نقش برجسته فتح علی شاه قاجار یک موزه واقع در ری است که به یادبود یکی از وقایع تاریخی مهم کشور میپردازد. این مکان یادمان با فضای آرام و دعوتکننده، برای علاقهمندان تاریخ و نسلهای دوستدار فرهنگ از جمله محققان و گردشگران داخلی مناسب است. بازدیدکنندگان میتوانند از نمایشگاههای مرتبط، توضیحهای کارشناسان و گویی سفر به گذشته بهرهمند شوند و تجربهای آموزشی و الهامبخش بیابند.
سنگنگاره فتحعلیشاه قاجار که روی دیوار چشمهعلی در شمال ری قرار
HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
۵
وقتی در محوطه چشمهعلی ایستاده بودم، بیش از هر چیز، عظمت و جسارت نقشبرجسته فتحعلیشاه قاجار بود که نگاهم را به سمت صخرهها کشاند. من مقابل اثر عجیبی ایستاده بودم؛ کتیبهای که انگار سعی داشت زمان را به عقب برگرداند. وقتی به پیکرههای تراشیدهشده روی سنگ نگاه میکنی، کاملاً متوجه میشی که فتحعلیشاه چقدر شیفتهی شکوه پادشاهان باستانی ایران مثل ساسانیها بوده و خواسته با همان سبک و سیاق، نام خودش را در دل تاریخِ ری جاودانه کند.
من با دقت به جزئیات خیره شدم؛ شاه قاجار با آن ریش بلند و تاج مشهورش در مرکز ایستاده و درباریان و پسرانش دور او حلقه زدهاند. حسی که به آدم دست میدهد، حس تماشای یک «عکس یادگاری خانوادگی» است، اما سنگی و ابدی! من شنیده بودم که هنرمندان قاجار برای ساخت این نقشبرجسته، ابتدا صخره را صاف کردهاند و بعد با ظرافتِ سنگتراشی، این صحنه را خلق کردهاند. چیزی که نظرم را جلب کرد، کتیبههای اشعاری بود که دورتادور صحنه حک شده و هنوز هم در زیر نور خورشید، خطوط نستعلیقاش با وقار خاصی خودنمایی میکند.
اطراف کتیبه همیشه جنبوجوش عجیبی دارد. من دیدم که چطور مجاورت این اثر تاریخی با آب چشمه، فضایی صمیمی ایجاد کرده؛ هرچند به عنوان یک توریست حرفهای، کمی نگرانِ فرسایشِ سنگها در اثر رطوبت بودم. مسیر رسیدن به اینجا کاملاً سرراست است و اگر مثل من عصر به اینجا بیایی، با منظرهی لرزشِ تصویرِ کتیبه روی سطحِ لغزانِ آب چشمه روبرو میشوی که واقعاً دیدنی است.
نکته کاربردی (Pro Tip): من وقتی میخواستم از جزئیات صورت شاه عکاسی کنم، متوجه شدم که در ساعتهای ظهر، آفتابِ مستقیم باعث میشود سایههای تندی روی نقشبرجسته بیفتد و جزئیات در عکس گم شود. بهترین زمان برای عکاسی، نیمساعت قبل از غروب است که نور طلایی و نرمی به صخره میتابد. همچنین، حتماً دقت کنید که برای دیدن کتیبه نیازی به بالا رفتن از صخره نیست، اما اگر کفش مناسب دارید، کمی از پلههای سمت چپ بالا بروید تا کتیبه را از زاویهی بالا و در کنار منظرهی افقِ ری ببینید؛ از آنجا ابهتِ کتیبه دوچندان به نظر میرسد.
سنگ نگاره فتحعلی شاه قاجار در کنار چشمه علی که در حال حاضر این چشمه خشک شده است قرار دارد
توضیحات این سنگ نگاره را در هنگام تماشا از گوگل بخوانین تا از جزئیات جالب آن بهرمند شوید و به سادگی از این سنگ نگاره عبور نکنید
این سنگ نگاره فتحعلی شاه در کنار پسران خود میباشد
برای دیدن این سنگ نگاره نیازی به پرداخت هزینه ندارد و با پیاده روی از سمت راست و به بالای کوه میتوان به کنار دیوار تاریخی بالا سر این سنگ نگاره رفت ک نمای بالایی از چشمه علی داشت
مکان تاریخی جالبی بود ولی کاملا مشهود بود که چندان بهش اهمیت داده نشده، محافظت خوبی از این اثر تاریخی نشده و بچهها از کوه بالا میرفتن و به کتیبه دست میزدن که ممکنه به مرور زمان باعث اسیب به اثر بشه. اگر مسیرتون میخوره، بازدید ازش رو بهتون پیشنهاد میکنم.
عجیبه که از چنین سنگ نگاره ای محافظت نمیشه. مردم به راحتی به اون دسترسی دارن و روش یادگاری می نویسن. در حالی که گذاشتن حفاظ شیشه ای میشه جلوی این کار رو گرفت.
بهتره از صخره بالا نرید چون خطرناکه و ممکنه پاتون لیز بخوره. متاسفانه به دلیل فرسایش و آسیب انسانی طرح این سنگ نگاره به سختی دیده میشه و باید ترمیم بشه در غیراینصورت تا چند سال دیگه اثری ازش نخواهد ماند.