بند نادری

بسیار دیدنی و عجیب برای اون دوران که با چه امکانتی این بند رو در اون زمان ساختند و حتی در ساخت اون از تزئینات ظریف هم استفاده کردند پیشنهاد می کنم ببینید

مشاهده در گوگل مپس

بند نادری که در فاصله چهار کیلومتری شرق کلات قرار دارد مربوط به حدود 1000 سال پیش می باشد که در دوره نادرشاه مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است. جنس این سد کوچک از سنگ و ساروج بوده و ارتفاع تاج از کف رودخانه در حدود 25 متر می باشد. هدف از ساخت این سد، تقسیم و کنترل آب بوده است. این سد در کنار جاده اصلی قرار دارد و برای بازدید از آن نیاز به پیاده روی خاصی نیست.

مشاهده در گوگل مپس

بند نادری (سد نادری)، یکی از مهندسی‌ترین ابنیه‌ی تاریخی در شمال شرق ایران است که در ۴ کیلومتری شهر کلات نادری و بر روی رودخانه‌ی «ژرف‌رود» بنا شده است. این سد نه تنها یک سازه‌ی آبی، بلکه بخشی از استراتژی دفاعی و کشاورزی منطقه‌ی کلات در طول قرن‌ها بوده است. تحلیل ویژگی‌های این بند تاریخی را دنبال می‌کنیم: ۱. پیشینه‌ی تاریخی؛ از سلجوقیان تا افشاریه برخلاف نامش، بسیاری از باستان‌شناسان معتقدند شالوده‌ی اصلی این سد متعلق به دوره سلجوقیان (احتمالاً زمان سلطان سنجر) است. اما به دلیل بازسازی‌های گسترده و مرمت‌های اساسی در دوران نادرشاه افشار برای مهار آب‌های منطقه و آبیاری مزارع کلات، به نام «بند نادری» شهرت یافته است. برخی نیز آن را به دوران شاهرخ تیموری نسبت می‌دهند. ۲. معماری و ساختار؛ مهندسی در دل صخره‌ها این سد با دقتِ بالایی در باریک‌ترین قسمت دره ساخته شده تا بیشترین مقاومت را داشته باشد: مصالح: بدنه سد از سنگ، آجر و ملات ساروج (ملات سنتی ضدآب ایران) ساخته شده است. استفاده از آجر در قسمت‌های داخلی و سنگ در پوسته‌های بیرونی، استحکام خاصی به آن بخشیده است. فرم هلالی: دیوار سد حالتی هلالی دارد که فشار آب را به طرفین (کوه) منتقل می‌کند؛ تکنیکی که در سدهای مدرن امروزی نیز به کار می‌رود. ارتفاع: ارتفاع تاج سد از کف رودخانه حدود ۷۰ متر تخمین زده می‌شود و هرچه به سمت بالا می‌آید، عریض‌تر می‌گردد. ۳. کاربری و تقسیم آب هدف اصلی از احداث یا بازسازی این بند، تقسیم عادلانه‌ی آب بین مزارع کشاورزی دشت کلات و جلوگیری از هدررفت آب‌های جاری به سمت بیابان‌های خارج از مرزهای ایران بوده است. این سد دارای سه دهانه است که دو دهانه زیرین برای تخلیه رسوبات و کاهش فشار، و دهانه‌ی بالایی برای هدایت آب به کانال‌های آبیاری تعبیه شده بودند. ۴. وضعیت امروز؛ یادگاری در حصارِ کوه‌ها امروز این بند به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است. اگرچه به دلیل فرسایش، عبور از روی تاج سد ممنوع شده و حفاظ‌هایی برای ایمنی و حفاظت از بنا نصب شده، اما همچنان شکوهِ خود را حفظ کرده و نمادی از هوشِ ایرانی در مدیریتِ منابعِ آب در مناطقِ کوهستانی است. بند نادری، قطعه‌ای از پازلِ بزرگِ «دژِ نفوذناپذیرِ کلات» است که در کنار کاخ خورشید و کتیبه‌ی نادری، عظمتِ این پایتختِ کوهستانی را تکمیل می‌کند.

مشاهده در گوگل مپس

سد نادری در این روزگار بیش از آنکه سد باشد یک سازه تاریخی باشکوه است که حداقل چهار سده روی رودخانه کلات تاب آورده و استوار ایستاده. هرچند قدمت سد را به روایاتی پیش از افشاریان دانسته اند اما این منطقه که دژ طبیعی و مستحکم نادرشاه افشار بوده می بایست در آن دوره در اوج رونق و آبادی بوده باشد. سد چند کیلومتر بعد از شهر کلات و کنار جاده آسفالت قله زو قرار گرفته.

مشاهده در گوگل مپس