بافت تاریخی بیرجند، یک مکان تاریخی در استان خراسان جنوبی، بیرجند، است. اینجا برای گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و معماری ایرانی جایگاه ویژهای داره؛ هر ساله هزاران نفر از داخل و خارج شهر به این نقطه میرسن. در محلهی منتظری، نزدیک به بازار سنتی، فضای آرام و تاریخیاش باعث میشه حس زمان گذشته رو حس کنید. یه نکته ساده: بهتره قبل از ظهر بزنید تا از ترافیک کمتر بهرهمند باشید.
بافت تاریخی بیرجند، با بیش از ۱۲۷ هکتار، بهعنوان یکی از شهرهای با بافت منسجم و ارزشمند فرهنگی در ایران شناخته میشود؛ مشتریان بهخوبی این نکته را برجسته کردهاند که این شهر، با آثار قاجاریهای مثل باغ اکبریه و بنای تاریخی خواجه خضر، و موزههای مشارکتی مردمشناسی و میراث پهلوانی، نمایانگر فرهنگ و تمدن ایرانی است. آنها اشاره کردهاند که کمتر از ۱۰ درصد از این بافت تاکنون مرمت شده و نیازمند توجه و حفاظت بیشتری است؛ در عین حال، نوروز و گردشگران داخلی و خارجی، فرصتی برای تجربه گشت و گذار در کوچههای قدیمی و کوچه پسکوچههای تاریخی شهر فراهم میکند. در مجموع، بازدیدکنندگان با لذت از معماری اصیل، آثار تاریخی، و فضای تاریخی محلههای معتبر مثل «سرده» لذت میبرند و بهدنبال حفظ این میراث ارزشمند هستند.
حاج مجید (مجید بيرجند)
۲ سال قبل
۴
- بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی، دارای بافت تاریخی غنی و ارزشمندی است که نمایانگر فرهنگ و تمدن ایرانی است.
- بنای تاریخی خواجه خضر، که به دوره قاجاریه تعلق دارد، یکی از آثار تاریخی مهم بیرجند است و به دلیل قرار گرفتن در کنار آرامگاه، اهمیت فرهنگی و مذهبی دارد.
- موزه مشارکتی مردمشناسی بیرجند، که در خانه تاریخی اعتمادی نیا واقع شده، نمایشگر انواع لوازم معیشتی، ابزار و وسایل حرف سنتی و صنایعدستی منطقه است.
- موزه میراث پهلوانی، که در زورخانه قدیمی امیرعرب قرار دارد، به نمایشگاهی دائمی از مواریث پهلوانی و ورزش باستانی اختصاص یافته است.
- باغ اکبریه، که در دوره قاجاریه ساخته شده، با تزیینات منبت، مشبک و ارسی با شیشههای رنگی، یکی از زیباترین آثار تاریخی بیرجند به شمار میرود.
- بافت تاریخی بیرجند با وسعت بیش از 127 هکتار، پس از یزد و کاشان، به عنوان یکی از شهرهای با بافت منسجم و ارزشمند فرهنگی و تاریخی در ایران شناخته میشود.
- کمتر از ۱۰ درصد از بافت تاریخی بیرجند تاکنون مرمت شده است، که نشاندهنده نیاز به توجه و حفاظت بیشتر این میراث فرهنگی است.
بافت تاریخی بیرجند، میراث ارزشمندی است که همگونی تمدن، فرهنگ و معماری اصیل را به نمایش میگذارد و نوروز امسال نیز گذرگاهی برای حضور گردشگران داخلی و خارجی است تا تجربه متفاوتی از گشت و گذار در کوچه پس کوچههای قدیمی را کسب کنند.
شهر تاریخی بیرجند در شرق ایران و مرکز استان خراسان جنوبی در گذر تاریخ طولانی خود فراز و فرودهای بسیاری از سر گذرانده است.
اشعار حکیم نزاری، وجود محلهای در بافت قدیمی شهر، کاوشهای به عمل آمده از قلاع دختر در "بند دره” و "قلعه دره” و نیز کتیبه به دست آمده از کال جنگال در روستای ریچ از توابع خوسف، "تخته سنگ لاخ مزار” واقع در روستای کوچ، سنگ نگاره و کتیبههای پهلوی اشکانی در دره "استاد تنگل” نشانه قدمت چند هزار ساله بیرجند است.
قرائن و شواهد نشان میدهد که آبادانی و رونق شهر بیرجند از دوره صفویه به بعد بوده که تقریبا تا اواسط دوره قاجاریه معماری و بافت هماهنگی را در برداشته است. یادمانهای تاریخی بیشمار در این شهر، خانههای گلی و گنبدی شکل و کوچههای پیچ در پیچ، قراولخانههای بیدار و کاروانسراهای پرجنب و جوش حکایت از دفاع در برابر دشمن بیگانه یا مبارزه با توفان شن دارد.
بیرجند دارای ۱۹ محله معتبر و مهم بوده اما آنچه امروز بیش از سایر محلات در تیررس بازدید گردشگران داخلی و خارجی به عنوان نمادی از بافت تاریخی شهر قرار دارد، محله «سرده» است که در زمانهای قدیم طبقه اعیان و اشراف در این منطقه ساکن بودند.
