برج علاالدوله (علاالدین) موزه واقع در ورامین است که با تاریخچهٔ باارزش خود، حال و هوای دوستانه و آرامی دارد. بازدیدکنندگان با دیدن اشیای تاریخی و روایت داستانهای گذشته، حس تعلق به فرهنگ محلی را تجربه میکنند. فضا همچنین برای خانوادهها و علاقهمندان تاریخ گزینهٔ مناسبی است تا با یک بازدید کوتاه و دلنشین به آرامش برسند.
برج علاءالدین ورامین از لحاظ معماری یکی از نمادهای مدرن و زیبا در این شهر محسوب میشود. طراحی این برج با دقت و خلاقیت خاصی انجام شده است.
برج از ترکیبهای مختلف مواد ساختمانی مانند شیشه، فلز و سنگ دارد که به آن ظاهری مدرن و منحصر به فرد داده است. طراحی داخلی نیز با استفاده از فضاهای باز و روشنایی طبیعی به گونهای انجام شده که محیطی دلپذیر و جذاب برای بازدیدکنندگان ایجاد کند.
همچنین، استفاده از عناصر معماری بومی و تاریخی در قسمتهایی از برج به چشم میخورد که ترکیبی زیبا از مدرنیته و سنت را به نمایش میگذارد.
اینجا ما یک روز جمعه صبح برای بازدید آمدیم که اطراف نیز شلوغ نبود و توانستیم ماشین را یک جای مناسب پارک کنیم. دیدن این برج حدوداً ۲۰ دقیقه بیشتر وقت شما را نمیگیرد و اگر به ورامین آمدید اینجا بیایید.
برج علاءالدوله (یا آرامگاه علاءالدین) در شهر ورامین، یکی از شاهکارهایِ بیبدیلِ معماریِ اواخرِ قرن هفتم هجری (دوره ایلخانی) است. این بنا که مدفن «فخرالدین حسن علاءالدوله و حوا» از حاکمان محلی ری و ورامین است، از نظر فنی پیوندی میان معماریِ سلجوقی و تزییناتِ باشکوهِ ایلخانی محسوب میشود.
تحلیل فنی و مهندسی این برج مقبره به شرح زیر است:
۱. هندسه و فرم کالبدی
برج علاءالدوله از نظر هندسی یک سازهی «ترکیبی» است:
بدنه: بخش بیرونی بنا به صورت ۳۲ پره (کنگره) طراحی شده است. این پرهها علاوه بر جنبهی تزیینی، نقشِ استوارکننده (Buttress) را ایفا میکنند و باعث میشوند دیوارهها در برابر فشارهای جانبی و زلزله بسیار مقاوم باشند.
فضای داخلی: برخلاف ظاهرِ پرهدارِ بیرونی، فضای داخلی برج کاملاً دایرهای به قطر حدود ۵ متر است.
دوپوش بودن: این برج دارای دو گنبد است؛ یک گنبدِ داخلیِ نیمکره (آهیانه) و یک گنبدِ مخروطیِ بیرونی (رُک) که امروزه بخش زیادی از پوشش مخروطی آن از بین رفته است.
۲. تزیینات آجرکاری و کاشیکاری (هنر معقلی)
برج علاءالدوله از اولین نمونههایی است که در آن آجر و کاشی به صورت ترکیبی استفاده شده است:
کتیبهیِ گلوگاه: در قسمتِ فوقانیِ برج و زیرِ گنبد، کتیبهای بسیار زیبا با خطِ کوفیِ تزیینی وجود دارد. حروف این کتیبه با کاشیهای فیروزهای در زمینهی آجری کار شدهاند که به آن «خط معقلی» میگویند.
آجرچینی خفته-راسته: چیدمان آجرها در بدنهی برج به قدری دقیق است که با تغییر زاویهی تابش خورشید در طول روز، بازیِ سایهروشنِ زیبایی روی پرههای ۳۲گانه ایجاد میشود.
۳. ساختار زیرین (سردابه)
مانند بسیاری از برجمقبرههای آن دوران، این بنا دارای یک سردابه در زیر زمین است:
پیکرِ متوفی در طبقه همکف قرار نمیگرفت، بلکه در سردابهای زیرزمینی که دارای تاقهای ضربی خشتی و دمای ثابت بود، دفن میشد. دسترسی به این سردابه از طریق دریچهای در کفِ اصلی برج امکانپذیر است.
۴. مصالح و ماندگاری
بنا تماماً از آجرِ پخته، ملاتِ گچ و ساروج ساخته شده است. ماندگاریِ این برج پس از ۷۰۰ سال، نشاندهندهی پختِ کاملِ آجرها و فرمولِ دقیقِ ملات در دورهی ایلخانی است که حتی در برابر رطوبتِ دشتِ ورامین ایستادگی کرده است.
مختصات بازدید:
موقعیت: تهران، شهر ورامین، میدان امام خمینی، مرکز بافت قدیمی شهر.
اهمیت: این بنا در سال ۱۳۱۰ با شماره ۱۵۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و نمادِ تاریخیِ هویتِ ورامین است.
برج مقبره علاالدین ایلخانی حاکم وقت ری به سبک معماری سلجوقی ساخته شده و بسیار شبیه به برج طغرل سلجقویه
نکته جالب اینه که صادق هدایت در کتاب سگ ولگرد از این بنا یاد کرده
