِ تولید شده به این روش سنتی (آرد کامل و سبوس‌دار) را مستقیماً از بابا قدرت تهیه کنید که تفاوت کیفیت چشمگیری با آردهای صنعتی دارد.

مشاهده در گوگل مپس

آسیاب شتر شامل یک محوطه ی دایره ای شکل است که وسط اون آسیاب سنگی تعبیه شده و شتری به اسم «ماشالله» به وسیله طناب بهش وصل شده. خیلی جالبه که این آقا «ماشالله» فقط با صدا و آواز صاحب خوش اخلاق و با ذوقش راه می افته و میچرخه. هر کس دیگه هر چی بخونه انگار نه انگااااار.. صاحب آسیاب هم مردی بسیاااااار شوخ و خوش مشرب بود که به هر بهانه ای مردم رو به خنده وا میداشت و شعر میخوند و مردم همراهش دست میزدن.. همچنین جالبه که مکانیزم این آسیاب طبق اصول طراحی گیربکس ساخته شده. یعنی هر یک دوری که شتر به دور میدون میزنه، سنگ آسیاب اصلی 32 دور میچرخه!! ازون جالبتر اینکه تمام متریال بکار رفته در ساخت این آسیاب چوب درخت عناب هست. در تاریخ 1402/01/17 برای ورود به این مکان نفری 20 هزار تومان ورودی پرداختیم. ضمنا امکان اقامت شبانه، استفاده از محصولات محلی، نوشیدن چای آتشی، خرید صنایع دستی، پوشیدن بالاپوش و کلاه نمدی و عکس با Camel هم مهیاست.

مشاهده در گوگل مپس

آقا ماشااله، اسم شتری هست که به گفته متصدی و صاحب آسیاب شتر، چهل ساله که چرخ آسیاب رو میچرخونه، البته اینروز ها فقط وقتی مسافر و بازدید کننده میاد کار میکنه، ولی سالیان قبل برای آسیاب کردن کمی گندم، باید کلی دور این مجموعه آسیاب میچرخیده. در کل مردم ورزنه، مردم سخت کوش و مهربان و مهمان نوازی هستند که اگر راهتون به اونجا بخوره، بهتون بد نمیگذره. در مجموعه آسیاب میتونید چای آتیشی بنوشید و با لباسهای محلی و سنتی هم کلی عکس یادگاری بگیرید.

مشاهده در گوگل مپس