آرامگاه شیخ روزبهان فسایی، جاذبه گردشگریی که در قلب شیراز و مخصوصاً محله درب شیخ قرار گرفته، جایگاه ویژه‌ای در دل محلی‌ها دارد. این مکان برای علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ ایران، جایی است که می‌توانند با آرامش در فضای زیبا و حاکی از سنت‌های دیرینه، لحظاتی معنوی بگذرانند. اگر به دنبال تجربه‌ای متفاوت و نزدیک به روح شهر هستید، حتماً این آرامگاه را در فهرست سفرهای خود بگذارید؛ چرا که در کنار زیبایی‌های طبیعی، حس خاصی از سکون و احترام به گذشته را به شما منتقل می‌کند.
در میان بافت قدیمی شیراز، در محله‌ای که هنوز بوی اصالت می‌دهد، آرامگاهی قرار دارد که بیش از آنکه یک بنای سنگی باشد، تجسمی از تفکرات عارفی است که خدا را در پسِ پرده‌ی زیبایی‌ها می‌جست. شیخ روزبهان بقلی فسایی، ملقب به «شطّاح فارس»، در اینجا آرمیده است؛ جایی که دیوارهایش انگار هنوز پژواکِ مناجات‌های شوریده‌ی او را در دل دارند.
درگاهِ پارسایی: برخلاف آرامگاه‌های پرزرق و برق، اینجا همه‌چیز در غایتی از سادگی بنا شده است. معماری بنا با آن قوس‌های ملایم و فضای باز، بازتابی از روح آزادِ شیخ است. می‌گویند او در همین مکان به مریدانش درس عشق می‌داد و امروز، سکوتِ حاکم بر صحن، یادآور همان جلساتِ سرشار از سکینه و آرامش است.
افسانه‌ی نبات و شکر: در باورهای محلی، روزبهان را با نام «پیرِ بقلی» (میوه‌فروش یا سبزی‌فروش) می‌شناسند. قصه‌ها حکایت از آن دارند که او در نوجوانی، چنان غرق در جذبه‌های معنوی شد که دکانِ کوچکش به محفلی برای جویندگان حقیقت تبدیل گشت. این آرامگاه برای مردم شیراز، نماد عارفی است که عرفان را از خانقاه به میان کوچه و بازار آورد.
کتیبه‌های سنگی: سنگ مزار شیخ و کتیبه‌های اطراف آن، با خطوطی خوش، گوشه‌هایی از مقامات و احوال او را روایت می‌کنند. تماشای این نقوش سنگی در زیر نور ملایمِ آفتابِ شیراز، حسی از اتصال به تاریخِ تصوف و عرفان قرن ششم هجری را زنده می‌کند.
پیشنهاد کاربردی:
آرامگاه شیخ روزبهان محیطی بسیار کوچک و خلوت دارد، بنابراین اگر به دنبال فضایی برای تامل و دوری از شلوغیِ مکان‌هایی مثل حافظیه هستید، اینجا بهترین گزینه است. به دلیل قرارگیری در محله‌ای با کوچه‌های باریک، پیشنهاد می‌کنم خودروی خود را در خیابان‌های اصلی نزدیک (مثل خیابان لطفعلی‌خان زند) پارک کرده و با کمی پیاده‌روی به این مکان برسید. همچنین، قبل از رفتن حتماً از ساعات باز بودن مجموعه اطمینان حاصل کنید، زیرا این مکان گاهی در ساعت‌های میانی روز تعطیل است. اگر به ادبیات عرفانی علاقه دارید، خواندن چند خط از کتاب «عبهرالعاشقین» در فضای این آرامگاه، درک شما را از اتمسفر معنوی آن به کلی تغییر خواهد داد.
بقعه عارف قرن ۱۰ هجری (شیخ روزبهان بن ابی‌نصر فسایی، درگذشت ۹۳۶ ه.ق) در محله فسا (خیابان روزبهان، نزدیک دروازه سعدی) بافت تاریخی شیراز، نمادی از عرفان اسلامی و تصوف با معماری ساده آجری.
ثبت ملی در ۱۳۸۰ با شماره ۳۹۳۱ به عنوان یکی از مشایخ بزرگ سلسله کبرویه و نویسنده کتاب‌های عبهر العاشقین و شرح شطحیات.
مساحتی حدود ۵۰۰ مترمربع با حیاط کوچک، ایوان مقرنس‌کاری، ضریح چوبی مشبک، کتیبه‌های نستعلیق و سنگ قبر مرمرین.
مرمت‌های اخیر برای حفظ از فرسایش و افزودن کتابخانه عرفان.
بزرگ مرد
روزبهان ابومحمدبن ابی نصربن روزبهان بقلی فسایی شیرازی، معروف به «شیخ شطّاح» و «شطّاح فارس» عارف اهل فارس بود.
او در سال ۵۲۲ هجری قمری در خانواده‌ای دیلمی الاصل در فسا به دنیا آمد.[۱] این عارف و دانشمند سدهٔ ششم و هفتم و از سرسلسلة روزبهانیان بوده و دیلمیان مقیم فارس بوده‌اند و چون در فسا به بَقل (سبزی و تره بار) فروشی اشتغال داشت ملقب به «شیخ روزبهان بقلی» بود. در مکتب به آموختن قرآن پرداخت و در محضر دانشمندان عصر به فراگرفتن علوم متداول مشغول شد. از همان اوان زندگی تمایلات عرفانی داشت تا اینکه در ۲۵ سالگی از خلق برید و در کوه‌های اطراف شیراز به عبادت و ریاضت پرداخت و حافظ قرآن شد و نزد نخستین مرشد خود، شیخ جمال الدین فسایی رفت
