پیر علمدار

برج پیر علمدار مربوط به سده ۵ ه.ق است و در شرق شهر دامغان، در محله خوریا، در خیابان ایستگاه راه آهن، نزدیک مسجد جامع و مدرسه حاج فتح علی بیگ واقع شده است. این برج در سال ۴۱۷ هجری قمری به دستور بختیار بعد از وفات پدرش به صورت برج مدور آجری با گنبد مخروطی پیازی شکل ساخته شد. ارتفاع این بنا ۱۳ متر، قطر داخلی آن ۵/۴ متر و شهرت آن به دلیل کتیبه ای زیبا با خط کوفی مشبک است. این بنا به سبک بنای چهل دختران ولی نه به ظرافت و زیبایی آن ساخته شده است.

درش بسته بود. اگر غوغای کودکان بازیگوش اطرافش بگذارد میشود دقایقی از همان بیرون در تاریخ سیر کرد و تامل نمود. دو مناره مسجد تاریخانه و جامع هم از اینجا پیداست. فضای باز گسترده ای اطرافش هست.

برج پیر علمدار، یکی از شاهکارهای معماری قرن پنجم هجری و از قدیمی‌ترین نمونه‌های «برج‌آرامگاه» در ایران است که در محله‌ی خوریا، شرق مسجد جامع دامغان قرار دارد. این بنا مدفن «ابوحرب بختیار بن محمد»، ملقب به پیر علمدار، از سرداران و حکام ایالت قومس در دوره‌ی آل زیار است. این بنا از چند جهت در تاریخ معماری ایران اهمیتِ حیاتی دارد: ۱. معماری؛ نبوغ در دایره و استوانه پیر علمدار بر خلاف بسیاری از بناهای هم‌عصر خود که چهارگوش بودند، به شکل استوانه‌ای ساخته شده است. گنبد نیم‌دایره: این برج دارای یک گنبد پیازیِ کم‌خیز (خفته) است که به صورت دوپوش ساخته شده. تناسبات دقیق میان قطر بدنه و ارتفاع گنبد، وقار خاصی به بنا بخشیده است. مصالح: تمام بنا از آجر ساخته شده و ظرافتِ بندکشی‌های آن پس از هزار سال هنوز چشم‌نواز است. ۲. کتیبه؛ شناسنامه‌یِ کوفیِ مشبک مهم‌ترین ویژگی پیر علمدار، کتیبه‌ی منحصر‌به‌فرد آن است که دورتادورِ بخشِ بالایی برج (زیر گنبد) را فرا گرفته است: خط کوفی: این کتیبه با خط کوفیِ بسیار پیچیده و تزیینی به صورت گچ‌بری برجسته اجرا شده است. کلمات با نقوش گیاهی و گل‌وبرگ‌های ظریف در هم تنیده شده‌اند که نمونه‌ای عالی از خطاطی قرن پنجم است. محتوا: کتیبه شامل نامِ صاحب مزار و تاریخ ساخت بنا (۴۱۷ هجری قمری) است و با حمد و ثنای الهی آغاز می‌شود. ۳. تزیینات آجری؛ هندسه‌یِ اصیل بدنه‌ی برج با گره‌چینی‌های آجری آراسته شده که در عین سادگی، تنوع بصری ایجاد می‌کنند. سایه‌روشن‌هایی که بر اثر تابش خورشید روی برجستگی‌های آجری ایجاد می‌شود، در ساعات مختلف روز چهره‌ی متفاوتی به پیر علمدار می‌بخشد. این سبکِ تزیین، پیش‌درآمدی بود بر شکوهِ آجریِ عصر سلجوقی که بعدها در بناهایی مثل مناره‌های اصفهان به اوج رسید. ۴. صاحب مزار؛ از شمشیر تا عرفان «ابوحرب بختیار» که این بنا برای او ساخته شده، خود حاکمی مقتدر بود که منوچهری دامغانی (شاعر بزرگ) قصایدی در مدح او سروده است. با این حال، در طول قرن‌ها، شخصیت او در ذهن مردم با هاله‌ای از معنویت و عرفان آمیخته شد و لقب «پیر علمدار» را به خود گرفت؛ به طوری که امروزه این مکان علاوه بر ارزش تاریخی، به عنوان یک زیارتگاه محلی نیز مورد احترام است. برج پیر علمدار، ستونی از آجر و هنر است که هزار سال است در دشت دامغان ایستاده تا قصه‌ی اقتدار و ظرافتِ هنرِ ایرانی را به گوش آیندگان برساند.

یکی از زیباترین بناهای تاریخی دامغان، بسیار کوچک، با آجرچینی و کتیبه کوفی زیبا درون بقعه چند ویژگی‌ دارد، از کتیبه کوفی گرهدار، تا نورگیری از دو روزنه کوچک. برای دیدنش باید بروید به مسجد تاریخانه، چون کلید این بقعه دست متولی تاریخانه است.

ما وقتی رفتیم با اینکه تو ساعت باز بودنش بود، با در بسته مواجه شدیم. حتماً قبل رفتن زنگ بزنید یا از محلی‌ها بپرسید تا بفهمید باز هست یا نه. از بیرون که دیدیم زیبا به نظر می‌رسید و ظاهراً این بنا رو یک حاکم برای پدرش ساخته.

فروردین ۱۴۰۴ برج پیرعلمدار با ارتفاع حدودا ۱۴متر به عنوان میل راهنما برای پیدا کردن مسیر در قدیم کاربرد داشته چون دامغان در مسیر جاده ابریشم قرار داشته است. داخل بنا یک کتیبه به خط کوفی که یک آیه هست، نوشته شده است.

با سلام این بنای زیبا دارای شگفتیهایی نیز می باشد از جمله در زمان تابش افتاب یا مهتاب اگر درهای را ببندید درون بنا روشنایی در حد مطالعه روزنامه یا قرائت قرآن خواهید داشت . وهمچنین اگر درست در زیر گنبد قرار بگیرید صدا به طور کاملا واضح اکو میکند . اینها تجربه شخصی من در سفر به این مکان زیبا می باشد . در ضمن درون این بنا ایه قران به خط کوفی ایرانی نوشته شده است که زیبایی دو چندانی به این بنا میدهد و در دیوار داخلی این بنا یادگاریهای با خط زیبا با جوهر نوشته شده است که معمولا مربوط به قرن 13 می باشد

برج پیر علمدار، یکی از نمونه های معماری قرن پنجم ایران است. برج به صورت مخروطی پیازی شکل ساخته شده است. ارتفاع این بنا 13 متر و قطر داخلی آن 5/4 متر است . بر اساس کتیبه خط کوفی پیرامون برج ، این برج در بین سالهای 417 تا 420 هجری قمری به دستور ابوحرب بختیاربن محمد فرزند محمدابن ابراهیم ، برای پدرش ساخته شده است .ابوحرب با توجه به سروده منوچهری دامغانی حاجب دربار قابوس ابن وشمگیر(( فلک المعالی)) پادشاه زیاری است که از جانب این پادشاه به حکومت دامغان رسید

والا من هر وقت رسیدم اینجا، بازدید نداشت و تعطیل بود، تازه این سری که تعطیلی رو حواله داده بود به مسئول تاریخانه! در واقع نوشته بود در صورت تعطیلی با مسئول تاریخانه تماس بگیرین که تاریخانه هم تعطیل بود و گویا کلا ابنیه تاریخی شهر دامغان، دست یک سری بی مسئولیت هست!!!

مقبره پیر علمدار در بافت تاریخی شهر دامغان و نزدیکی مسجد جامع شهر قرار گرفته. منسوب به قرن پنجم هجری و حکومت آل زیار در منطقه است. مجموعه ثبت شده میراث فرهنگی و دارای ورودی است ولی بدلیل نبودن مسئول مربوطه موفق به دیدن داخل بنا نشدیم.

به گفته یکی از افراد محلی درسال 2بار تعدادی از افراد از هندوستان برای راز و نیاز و عبادت به این مکان میان به عبادت میپردازند در دیوار داخلی پیر علمدار نوشته های قرار گرفته مه یا یادگاری یا نذری بوده که یادداشت شده. و نوشته های که به خط کوفی دور تا دور دیوار بزرگ نوشته شده در این مکان در مرکز وایسین صداتون بصورت استریو میشنوین

برجی آجری به جا مانده از گذشته در کوچه پس‌کوچه‌های دامغان که ظاهراً روزگارانی محل عبادت و دفن عارفی بوده..متاسفانه چیزی از این مجموعه به شکل واحد بجا نمانده

برای بازدید از این بنا در ایام عید رفتیم، اما باز نبود. متاسفانه به این بنا و اطراف آن چندان رسیدگی و توجه نشده است.

درب بسته در تعطیلات نوروزی و پیک گردشگری. ولی معماری آن بسیار زیباست

اریخ شناسان با استناد به مدارک و شواهد موجود، احداث این بنا را به سال 417 هجری قمری نسبت می دهند. لازم به ذکر است که آرامگاه دیدنی پیر علمدار در 15 دی ماه سال 1310 توسط وزارت فرهنگ و هنر با شماره 79 در فهرست آثار ایران به ثبت ملی رسیده است. ساختمان اصلی این بنا به شکل یک برج باشکوه است که به علت شیوه معماری منحصر به فرد که در ساخت آن به کار گرفته شده؛ برای محققان، معماران و هنرمندان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. برج پیر علمدار از جمله برج‌ های مدور آجری کم ‌خیز است و یک گنبد مخروطی پیازی دارد. بد نیست بدانید که از این نوع برج ها، نزدیک به پنجاه عدد در سرزمین ایران وجود دارد. برای ورود به این آرامگاه باید ابتدا از درگاهی به شکل مستطیل عبور کنید با سردری باشکوه و ستون هایی پیل پا مانند آن را قاب گرفته اند. هنگامی که قدم به داخل می گذارید، اولین چیزی که توجه شما را به خود معطوف خواهد کرد، کتیبه ای است که روی آن با خط کوفی نگاشته شده. این کتیبه از ایوانی مقرنس به جا مانده که در زمان های گذشته، اطراف آن با کتیبه ای از جنس گچ وجود داشته است. اما اینک از آن ایوان تنها کتیبه ای مشاهده می شود که عبارت زیر بر آن نوشته شده: (بسم الله الرحمن الرحیم امر ببنا هذاالمسجد الشرف المولی المعظم خلیفه العرب والعجم سلطان قضاه الشرق کافل مصالح الخلق والدین عمل حاجی بن الحسین البنا الدامغانی غفرالله له) برگرفته از وب سایت مستر بلیط

نکته جالب نحوه پژواک صدا در داخل گنبد هستش. اگر در حدودا جلوی درب روی سکو بایستید و صحبت کنید به شکل شگفت‌آوری توسط صدا محاط می‌شید.

پیر علمدار در شهر دامغان قرار دارد که در آن بسته بود.

قدمت سده 5 هجری قمری ارتفاع بنا 13 متر شکل بنا مدور آجری با گنبد مخروطی پیازی شکل کتیبه زیبایی به خط کوفی مشبک در بالای بنا هم دیده میشود متاسفانه کنار بنا شده زمین فوتبال بچه ها که همین موضوع باعث آسیب شدید به بنا میشه همچنین امکان بازدید و ورود به داخل مجموعه هم وجود نداره انگار کنارش یه ملک خصوصیه که ورود از اونجا ممکنه ایشون هم دربو کامل بستن

این بنای تاریخی، آرامگاه ابی جعفر محمد بن ابراهیم، پدر یکی از فرمانروایان حکومت آل زیار در ناحیه‌ی قومس به نام بختیار ملقب به ابوحرب است و با توجه به یکی از کتیبه‌های موجود در این بنا (ساختمان‌های دارای گنبد را در آن زمان قصر می‌نامیدند) بنا، به دستور بختیار بعد از وفات پدرش در سال ۴۱۷ هجری قمری و توسط حاجی حسین مشهور به بنای دامغانی ساخته شده است. این برج، با ارتفاع ۱۳ متر دارای گنبدی با قطر داخلی ۴٫۵ متر است و از جمله نخستین بناهایی است که در آن از نقش برجسته‌ی آجرچینی برای خارج کردن نمای ساختمان از برج‌های هم‌شکل و یکنواخت استفاده شده است. یکی دیگر از جلوه‌های معماری زیبا و کهن ایرانی در این مجموعه، ورودی آرامگاه است که به صورت قاب مستطیل‌شکل طراحی شده است. این ورودی شامل سردر و تزییناتش چون حواشی، کتیبه و گچ‌بری‌های متناسب و ستون‌های پیل‌پا مانند می‌شود.

آرامگاه پیرعلمدار مربوط به سدهٔ ۵ ه‍جری قمری است و در دامغان، خیابان ایستگاه راه‌آهن واقع شده و در سالهای قبل انقلاب گمونم در زمانی پهلوی اول به ثبت ملی رسیده. این برج در شرق شهر دامغان در محلّهٔ خوریا نزدیک مسجد جامع و مدرسه حاج فتح علی‌بیگ (حوزه علمیه دامغان) واقع شده‌. این مقبره در سال ۴۱۷ هجری قمری به صورت برج مدور آجری با گنبد مخروطی پیازی شکل ساخته شد. ارتفاعش ۱۳ متر و شهرت آن به دلیل کتیبه‌ای زیبا با خط کوفی مشبکه. این ساختمان به سبک برج چهل دختر ولی نه به ظرافت و زیبایی آن ساخته شده‌. این گنبد سابقاً ایوانی داشت که امروزه اثری از آن باقی نمانده‌.