دیوار بارو

دیوار بارویِ دامغان، یکی از بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین بقایایِ سیستم‌هایِ دفاعیِ شهرهایِ کویری در ایران است. این دیوار که با نام «حصارِ شهر» نیز شناخته می‌شود، در گذشته تمامِ بافتِ تاریخیِ دامغان را در بر می‌گرفته و طولِ آن به بیش از ۱۶ کیلومتر می‌رسیده است که امروزه بخش‌هایِ قابل‌توجهی از آن همچنان پابرجا ایستاده است. در ادامه، جزئیاتِ این ابرسازه خشتی را بررسی می‌کنیم: ۱. معماری و ساختار؛ دژِ نفوذناپذیرِ خشتی بارویِ دامغان نمونه‌ای تکامل‌یافته از مهندسیِ دفاعیِ ایران است. ضخامت و ارتفاع: پایه‌ی دیوار در برخی نقاط به بیش از ۵ متر ضخامت دارد و ارتفاعِ اصلی آن نیز به حدود ۱۰ تا ۱۲ متر می‌رسیده است. این ضخامتِ زیاد برایِ مقاومت در برابرِ ضرباتِ منجنیق و فرسایشِ بادهایِ شدیدِ منطقه طراحی شده بود. مصالح: بنا به طور کامل از چینه (لایه‌هایِ فشرده‌ی گل) و خشت خام ساخته شده است. استفاده از چینه در پایه‌ها، استحکامِ لازم برایِ تحملِ وزنِ سنگینِ دیوار را فراهم می‌کرد. برج‌ها و تیرکش‌ها: دورتادورِ این حصار، ۱۰۰ برجِ نگهبانی (به روایتِ متونِ تاریخی) وجود داشته که از آن‌ها برایِ دیده‌بانی و تیراندازی به مهاجمان استفاده می‌شده است. ۲. قدمتِ تاریخی؛ از ساسانیان تا قاجار اگرچه شالوده‌ی اصلیِ این بارو را به دورانِ ساسانیان نسبت می‌دهند، اما در طولِ قرن‌ها بارها بازسازی شده است. دورانِ طلایی: در دورانِ سلجوقیان و ایلخانیان، به دلیلِ اهمیتِ استراتژیکِ دامغان در جاده ابریشم، این دیوار تقویت شد. دورانِ نادری: گفته می‌شود نادرشاه افشار نیز برایِ مقابله با یورش‌هایِ شرق، دستورِ مرمتِ بخش‌هایی از این حصار را صادر کرده بود. به همین دلیل، برخی لایه‌هایِ معماری آن نشان‌دهنده سبک‌هایِ مختلفِ بازسازی در ادوارِ مختلف است. ۳. نقشِ حفاظتی در جاده ابریشم دامغان (صددروازه سابق) کلیدِ اصلیِ عبورِ کاروان‌ها از ری به سمتِ خراسان بود. این بارو نه‌تنها از جانِ مردمِ شهر در برابرِ حملاتِ غارتگرانِ صحرا محافظت می‌کرد، بلکه امنیتِ انبارهایِ بزرگِ غله و کاروانسراهایِ داخلِ شهر را نیز تضمین می‌نمود. وجودِ خندق‌هایی در بیرونِ دیوار (که امروزه پر شده‌اند) قدرتِ تدافعی این سازه را دوچندان می‌کرد. ۴. وضعیتِ کنونی؛ موزه‌یِ روبازِ خشت امروزه با گسترشِ شهرِ جدید، بخش‌هایِ وسیعی از دیوار تخریب شده است، اما قسمت‌هایِ باقیمانده (به‌ویژه در جنوب و غرب شهر) مانندِ دیواری عظیم در افقِ کویر خودنمایی می‌کنند. این بارو یکی از طولانی‌ترین دیوارهایِ خشتیِ ایران است و قدم زدن در کنارِ آن، مقیاسِ بزرگِ تمدنِ شهری در دامغانِ باستان را به خوبی نشان می‌دهد. دیوارِ بارویِ دامغان، شناسنامه‌یِ پایداریِ این شهر در برابرِ طوفان‌هایِ تاریخ و طبیعت است؛ حصاری که قرن‌هاست از هویتِ این سرزمین پاسداری می‌کند.

مشاهده در گوگل مپس

باروی تاریخی شهر دامغان یکی از معدود و باشکوه‌ترین آثار تاریخی بازمانده در این شهر است. روایات شفاهی تاریخ بنای آن را به عصر اشکانی نسبت می‌دهند که با توجه به اینکه شهر صددروازه یا هکاتوم پولیس باستانی در نقطه دیگری با فاصله ۱۵ کیلومتری از شهر دامغان قرار دارد این روایات غلط است. تخمین باستان‌شناسی درمورد بنای این بارو به دوره زندیه باز‌می‌گردد. از ویژگی های این دیوار عظیم که از بیرون ارتفاعی نزدیک به ۷ متر و از داخل شهر نزدیک به ۵ متر دارد ستون‌های نگاه دارنده عظیم آن است که در قسمت بالایی تو خالی ساخته شده و دارای حفره هایی به داخل ستون است. این حباب‌های تو خالی احتمالا برای کاهش وزن ستون در نظر گرفته شده که در برخی از این ستون ها فرو ریخته یا به هوای یافتن گنج تخریب شده و از طریق آن می‌توان سقف‌های لایه لایه این ستون‌ها را مشاهده کرد. در نقاطی از سقف این حبابها رد انگشتان استادکاران سازنده را می‌توان به وضوح دید ۱که به نظرم بسیار تاثیرگذار است. دیوار بارو ساختاری نا‌متقارن دارد و در نقاطی دارای فرو رفتگی و بیرون زدگی هایی بوده که احتمالا به ساختار دفاعی آن باز‌می‌گردد. این دیوار دارای دروازه های متعددی بوده که امروزه تنها نامی از یکی از این دروازه‌ها به نام دروازه شامان باقی مانده و در قسمت جنوبی شهر واقع است. The historical rampart of Damghan city is one of the few and most magnificent surviving historical works in this city. The oral traditions of the history of its building attribute it to the Parthian era, which is wrong considering that the city of Saddarvazeh or ancient Hekatum Polis is located in another place, 15 kilometers away from the city of Damghan. The archaeological estimate about the building of this barrow goes back to the Zandiyeh period. One of the characteristics of this huge wall, which has a height of nearly 7 meters from the outside and nearly 5 meters from the inside of the city, is its huge support columns, which are made hollow in the upper part and have holes inside the columns. These empty bubbles are probably intended to reduce the weight of the column, which collapsed in some of these columns or were destroyed to find treasure, and through which you can see the layered roofs of these columns. In some parts of the roof of these bubbles, the fingerprints of the builders can be clearly seen, which I think is very impressive. The wall of the rampart has an asymmetric structure and in some places it has depressions and protrusions that probably go back to its defensive structure. This wall had many gates, and today only the name of one of these gates remains, called the Shaman Gate, and it is located in the southern part of the city.

مشاهده در گوگل مپس

بقایایی از دیوار و باروی شهر دامغان که به نوعی میگن همون شهر صددروازه پایتخت اشکانی بوده یه سری هم نوشتن این شهر باستانی 40 کیلومتر بعد از دامغان حوالی روستای قوشه واقع شده اشکانیان دارای اولین مجلس مهستان بودن که قدرت این مجلس در حدی بود که میتونستن پادشاه مملکتو به دلایل خیانت به کشور، ناشایستگی، دیوانگی، بیماری سخت و از کار افتادگی تغییر بدن در خصوص این مجلس نوشتن که میزشون گرد بود به این معنا که هیچکس بر دیگری برتری نداره و همه اعضا برابرن و هیچ جایی از میز تفاوتی با باقی جاهای آن ندارد البته برج و باروی کنونی در زمان نادرشاه به صورت اساسی مورد بازسازی قرار میگیره باروی دامغان، ۱۶ هزار متر طول، ۱۰۶ برج و چهار دروازه داشته است که به مرور زمان به علت فرسایش و باد و بارون و آفتاب فقط هشت هزار متر آن به صورت گسسته باقی مانده است

مشاهده در گوگل مپس

دیوار باروی دامغان از آثار باقیمانده های سده گذشته است که برخی آن را افشاری و برخی زندیه میدانند اما آن چه امروز باقیمانده از آثار قاجاری است. در جنوب شهر و شمال شهر میتوان دیوار بترو را به خوبی مشاهده کرد.

مشاهده در گوگل مپس