امامزاده محمد

فروردین ۱۴۰۴ برج چهل دختر دامغان با ارتفاع حدودا ۱۵متر بنایی آجری در مرکز شهر است که درفضای باز قرار گرفته و امکان بازدید آن بدون ورودی از بیرون هست ولی داخل آن اجازه بازدید ندارد. این برج مدور دارای تزیینات آجری بسیار زیبایی هست.

در بخش غربی شهرستان دامغان، بنایی قدیمی با پیشینه‌ای حدود اواسط قرن پنجم هجری قمری مشاهده می‌شود که به «برج چهل‌دختر« شهرت یافته است. سازه‌ای آجری که در پشت آرامگاه امامزاده جعفر، در کنار جاده‌ دامغان به سمنان و با ارتفاعی بالغ بر ۱۵ متر ساخته شده است. با توجه به کتیبه‌ای تقریبا ناخوانا به خط میخی که در بخش خارجی برج قرار دارد می‌توان قدمت آن را متوجه شد. ساختمان چهل‌دختران دامغان، به‌دلیل بهره‌مندی از گنبدی بزرگ، تزیینات زیبای نمای بیرونی، خطاطی و نیز استحکام قابل‌توجه آن که با گذشت زمان بسیاری همچنان پابرجاست، یکی از ارزشمندترین و زیباترین آثار تاریخی باقی‌مانده از ایران قدیم در شهرستان تاریخی دامغان است که با توجه به کتیبه‌ موجود به نظر می‌رسد که به همت «باو شجاع اسفر بیگی، پیر اصفهان» احداث شده است.

برج چهل‌دختران، یکی از زیباترین و سالم‌ترین برج‌آرامگاه‌های خشتی و آجری در ایران است که در مرکز شهر دامغان و در صحن امامزاده جعفر قرار دارد. این بنا که قدمت آن به حدود ۱۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد، شاهکاری از هنرِ آجرکاریِ عصرِ سلجوقی است. جزئیات این برجِ رازآلود را با هم مرور می‌کنیم: ۱. معماری؛ نبوغ در هندسه‌یِ مدور این برج با ارتفاع حدود ۱۵ متر، به شکل استوانه‌ای ساخته شده است. کاهش قطر: یکی از نکاتِ ظریفِ مهندسی در این بنا، کاهشِ نامحسوسِ قطرِ برج از پایین به بالاست. این ویژگی باعث شده که بنا در برابر زلزله‌های منطقه بسیار مقاوم باشد و پس از ده قرن همچنان استوار بماند. سقف: سقف برج به صورت پیازی (مخروطی) است که شباهت زیادی به برج پیر علمدار دارد، اما آجرکاری‌های آن ظریف‌تر ارزیابی می‌شود. ورودی: درگاه ورودی با قوس هلالی و ستونچه‌های کوچک تزیین شده که زیبایی خاصی به نمایِ ساده‌یِ آن بخشیده است. ۲. کتیبه؛ امضایِ ابوشجاع دورتادورِ بخش بالایی برج، کتیبه‌ای با خط کوفی مشبک دیده می‌شود. محتوا: بر اساس این کتیبه، بنا در سال ۴۴۶ هجری قمری به دستور شخصی به نام «ابوشجاع اصفهانی» ساخته شده است. بخشی از متن کتیبه چنین است: «امر ببناء هذا لقبة الامیر الجلیل ابوشجاع...». تزیینات: این کتیبه با استفاده از گچ‌بری و آجرکاریِ درهم‌تنیده، یکی از اسنادِ مهمِ خوشنویسیِ قرن پنجم هجری به شمار می‌رود. ۳. رازِ نام «چهل دختر» نام چهل‌دختر یا چهل‌دختران در فرهنگ ایرانی (به‌ویژه در مناطق کویری) بسیار تکرار شده است. افسانه محلی: برخی بر این باورند که چهل دخترِ تارکِ دنیا این بنا را ساخته‌اند یا در آن پناه گرفته‌اند. ریشه‌های باستانی: باستان‌شناسان معتقدند این نام ممکن است ریشه در دوران پیش از اسلام و آیین‌های مربوط به «آناهیتا» (ایزدبانوی آب) داشته باشد که بعدها با بناهای دوران اسلامی پیوند خورده است. ۴. داخل برج؛ آرامگاهی ساده در مرکز برج، یک قبر ساده‌ی گچی وجود دارد که فاقد هرگونه تزیین یا سنگ‌نبشته است. مشخص نیست این مزار متعلق به کیست، اما شکوهِ معماریِ بنا نشان می‌دهد که برای شخصیتی بلندپایه ساخته شده است. برج چهل‌دختران، جواهری آجری در قلب دامغان است که سادگی و عظمت را به زیباترین شکل ممکن با هم آمیخته است.

برج چهل دختران در کنار امامزاده جعفر دامغان، یک برج تاریخی آجری و زیباست. در نوروز 1404 امکان ورود به برج نبود و متاسفانه راهنما یا توضیحات خاصی هم در کنار آن مشاهده نشد. اما فضای بزرگ پیرامون برج و ساختمان دو امامزاده حس خوبی میداد.

این برج از ابنیه دوره سلجوقی است که در سال 446 هجری به دستور ابوشجاع حاکم ایالت قومس از آجر ساخته شده است. ارتفاع برج 15 متر می باشد که دربالای آن و نزدیک گنبد، کتیبه ای به خط کوفی و با تزئینات مشاهده می شود. برج چهل دختران شبیه برج پیرعلمدار است و با اینکه این دو برج از نظر شکل شبیه هم هستند ولی آجرهای بکار رفته در برج چهل دختران زیباتر از آجرهای برج پیرعلمدار است.

دامغان شهر جالبیه خیلی خلوته من که ترافیک ندیدم شنیدم معمولاً باد خیزه پستا هاشم خیلی معروفه اینجا هم جای جالبیه معماری متفاوتی داره پیشنهاد می کنم برای دیدن برید

این برج در یکی از میدان های شهر دامغان قرار دارد

عالی بود و به همراه مسجد تاریخانه از سالم ترین بناهای شهر دامغان بود...

به مسافران مشهد حتما توصیه می‌کنم که سری به این برج بزنید.

معماری قشنگی داره، داخلش چیز خاصی نداره ولی از بیرون قشنگه و ارزش بازدید رو داره به نظرم

قدمت مقبره چهل دختران، که در مرکز شهر دامغان قرار دارد، به سده پنج هجری قمری برمی گردد و به دستور ابو شجاع اصفهانی ساخته شد. بقعه آجری چهل دختران که بر طبق کتیبه کوفی موجود در آن به سال 466 ساخته شده از عمران و توجه به آبادی دامغان در این دوره حکایت دارد. مقبره چهل دختران به عنوان یک بنای با شکوه در شهری که دارای تاریخی با ارزش و پر از حوادث مهم است، شناخته می شود. از لحاظ زیبایی، مهمترین واحد این مقبره، برج و گنبد آن است. وقار و قدرت به یاد ماندنی گنبد، مربوط به ابعادش نمی شود، بلکه ناشی از طراحی آن است. این بنا در محوطه امامزاده جعفر قرار دارد و دارای ارتفاعی به طول80/7 و عرض8/14 متر است و شکلی شبیه به بقعه پیر علمدار دارد. نوار کتیبه ای زیر قرنیس های آجری، به زعم اندازه وسیعش، کاملا مشخص و خوانا نیست. اما با مقایسه انواع دیگر از کتیبه ها قسمت هائی از آن بازخوانی شد. کتیبه با این جمله آغاز می شود: (امر بنای این گنبد). این جمله، جمله‌ی شاخص همه متن های پایه ای است که در صدر همه جملات قرار می گیرد. این جمله در این بقعه با «امیر متعالی» و چند کلمه دیگر در جهت دعای آمرزش گناهان ادامه می یابد. با اسامی «ابوشجاع» و «اسفربن شیراویه» و سه کلمه دیگر که معنای گدائی یا گدا دارد و دو کلمه دیگر که به دنبال هم می آیند می بایستی قسمتی از اسم و مشخصات باشد. کلمه آخری به روشنی اصفهان خوانده می شود. «ابوشجاع اسفربیگی»، پیر اصفهان که نام این حامی و مشوق با دعائی زاهدانه در درگاه مقبره چهل دختران که می گوید: سلطنت و حکمفرمایی مخصوص خداست همراه می شود. برگرفته از وب سایت مستر بلیط

گروهی از محققان براین باورند که نام چهل دختر یا چهل دختران را می‌توان به دوران پیش از اسلام نسبت داد. همچنین امکان دارد که برج چهل دختر نیز همانند ساختمان «چهل دختر سمنان» در ابتدای ساخت از خشم خام ساخته شده است. درواقع ایشان براین باورند که احتمالا برج را در ابتدا با خشت خام ساخته‌اند و در دورانی بین قرون ۴ تا ۵ هجری قمری به امر شخصی به نام ابوشجاع که هویت وی نیز به طور کامل مشخص نیست، مرمت شده است. احتمالا بخشی از ساختمان با گذشت زمان فرو ریخته و ابوشجاع با حفظ طرح اولیه‌ی بنا اما این بار با آجر آن را از نو ساخته است و سقفی مخروطی شکل را بر آن تعبیه کرده است. این برج دارای ارتفاعی حدود ۱۵ متر است. طراح و سازندگان برج، قطر داخلی آن را ۵ متر و نیم و محیط خارجی آن ۲۳ متر درنظر گرفته و ساخته‌اند. جالب است بدانید که طراحی و ساخت این برج قدیمی، شباهت بسیاری به «برج طغرل ری» و «میل رادکان»، دارد و همانگونه که پیش‌تر نیز بیان شد، باستان‌شناسان قدمت این اثر تاریخی را متعلق به سال ۴۴۶ هجری قمری و برابر با سال ۱۰۵۴ میلادی عنوان کرده‌اند. با توجه به کتیبه‌ای که در خارج از برج قرار دارد، به خط کوفی نام سازنده‌ی آن حک شده است. هرچند خواندن این خط بسیار مشکل است ولی می‌توان «امر ببنا هذا لقبه الامیر الجلیل ابوشجاع» و نیز «ثلثمائه» که در انتهای کتیبه درج شده است را، به وضوح خواند که نشان از ساخت آن در قرن ۴ هجری قمری دارد. محیط بیرونی این بنا ۳۲ متر است اگرچه از نظر مساحت برج کوچکی به حساب می‌آید اما چیزی که باعث معروفیت این بنا شده نحوه آجرکاری، کتیبه‌، معماری و نوع مصالح آن است که باعث شده برج چهل دختر حدود ۱۰۰۰ سال بدون آسیب دیدگی پابرجا بماند. این برج که در واقع آرامگاه خانوادگی است در فاصله ۲۷۵ سانتی متری مقبره قرار گرفته است. برج چهل دختر دامغان به صورت مدور و در ارتفاع ۱۵ متری از سطح زمین ساخته شده است. قطر داخلی این بنا ۵.۲ متر و قطر خارجی آن ۷.۸ متر است. اگر به نمای ظاهری برج چهل دختر توجه کنید متوجه می‌شوید که شامل دو قسمت می‌باشد. قسمت عمده حدود دو سوم از سطح زمین که به صورت ساده آجرکاری شده است و قسمت دیگر آن کتیبه ای است که با خط کوفی نوشته شده است و در بالا وپایین آن نوارهای تزئينی آجری قرار گرفته است. در آخر هم گنبدی مخروطی شکل دارد که روی این مقبره قرار گرفته و نحوه‌ آجرکاری آن هم به صورت ساده می‌باشد. آجرهای برج چهل دختر به قدری ماهرانه و ظریفانه روی همدیگر قرار گرفته است که گویی در ساخت آن از ملاتی استفاده نشده است. این برج دارای دربی چوبی است که در قسمت جنوبی برج قرار گرفته است که در سال‌های اخیر ساخته ونصب شده است. قبل از ورود به برج نیز کتیبه‌ای دیگر بالای درب قرار گرفته که آن هم به خط کوفی نوشته شده و گفته می‌شود نام سازنده‌ی برج چهل دختر بر روی آن حک شده است. قسمت ورودی این برج دارای ۲ متر و نیم ارتفاع و حدود ۲ متر عرض می‌باشد. از آنجایی که خطوط دور تادور و کتیبه ‌بالای درب این مقره به خط کوفی است، خواندن متن آن مشکل است. در داخل برج چهل دختر دانغان درست در وسط آن نیز قبری ساده و گچی دیده می‌شود که با ارتفاع ۳۰ سانتی متر از سطح زمین قرارگرفته است و دارای هیچگونه تزئیناتی نیست همچنین صاحب آن هم نامعلوم است.

برج چهل‌دختر برج آجری در مغرب شهر دامغان پشت آرامگاه امام‌زاده جعفر قرار دارد. در وسط برج، قبر ساده‌ای است که از گچ که صاحب آن معلوم نیست و از قرائن چنان بر می‌آید که تا چندی قبل سطح داخلی برج مرتفع‌تر از زمان کنونی بوده‌است زیرا با اندکی دقت، قسمتی را که در زیر خاک بوده و بعداً خاک برداری شده‌است می‌توان تشخیص داد. قدر مسلّم اینکه اسم چهل دختر یا چهل دختران مربوط به دوره‌های قبل از اسلام می‌باشد و بعید به نظر نمی‌رسد که این ساختمان نیز مانند ساختمان چهل دختر سمنان از خشت خام بوده، چون به مرور زمان قسمتی از آن که فرو ریخته، در قرن چهارم یا پنجم به دستور ابوشجاع که هویت او تا اندازه‌ای مجهول است مجدداً با در نظر داشتن طرح سابق آن، منتهی با آجر و سقف مخروطی شکل بنا گردیده‌است.

نمای برج فوق العاده زیباست. اگر در مرکز شهر دامغان هستید می تونید از برج چهل دختر، مسجد سنتی تاریخانه دیدن فرمایید که در فاصله کمی از هم قرار دارند.

فوق العاده زیبا بود... اصلا هر چقدرم که هوا ناجوانمردانه داغ و وحشی باشه پیشنهاد میکنم حتماً برید و ببینید دامغان رو...

خوبه برای استراحت و بازدید ۱ساعته. سرویس بهداشتی تمیز داره.

هبچ جاذبه ای نداشت

کتیبه و تزیینات آجری بالای بنا زیباست

من خودم هنوز نرفتم ولی امسال حتما میرم 💯

خیلی تزئینات اجر کاریش خوبه