مسجد جامع نایین

بنای اولیه مسجد جامع نایین به قرن دوم هجری قمری بازمی‌گردد و قسمت‌های دیگر آن در دوره‌های بعد به بنا افزوده شده است. این مسجد جزو معدود بناهایی محسوب می‌شود که در طول تاریخ، تغییر زیادی نداشته و شکل اولیه خود را حفظ کرده است. معماری مسجد جامع نایین بسیار ساده است و گنبدخانه و ایوان ندارد، مهم‌ترین بخش آن، شبستان‌های سه طرف مسجد هستند.

خیلی زیبا، اصیل و چشم‌نوازه. من توی تعطیلی رسمی از این بنا بازدید کردم. بلیت بازدید برای هر نفر در شهریور ۱۴۰۴، ۲۰ هزار تومان بود. شب‌ها نماز مغرب و عشا توی شبستان مسجد برگزار می‌شد که در این زمان امکان بازدید نبود. یه مشکلی که داشت، عدم وجود فرد راهنما، یا حتی تابلو با اطلاعات کافی در مورد مسجد بود.

اینجا مسجد جامع نایین است؛ یکی از چهار مسجدِ اولیه‌ی ایران. اینجا از آن جاهایی نیست که با کاشی‌های هفت‌رنگ و زرق‌وبرق چشمت را بزند. نایین با «سکوت» و «سادگی» جادو می‌کند. وقتی پایت را از هیاهوی بازارِ نیمه‌جانِ نایین به داخل محوطه می‌گذاری، انگار ناگهان صدای جهان قطع می‌شود. ستون‌هایی از جنسِ اصالت: به این ستون‌های کوتاه‌قام و تپل نگاه کن. این‌ها یادگار قرن دوم و سوم هجری هستند. برخلاف مسجدهای صفوی که می‌خواهند قد بکشند و به آسمان برسند، این مسجد جوری ساخته شده که انگار می‌خواهد به زمین نزدیک‌تر باشد، متواضع و ریشه‌دار. رقصِ گچ‌بری‌ها بر پوستِ شب: برو به سمت محراب. آن گچ‌بری‌هایی که می‌بینی، از آن نوعی نیست که با قالب درست شده باشد؛ دستِ هنرمندِ هزار سال پیش، سرِ صبر و حوصله، طرح‌های اسلیمی را از دلِ گچ بیرون کشیده. در نورِ کم‌جانِ شبستان، این گچ‌بری‌ها شبیه توری‌های سپیدی هستند که روی تنِ خشنِ دیوار کشیده‌اند. پایاب و خنکای زیرزمین: در میانه حیاط، پله‌هایی هست که تو را به اعماق زمین می‌برد؛ به جایی که آب قنات از زیر مسجد رد می‌شده. در آن پایین، حتی وقتی روی زمینِ نایین هوا مثل کوره داغ است، هوایی چنان خنک و مطبوع جریان دارد که دلت نمی‌خواهد بیرون بیایی. آنجا صدای چک‌چک آب، تنها چیزی است که سکوتِ هزارساله را می‌شکند. اتمسفر و روحِ مکان: بوی این مسجد، بوی خاکِ قدیمی و بوی عباهای پشمیِ نایینی است. اینجا خبری از شلوغیِ اصفهان نیست. پیرمردهایی را می‌بینی که با آرامشِ عجیبی گوشه‌ای نشسته‌اند و به دیوارهای هزارساله تکیه داده‌اند. اتمسفر نایین، آدم را به «درون» خودش می‌برد. اینجا جایی برای فکر کردن است، نه فقط تماشا کردن. یک روایتِ پنهان: می‌گویند منبرِ چوبیِ این مسجد (که یکی از قدیمی‌ترین منبرهای جهان است) را بدون حتی یک میخ ساخته‌اند؛ فقط با هنرِ کام‌وزبانه و چفت کردنِ قطعات چوبِ گردو. این یعنی صبر؛ چیزی که ما امروزه در زندگی‌هایمان گم کرده‌ایم. نکته رفیقانه: حتماً از «پایاب» مسجد دیدن کن و اگر توانستی، سری هم به سردابِ زیر حیاط بزن. نورهایی که از سوراخ‌های سقف به کفِ زیرزمین می‌تابند، جوری فضا را می‌سازند که انگار وسط یک تابلوی نقاشیِ کلاسیک ایستاده‌ای. نایین، ایستگاهِ اولِ هنرِ اسلامی در ایران است؛ جایی که سادگی هنوز مقدس است.

از مسجد جامع نایین دو تا چیز رو بیشتر از همه دوست دارم .یکی ترکیب مقرنس کاریاش که آدم نمیتونه ازش چشم برداره و یکی هم سرداب تاریک میجد است که معروفه جن دارد. معماری مسجد به صدر اسلام بر می‌گردد و هر کدام از ستون‌ها آجرکاریهای مخصوص به خود را دارد. بسیار زیبا و باشکوه بنا شده و حس سفر به تاریخ را در انسان القا می کند.

جالب بود و متفاوت . کارکنان خوبی داشت و کلی اطلاعات خوب به صورت رایگان در اختیار ما گذاشتند. It was different & interesting . The workers there were very nice & they gave us lots of good information

مسجد جامع نایین به عنوان یکی از قدیمیترین مساجد کشور و وجود ویژگیهای خاص و معماری موجود درآن ، این مسجد را در ردیف مهمترین بناهای تاریخی مساجد کشور قرارداده است . بنای اولیه مسجد جامع نایین متعلق به قرون دوم تا چهارم هجری می باشد در کتاب مرأۀ البلدان ذکر گردیده ، این بنای تاریخی به دستورعمربن عبدالعزیزاموی ساخته شده است . سبک ساخت این مسجد شبستانی و بسیار شبیه و قابل مقایسه با مسجد تاریخانه دامغان می باشد. مسجد جامع نائین دارای شاخصه های خاص و ویژه ای بوده که عبارتند از : ۱- گچبریها : گچبریهای بسیار زیبای محراب ، بالای محراب و سه ستون روبروی آن که این گچبریها الگوی گچبری ایرانی بوده و تأثیر معماری ایرانی بر هنر اسلام را می توان درگلهای دوازده پر، ستونهای تزئینی و نقوش گیاهی و هنری موجود در آن مشاهده نمود ، گچبریهای موجود مسجدمتعلق به دوران آل بویه بوده و حدوداً هزار سال بدون هیچ دخل و تصرفی هنوز هر بازدیدکننده را به خود جذب می نماید. در قسمت بالای محراب و در گچبریهای آن دوکتیبه را به خط کوفی مشجری می توان ملاحظه نمودکه آن شامل آیات قرآنی سوره نمل و توبه می باشد ۲- منبر:این منبر چوبی و تزئین شده با هنر منبت وبسیار زیبا در مجاورت محراب می باشد.در سمت چپ منبر و در قسمت فوقانی آن کتیبه ای وجود دارد با نام شاه محمود کرمانی و واقف آن به نام ملک التجار دیده می شود و تاریخ منبر متعلق به ۷۱۱ هجری قمری(‌ قرن هشتم و حدوداً هفتصد سال ) می باشد ساخت این منبر از تکنیک کام و زبانه و چفت و بست استفاده شده و هیچ گونه میخ فلزی در آن بکار نرفته است البته در دوره های بعدی بستهای فلزی را در بعضی نقاط آن می توان ملاحظه نمود . ۳- معماری: سبک ساخت مسجد جامع نائین معروف به سبک شبستانی و ستونه ای بوده و فاقد ایوان و گنبد و به صورت تک مناره می باشد. که با بیش از ۲۸ متر ارتفاع به صورت هشت ضلعی از دورترین نقاط اطراف شهر قابل مشاهده می باشد . شکل کلی بنا شامل صحن یا حیاط در مرکز بوده و ستونها و رواقها در اطراف آن می باشد. از ویژگیهای مهم معماری مسجد می توان به ستونهای متنوع آن با اشکال مختلف استوانه، مربع، چند ضلعی و … یاد نمود که در سراسر مسجد قابل ملاحظه می باشد . در بعضی از قسمتهای مسجد نمونه هایی از دیواره های اصلی نیز یافته شده که شامل خشتهای خام با ابعاد۳۸×۳۸×۱۰ می باشد که در دوره های مختلف با کاهگل ، گچ و گل سفید در چند نوبت نمای آن را شکل داده است . از ویژگیهای مهم معماری مسجد جامع نائین کمر پوشهایی در طرف چپ و راست محراب بوده که در دوره های بعدی به این مسجد الحاق گردیده است که جهت استفاده بانوان در مراسم و مجالس ساخته شده که از نظر ساخت به صورت مسطح ساخته شده است . از ویژگیهای مهم معماری مسجد زیر زمین و یا سرداب مسجد بوده که در ساخت آن از تکنیک کنداستفاده شده و تماماً در دل زمین حفرگردیده است . از دیگر بخشهای معماری مسجد وجود پایاب ووضوخانه بوده که در قدیم از طریق آب قنات تأمین می شده است . این مسجد ۶ ورودی داشته که یکی از ورودی های اصلی آن دارای تزئینات بسیار زیبائی بوده که متعلق به دوره ایلخانی می باشد .در شمال مسجد شبستان زیبائی وجود دارد که بادر نظرگرفتن معماری دوره های قبلی در دوره قاجار با معماری کاملاً متفاوت به این مسجد الحاق و اضافه گردیده است . این مسجد به شماره ۱۴۴ در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و سالیانه بیش از هزاران گردشگر داخلی و خارجی از آن بازدید می نمایند.

نمای آجری مسجد خیلی قشنگ بود و جلب توجه میکرد. اما اگر بخوام این مسجد رو با مسجدهای بزرگ شهرهای دیگه مقایسه کنم باید بگم که خوب مثل اونا دیدنی نیست.

مسجد بسیار زیبایی است و خیلی خاص به لحاظ معماری و طرح و نقش ها

مسجد بسیار جذاب و دیدنی هست اگر ... در زمان نماز بزدید ندارد

ویژگی‌های خاص این بنا: -گچبری برهشته -زیرزمین خاص و منحصربفرد -تک مناره بودن -معماری خاص کمرپوش‌ها

مسجدی بسیار قدیمی و متفاوت با نقوش و تزئینات زیبا و خاص این مکان تا به حال نقوش موجود در این مکان را در سایر مساجد و طراحی های اسلامی ندیده بودم حتما به محراب و سه ستون نزدیک به آن با دقت نگاه کنید تزئینات تقریبا به پیش از اسلام مربوط می‌شود زیرزمین مسجد واقعا سازه عجیبی دارد البته بسیار محجور مانده و بسیار در معرض آسیب است، نیاز به بازسازی و نگهداری جدی دارد

سال 1385 که به اتفاق یکی از دوستان عزیز نائینی از مسجد بازدید کردم حفاظت خاصی انجام نمی شد و راهنما و نگهبانی نیز نداشت و فقط به نصب تابلوی راهنمای تاریخ ساخت اکتفا شده بود که در قرن دوم هجری آغاز شده بود و قدیمی ترین مسجد ایران است. در سالهای اخیر برای ستون های مسجد و بعضی جاهای دیگر شیشه های محافظ نصب شده. معماری بسیار زیبا و پر روح که پر از انرژی هست مهمترین چیزی هست که از این بنای تاریخی در خاطرم مونده.

محرابی با گچکاری‌های بسیار زیبا و باقدمت داره

داخلش از بیرونش قشنگتره

مسجد جامع نایین هنر آجرکاری بی نظیر سلجوقی ایلخانی که آجرها قبلا لعاب دار و رنگی بودن الان تک و توک چند تا آجر رنگی اون وسطش معلومه طبق معمول بناهای مسجد جامع ایلخانی روی بنای اولیه آتشکده های ساسانی بنا میشده با توجه به نارین قلعه که قدمت اولیه ش به اشکانی ساسانی برمیگرده مسجد جامع نائین با الگوبرداری از مسجد پیامبر در مدینه ساخته شده‌است این مسجد دارای یک معماری فوق العاده مهندسی شده و منار ۲۸ متری دارد . حیاط بزرگی در میان دارد و پیرامون آن را شبستان‌های دارای ستون گرفته‌است. دهانه میانی روبه قبله و دهانه روبروی آن که ورودی مسجد است پهن‌تر و گشادتر از دهانه‌های دیگر است. مسجد جامع نائین دارای شبستان دارای ستون است و بخشی از آن از مسجدهای بومسلمی گرفته شده‌است. مسجد نائین به شیوه خراسانی ساخته شده‌است

شهر نائین مرکز شهرستان نائین در استان اصفهان می‌باشد که در دشت کویر قرار گرفته‌است. نایین در فاصله ۱۳۵ کیلومتری مرکز شهرستان اصفهان واقع شده و فاصله آن تا تالاب گاوخونی ۹۰ کیلومتر است. قدمت نائین بیش از ۴۰۰۰ سال است.  نايين از شهرهای ايران باستان و يکی از ولايت‌های پنج‌گانهٔ استان فارس، يعنی پايتخت هخامنشيان بوده است. مسجد جامع نائین از لحاظ قدمت اولین یا دومین مسجد پابرجا در ایران است و پیشینهٔ ساخت آن به قرن نهم میلادی (قرن ۳ هجری) بازمی‌گردد. 🌞🌞🌞🌞

مسجدی تاریخی وزیبا ولی ساعات بازدید آن محدود است و در ایام تعطیل بسته است

مسجد جامع نایین، سومین مسجد قدیمی ایران

از مساجد صدر اسلام با معماری جالب توجه

من چون جاهای تاریخی دوست دارم .این مسجد هم جز آثار تاریخی شهر.بسیار زیبا و اصیل خیلی قشنگه.