آسیاب آبی ریگاره، موزه تاریخی این شهر است و مثل یک دفترچه یادگاری از گذشته‌های نائین می‌ماند. این مکان دوست‌داشتنی با نمایش ابزارها و روایت‌های مربوط به آسیاب‌های آبی شما را به سفر در زمان می‌برد و برای دوستداران تاریخ ملموس، جایگاهی دلنشین برای کشف سبک زندگی گذشته است. حضور مردم محلی و بازدیدکنندگان علاقه‌مند، فضای آرام و آموزنده‌ای را به وجود می‌آورد.
آسیاب آبی ریگاره، این مکان تاریخی که در دل زمین ۳۰ متر زیر سطح قرار گرفته و با آب قنات کار می‌کند، برای علاقه‌مندان به مهندسی و تاریخ جذاب است؛ اما دسترسی به‌صورت ویلچر امکان‌پذیر نیست و باید در مسیر شیب‌دار پیاده‌روی کنید، که برای کسانی که مشکل پا یا کمر دارند ممکن است سخت باشد. اکثر بازدیدکنندگان گزارش می‌دهند که درب در زمان‌های غیر از عید یا نوروز بسته است و باید با راهنما یا مسئول میراث فرهنگی هماهنگ کنید؛ در بعضی موارد فقط در ایام نوروز باز می‌شود و حتی در برخی بازدیدها تابلو راهنمایی نامناسب یا عدم وجود کارتخوان باعث ناراحتی شد. هزینه ورودی در سال‌های اخیر حدود ۲۰ تا ۴۰ هزار تومان بوده و در برخی بازدیدها فقط نقدی قبول می‌شد. اما وقتی داخل می‌شوید، توضیحات دقیق و جذاب آقای شمیرانی یا راهنمایان محلی، همراه با بوی گندم و دیدن چرخ‌دنده‌های سنگی در عمق زمین، تجربه‌ای شبیه غارنوردی تاریخی می‌شود؛ بسیاری از بازدیدکنندگان آن را “عجیب‌ترین و شگفت‌انگیزترین آسیاب ایران” می‌نامند و حتی در تابستان دمای مطبوعی دارد. در مجموع، اگر بخواهید به‌صورت کامل از این شاهکار مهندسی آب لذت ببرید، باید زمان بازدید را با دقت برنامه‌ریزی کنید، هزینه را پرداخت کنید و آماده باشید که مسیرهای شیب‌دار را طی کنید، ولی نتیجه‌ی آن، دیدن یکی از رموز تاریخی نائین است که ارزش بازدید را دارد.
Ali Zali
۴ ماه قبل
۵
سال‌ها بود که مشتاق دیدار این آسیاب بودم متاسفانه کار نمیکنه هرچند دارن کارای صورت میدن که به صورت نمایشی راه بیفته. آسیاب آبی معمولی نیست ارزش دیدن داره بزرگه و با روش‌های مهندسی زیبایی از آب قنات برای تامین انرژی خودش استفاده می‌کنه. دسترسی بهش با ویلچر امکان‌پذیر نیست. یه مسیری رو باید پیاده در شیب حرکت کنید که ممکنه برای کسایی که مشکل پا و کمر دارند دسترسی بهش سخت باشه. مادر بهمن ماه ۴۰۴ ۵۰ هزار تومان برای ورودی پرداخت کردیم. دیدن صرف این آسیاب لذت بخش نیست و لذت این بازدید به خاطر توضیحات و اطلاعات خوب آقای شمیرانی راهنمای نایین بود. توصیه می‌کنم نایین رو با ایشون ببینید
یک آسیاب آبی دو هزار ساله که واقعا آدم رو شگفت زده می‌کنه. ظاهرا تا حدود ۶۰ سال پیش هم‌چنان کاربری داشته. ما روز پنجشنبه برای بازدید رفتیم ولی با درب بسته روبرو شدیم. یک شماره تلفن پشت در بود که تماس گرفتیم که بیان درب رو باز کنن. هزینه بازدید در شهریور ۱۴۰۴، نفری ۴۰ هزار تومان بود.
آسیاب آبی ریگاره، واقع در محمدیه نائین، یکی از شاهکارهای بی‌نظیر مهندسی آب در فلات مرکزی ایران است. تفاوت بنیادی این آسیاب با نمونه‌های مشابه در این است که در عمق ۳۰ متری زمین و کاملاً در دل سنگِ سخت حفر شده است.
تحلیل فنی و ساختاری این سازه‌ی عجیب به شرح زیر است:
۱. مکانیسم هیدرولیک و تأمین آب
ریگاره بر خلاف بسیاری از آسیاب‌ها که در مسیر رودخانه هستند، با انرژی قنات کار می‌کند:
منبع تغذیه: آب قنات معروف «کیخسرو» پس از طی مسیری طولانی، به این نقطه می‌رسد.
تنوره (چاه فشار): برای ایجاد فشار کافی جهت چرخاندن سنگ عظیم آسیاب، معماران چاهی عمودی به عمق حدود ۳۰ متر حفر کرده‌اند. آب با سقوط از این ارتفاع، انرژی پتانسیل خود را به انرژی جنبشی تبدیل کرده و با فشار زیاد به پره‌های توربین چوبی برخورد می‌کند.
۲. معماری صخره‌ای (دست‌کند)
تمام فضاهای این آسیاب شامل دالان‌ها، محل استقرار سنگ و اتاق‌های جانبی، بدون استفاده از خشت یا آجر و تنها با کندن سنگ‌های لایه‌ی زیرین زمین ایجاد شده‌اند:
دالان دسترسی: برای رسیدن به مرکز آسیاب در عمق ۳۰ متری، دالانی شیب‌دار به طول ۱۵۰ متر حفر شده است. این دالان با شیب ملایم طراحی شده تا حمل کیسه‌های گندم و آرد توسط چهارپایان امکان‌پذیر باشد.
اتاق سنگ: فضایی وسیع در پایین‌ترین نقطه که محل قرارگیری دو سنگ بزرگ (زیرین ثابت و رویین متحرک) است. به دلیل قرارگیری در عمق زمین، دمای این فضا همیشه ثابت و خنک است که از داغ شدن سنگ و سوختن آرد جلوگیری می‌کند.
۳. نبوغ در مدیریت پساب
پس از آنکه آب انرژی خود را به سنگ آسیاب داد، نباید در عمق زمین هدر برود:
خروجی آب: آب از طریق یک کانال زیرزمینی دیگر مجدداً به مسیر اصلی قنات باز می‌گردد تا در پایین‌دست برای کشاورزی در باغات محمدیه و نائین استفاده شود. این یعنی نرخ اتلاف آب در این تکنولوژی قدیمی صفر بوده است.
۴. احیا و وضعیت فعلی
این آسیاب که برای دهه‌ها در زیر لایه‌های خاک و فراموشی مدفون شده بود، در سال‌های اخیر توسط میراث فرهنگی و با همت محلی‌ها بازگشایی و مرمت شد. امروزه این مکان یکی از شگفت‌انگیزترین سایت‌های گردشگری نائین است که بازدیدکنندگان را به عمق تاریخ مهندسی ایران می‌برد.
مختصات بازدید:
آدرس: استان اصفهان، نائین، محله محمدیه، مجاور قلعه تاریخی عاشوراگاه.
نکته: به دلیل عمق زیاد و مسیر دالان، بازدید از این مکان تجربه‌ای شبیه به غارنوردی تاریخی است و دمای آن در تابستان بسیار مطبوع است.
یکی از بناهای ارزشمند و معروف محمدیه است
که به خوبی بازسازی شده و تا جایی میدونم بسیار پر بازدید ااست
ولیکن ما که رسیدیم دربش قفل بود و گفتند فقط در ایام نوروز باز میکنند!!!
نمره ای که دادم در واکنش به این بسته بودن هست وگرنه نتونستم داخلش رو ببینم
