بقایای مسجد

بسیاری از گردشگران شوش را با آثار هخامنشی و عیلامی می‌شناسند، اما این شهر پس از ورود اسلام نیز یکی از کانون‌های مهم تمدنی بوده است. بقایای مسجد جامع شوش که در نزدیکی تپه‌های باستانی قرار دارد، یکی از قدیمی‌ترین و ارزشمندترین مساجد نخستینِ جهان اسلام در ایران به شمار می‌رود. در ادامه، ویژگی‌های تاریخی و معماری این اثر را بررسی می‌کنیم: ۱. معماری به سبک «شبستانی» یا چهل‌ستونی این مسجد از نخستین مساجدی است که در ایران با الگوبرداری از طرح مسجدالنبی در مدینه ساخته شد. ستون‌های قطور: شبستان این مسجد دارای ردیف‌های متعددی از ستون‌های خشتی و آجری بوده که سقف را نگه می‌داشتند. صحن مرکزی: مانند اکثر مساجد اولیه، این بنا دارای یک حیاط بزرگ مرکزی بوده که دورتادور آن را رواق‌ها و شبستان‌ها فرا گرفته بودند. ۲. استفاده از مصالح باستانی یکی از نکات شگفت‌انگیز در ساخت این مسجد، استفاده دوباره از مصالح دوران ساسانی و هخامنشی است. معماران مسلمان برای ساخت ستون‌ها و دیوارهای مسجد، از آجرهای کاخ‌های قدیمی شوش استفاده کردند. حتی برخی از پایه‌ستون‌های سنگی هخامنشی در لایه‌های زیرین یا دیواره‌های این مسجد به کار رفته بود. ۳. تزیینات گچی و کتیبه‌ها در کاوش‌های باستان‌شناسی در محل مسجد، قطعات بسیار زیبایی از گچ‌بری‌های دوران اولیه اسلامی به دست آمده است. این تزیینات شامل نقوش اسلیمی ساده و هندسی است که نشان‌دهنده هنرِ انتقالی از دوران ساسانی به اسلامی است. همچنین کتیبه‌هایی به خط کوفی اولیه در این محل کشف شده که اطلاعات ارزشمندی درباره بانیان یا زمان مرمت مسجد ارائه می‌دهد. ۴. اهمیت تاریخی و موقعیت این مسجد در منطقه‌ای معروف به «شهر شاهی» قرار گرفته است. وجود چنین مسجد بزرگی در قلب شهر تاریخی شوش نشان می‌دهد که این شهر تا قرن‌ها پس از سقوط ساسانیان، همچنان اهمیت اداری و مذهبی خود را حفظ کرده بود و مسلمانان در کنار پیروان سایر ادیان (مانند مسیحیان و یهودیانی که در کنار مقبره دانیال نبی بودند) زندگی مسالمت‌آمیزی داشتند. یک نکته باستان‌شناسی: حفاری‌های انجام شده توسط تیم‌های فرانسوی و ایرانی نشان می‌دهد که این مسجد بر روی ویرانه‌های بناهای قدیمی‌تر ساخته شده است. این تداوم ساخت‌وساز باعث شده تا محوطه مسجد شوش به یکی از غنی‌ترین لایه‌های باستان‌شناسی برای شناخت قرون اولیه اسلامی تبدیل شود.

This is likely the citadel where Daniel was sitting when he wrote chapter 8 of his book in the Old Testament. He describes a future western power destroying Elam without ever touching the ground.