گنبد زنگوله

گنبد زنگوله، یکی از بناهای آرامگاهی و مذهبی شاخص در جنوب شهر دامغان است که از نظر سبک معماری، حلقه‌ی اتصال میان معماریِ سلجوقی و ایلخانی محسوب می‌شود. این بنا که با خشت و گل ساخته شده، برخلاف بسیاری از گنبدهای آجری، وقار و سادگیِ خاصِ معماریِ کویری را به نمایش می‌گذارد. ویژگی‌های این اثر تاریخی را از چهار منظر بررسی می‌کنیم: ۱. معماری و ساختار؛ از چهارگوش به مدور گنبد زنگوله بنایی است با نقشه‌ی چهارگوش (مربعی) که در لایه‌های بالاتر به هشت‌ضلعی و در نهایت به یک گنبد مدور تبدیل می‌شد. گوشه‌سازی‌ها: معماران برای تبدیل پایه‌ی مربعی به دایره‌ی گنبد، از تکنیک «فیل‌پوش» یا «پتکانه» استفاده کرده‌اند که در زوایای داخلی بنا به وضوح دیده می‌شود. مصالح: استفاده‌ی غالب از خشت خام و گل در بدنه‌ی اصلی و تزیینات آجری در نقاط استراتژیک، نشان‌دهنده انطباق کامل بنا با اقلیم گرم و خشک دامغان است. ۲. تزیینات؛ هندسه‌یِ آجری اگرچه بخش زیادی از تزیینات بیرونی بنا بر اثر فرسایش از بین رفته، اما در نمای داخلی هنوز می‌توان آثار ارزشمندی را یافت: کتیبه‌ها: در قسمت‌های زیرین گنبد، بقایایی از کتیبه‌های گچی به خط ثلث یا کوفی دیده می‌شود که احتمالاً شامل آیات قرآن یا نام بانی بنا بوده است. طاق‌نماها: در هر یک از چهار ضلع بنا، طاق‌نماهای بلند و جناغی تعبیه شده که به فضا عمق و ابهت می‌بخشد. ۳. معما و کاربری؛ مزارِ پنهان درباره‌ی اینکه چه کسی در این بنا مدفون است، روایت‌های مختلفی وجود دارد. برخی آن را مزار شاهرخ تیموری (یا یکی از امیران او) می‌دانند و برخی دیگر آن را به یکی از بزرگان محلی دوران ایلخانی نسبت می‌دهند. نبودِ سنگ قبرِ مشخص یا کتیبه‌ای کامل، هویتِ دقیقِ «زنگوله» را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است؛ ابهامی که بر جذابیتِ تاریخیِ این بنا می‌افزاید. ۴. وضعیت کنونی؛ میراثی پابرجا در میانِ باغ‌ها امروزه گنبد زنگوله در میان محوطه‌ای سرسبز قرار گرفته است. اگرچه سقف اصلی (پوشش دوم گنبد) فرو ریخته، اما ساقه‌ی گنبد و دیواره‌های اصلی همچنان استوار مانده‌اند. این بنا سندی است بر این واقعیت که معماران دامغانی چگونه با ساده‌ترین مصالح (خاک)، سازه‌هایی ساخته‌اند که قرن‌ها در برابر لرزه‌ها و بادهایِ کویر ایستادگی کرده است. گنبد زنگوله، مانندِ رازیِ خشتی در آستانه‌یِ کویر ایستاده است و شکوهِ فراموش‌شده‌یِ دورانِ ایلخانی در دامغان را یادآوری می‌کند.

این گنبد از بناهای قرن هفتم هجری قمری است و از خشت خام ساخته شده است و ارتفاع گنبد زنگوله حدود 6 متر است و بر چهار دیوار بنا چهار طاق‌نمای مقرنس وجود دارد که از هر یک دری به بیرون راه دارد و ارتفاع هر دیوار حدود 6 متر است. گنبد این اثر قدیمی مدت‌ها پیش فرو ریخت و با بررسی آثار به جا مانده می‌توان دریافت که گنبدی زیبا بر آن استوار بوده است.

گنبد زنگوله یکی از آثار تاریخی برجسته در شهر دامغان، استان سمنان است. این گنبد به سده هفتم هجری قمری بازمیگردد و در جنوب غربی شهر دامغان و در پارک شهید مولایی واقع شده است. این بنا دارای پلان مستطیل شکل با ابعاد ۱۴.۶۰ در ۱۸.۱۲ متر از خارج و ۱۰.۴۰ در ۱۰.۴۰ متر از داخل است. گنبد زنگوله از خشت خام ساخته شده و معماری آن به گونه ای است که فشار گنبد به پایه های آن به خوبی توزیع میشود، که این ویژگی مورد توجه معماران و باستان شناسان قرار گرفته است. در داخل گنبد، چند نمای قبر مانند وجود دارد که هویت واقعی مدفونین زیر این گنبد هنوز به طور دقیق مشخص نشده است. برخی معتقدند که شخص مدفون در این بنا یکی از سرداران یعقوب لیث صفاری به نام "زنگارود" است و نام زنگوله نیز تغییری از همین نام میباشد.

از نظر معماری جالبه و می‌تونه اطلاعات جالبی از سبک قرون اولیه اسلامی بهمون بده ولی خب مثل خیلی آثار دیگه اصلا پیگیری درستی تو حفاظتش نمیشه.

خیلی تخریب شده و بازسازی هم نشده است . شکل کلی بنا مبهم است . به کسانی که عاشق جاهای تاریخی نیستند توصیه نمی‌کنم

در پارک شهید مولایی قرار داره و سقفش کاملا ریخته ولی باقی مانده بنا هم شکل زیبایی داره مشخصه که جای مهمی بوده

گنبد زنگوله قدمت ایلخانی متاسفانه بدون هیچگونه حفاظتی وسط یه پارک رها شده و هر لحظه هم آسیب بیشتری میبینه یکی از مهجورترین و زیباترین بناهای دامغانه اما افسون که اینجوری بدون توجه رها شده این گنبد کلا از خشت خام ساخته و پرداخته شده و ساختمان آن را مربوط به دوره سده هفتم هجری می‌دانند. شیوه معماری این گنبد و چگونگی توزیع فشار گنبد به پایه‌های آن بسیار جالب و مورد توجه معماران و باستان شناسان است اون تیکه ای که باعث توزیع فشار گنبد میشه رو عکس گرفته دقیقا گوشه های بنا جاییه که گنبد روی بنا سوار میشه

مکان تاریخی با ارزشی هست اما متاسفانه مثل اکثر اثار تاریخی رسیدگی نشده و در مرحله ویرانی هست. حتی اطلاعات کاملی راجع به این اثر تاریخی در محوطه درج نشده

به خاطر عدم رسیدگی به بنا و جانمایی پارک اطراف بنا به تدریج رو به خرابی رفته و تقریبا در حال انهدام کامل بود که خوشبختانه چند وقت پیش برای بازسازی اقدام کردن ولی بازسازی کامل نشد و شکل کلی سازه به ریخته شده. از نظر راه دسترسی هم چون مرکز شهر هست تقریبا دسترسی خوبی داره.

بنای گنبد زنگوله از معدود آثار باقی مانده از سبک خراسانی است. همچنان از کاربری اصلی آن اطلاعی دردست نیست اما برخی آن را مدفن منوچهری دامغانی میدانند. بنا فاقد سقف و گنبد است.

بنای تاریخی زیبایی که متاسفانه گنبد آن فرو ریخته؛ ولی در وصف آن می‌توان گفت: "آسمان از ورای خشت‌ها و آجرهایمان، چه زیباتر بود👌"

گنبدی با کاربری نامشخص؛ اگر وقت کافی در دامغان ندارید میتونید از دیدنش صرف نظر کنید

برای مسئولین میراث فرهنگی دامغان متاسفم که یک اثر گردشگری را رها کرده اند و حالا تبدیل به خرابه شده است

چیز خاصی برا ارائه نیس کثیفه بو میده داره خراب میشه

در دسته ی بناهای در حال مرمت هست و میتوان هم زمان از فضای سبز اطرافش استفاده کرد

از سرداران بزرگ مرد ایرانشهر یعقوب لیث صفاری

می‌شد ازش بهتر نگه‌داری بشه

A great monument of Ilkhanid era and a sequence of Iranian dome evaluation

A great experience to enjoy the day in the strong but grateful wind, Zangoleh is one of the most prominent historical monuments in the city of Damghan, Semnan province. This dome dates back to the 7th century AH and is located in the southwest of Damghan city and in Shahid Moulai Park. Inside the dome there are several facades that look like tombs; the true identity of the people buried under this dome has not yet been precisely determined. Some believe that the person buried in this building is one of Yaqub Laith Safari's generals called "Zangarud" and the name Zanguleh is a variation of the same name. I recommend it to you if you pass by here it's free

The Zanguleh dome is located southwest of Damghan. Also, it is situated in Shahid Moulaei Park. You can reach the Zanguleh dome from Shohada Square to Shahid Mofatteh Boulevard.Local people believe the grave belongs to a commander of Ya'qub ibn al-Layth al-Saffar. Some people believe this place is the tomb of Manuchehri Damghani, the famous Iranian poet. they haven't done anything regarding reparation for this Dome.