نقش برجسته برم دلک، مکان یادبود واقعه تاریخی در نصر آباد، استان فارس، جایی که میتونید با قدم زدن در اطراف، خاطرات گذشته رو حس کنید. این یادبود برای علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ ایران، یک نقطهی دیدنی و مهمه. اگر میخواید در دل تاریخ قدم بزنید و لحظاتی آرامشبخش داشته باشید، حتماً نقش برجسته برم دلک رو ببینید؛ یه جای دلباز که همیشه منتظر بازدیدکنندههست.
نقش برجسته برم دلک یه اثر صخرهای ساسانیه که خیلی خاصه؛ چون به جای صحنههای جنگی، بهجای اون، لحظههای خانوادگی و عاطفی رو نشون میده—مثلاً پادشاهی که گل به یه بانو (احتمالاً ملکه) تقدیم میکنه، یه صحنهی نادر و دلنشینه. این نقش در شمال شرقی شیراز، نزدیک یه چشمهی زیبا، قرار گرفته و اسم “برم” یعنی تالاب، نشون میده که آب در
HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
۵
نقشبرجسته بَرْمِ دِلَک، یکی از معدود و ظریفترین آثار صخرهای دوره ساسانی است که در شمال شرقی شیراز و در نزدیکی چشمهای به همین نام قرار دارد. این اثر به دلیل نمایش صحنههایی که جنبههای عاطفی و خانوادگی در آن پررنگتر از صحنههای خشن جنگی است، در میان نقوش برجسته ساسانی جایگاه منحصربهفردی دارد.
تحلیل ویژگیهای هنری و تاریخی این اثر به شرح زیر است:
۱. توصیف نقوش (سه صحنه متمایز)
بر بدنه کوه، سه نقشبرجسته در دو قاب مجزا حجاری شده است:
نقش اول (سمت چپ): پادشاهی را نشان میدهد که در حال تقدیم گل به یک بانو (احتمالاً ملکه) است. این صحنه به دلیل نمایش لطافت و احترام، در هنر ساسانی بسیار کمیاب است. برخی باستانشناسان این پادشاه را بهرام دوم میدانند که به علاقه وافر به خانوادهاش شهرت داشته است.
نقش دوم (میانی): فیگور یک مرد (احتمالاً پادشاه یا ولیعهد) که با وقار ایستاده و دست خود را به نشانه احترام یا نیایش بلند کرده است.
نقش سوم (سمت راست): تصویر دیگری از یک پادشاه ساسانی در حال نبرد یا شکار که با خطوطی ظریفتر حجاری شده است.
۲. اهمیت چشمه و تالاب (برم)
کلمه «بَرْم» به معنای تالاب یا آبگیر است. این نقوش در کنار چشمهای جوشان ساخته شدهاند که نشاندهنده تقدس آب در آیین زرتشتی و اهمیت این مکان به عنوان یک تفرجگاه یا معبد آناهیتا در زمان ساسانیان است. انعکاس نقوش در آب تالار (در زمانهای پرآبی) شکوه دوچندانی به این مکان میبخشیده است.
۳. سبک هنری و کتیبهها
ظرافت در جزییات: پوشش لباسها، چین و شکن پارچهها و تزیینات مو در این نقوش با دقت بالایی اجرا شده است.
کتیبه پهلوی: در کنار یکی از نقوش، آثاری از یک کتیبه به خط پهلوی ساسانی وجود دارد که هرچند بخشهایی از آن بر اثر فرسایش از بین رفته، اما سندی بر اصالت و هویت بناست.
۴. وضعیت فعلی و مخاطرات
متأسفانه این اثر ارزشمند به دلیل نزدیکی به مناطق صنعتی و مسکونی و همچنین فرسایش طبیعی، در وضعیت حفاظتی خوبی قرار ندارد. با این حال، هنوز هم برای علاقمندان به هنر ساسانی، یکی از مقاصد جذاب در حاشیه شیراز است.
مختصات بازدید:
موقعیت: حدود ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شیراز، مسیر جاده شیراز به کفترک، محله برم دلک.
نکته: بازدید از این محل در فصل بهار که چشمه جاری است، فضایی دلپذیرتر دارد.
