HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
وقتی در محله‌ی قدیمی «درب شازده» شیراز و در نزدیکی مجموعه وکیل قدم می‌زنی، میان کوچه‌پس‌کوچه‌هایی که هنوز عطر تاریخ می‌دهند، به عمارتی باشکوه برمی‌خوری که نام خانه سردار پارسایی را بر پیشانی دارد. من مقابل خانه‌ای ایستادم که از اواخر دوره قاجار به یادگار مانده و متعلق به یکی از شخصیت‌های نظامی و بانفوذ آن دوران بوده است. حسی که در لحظه‌ی ورود به من دست داد، حسِ ورود به یک پادگانِ اعیانی بود؛ جایی که صلابتِ نظامی با ظرافتِ هنرِ شیرازی گره خورده است. چیزی که در بدو ورود نظرم را جلب کرد، حیاط وسیع و باصفای آن بود که یک حوض سنگیِ بزرگ در میانش می‌درخشید. من با دقت به تالار اصلی یا همان «شاه‌نشین» نگاه کردم که ارسی‌هایِ غول‌پیکر با شیشه‌های رنگی‌اش، کلِ ضلع شمالی را پوشانده است. وقتی به سقف‌های چوبیِ نقاشی‌شده (مرجوک) و گچ‌بری‌هایِ پرکارِ دیواره‌ها خیره می‌شوی، متوجه می‌شی که مالکِ این خانه چقدر برای نمایشِ قدرت و سلیقه‌اش وسواس داشته است. من لابلایِ اتاق‌هایِ قرینه قدم زدم و محوِ تماشایِ بخاری‌های دیواریِ گچی شدم که با طرح‌های گل و بوته، مثل یک تابلوی نقاشی به دیوار سنجاق شده‌اند. اما در میان محلی‌ها و اهالی قدیمِ محله، داستان‌هایِ جالبی درباره‌ی اقتدارِ «سردار پارسایی» شنیده می‌شود. می‌گویند او مردی بسیار منضبط بوده و حتی چیدمانِ گلدان‌هایِ شمعدانیِ دورِ حوض باید با نظمی نظامی و میلی‌متری انجام می‌شد! یک روایتِ عامیانه هست که می‌گوید سردار چنان ابهتی داشته که وقتی اسبش در کوچه شیهه می‌کشید، اهلِ محل می‌فهمیدند وقتِ استراحتِ نیمروزی تمام شده و باید به سرِ کار برگردند. همچنین می‌گویند زیرزمین‌هایِ این خانه (سرداب‌ها) به قدری خنک و مستحکم بوده که در زمان‌هایِ قحطی یا ناامنی، بخشی از آذوقه‌ی محله را برایِ روزِ مبادا در آنجا ذخیره می‌کردند تا از دستبردِ راهزنان در امان بماند. من متوجه شدم که این خانه نسبت به دیگر خانه‌هایِ هم‌عصرش، از نظر حجاری‌هایِ سنگیِ پایه‌یِ ستون‌ها بسیار غنی‌تر است. نقشِ سربازانی که با کلاهِ مخصوصِ آن دوره حکاکی شده‌اند، کاملاً گویایِ روحیه‌یِ صاحبِ خانه است. مسیر دسترسی از طریق خیابان لطفعلی‌خان زند و کوچه‌هایِ منتهی به مسجد جامع عتیق است. آنتن‌دهی در محوطه حیاط عالی بود، اما در سرداب‌هایِ عمیق و خنکِ زیرِ ساختمان، سیگنالِ گوشی تقریباً قطع می‌شد. من موقع عکاسی از تالارِ آینه متوجه شدم که اگر در زمانِ غروب آفتاب آنجا باشی، بازتابِ نورِ نارنجی از شیشه‌هایِ رنگی رویِ سقف‌هایِ چوبی، فضایی جادویی ایجاد می‌کند. یک تجربه‌ی شخصی که برایت دارم؛ حتماً به جزئیاتِ کاشی‌کاری‌هایِ ازاره (پایین دیوار) دقت کن، چون طرح‌هایِ اسلیمیِ آنجا با دقتی مینیاتوری اجرا شده است. فقط حواست باشد که چون این بنا تحت بازسازی و مراقبتِ ویژه است، در برخی اتاق‌ها ممکن است محدودیتِ تردد وجود داشته باشد. حتماً کفشِ تخت و راحت بپوش، چون پله‌هایِ سنگیِ سرداب‌ها کمی بلند و لغزنده هستند.
