کوشک نور آباد، مکان تاریخی زیبا و دلنشین در ایذه، یکی از جاذبههای مهم گردشگری منطقه است. این کوشک با معماری سنتی و نورپردازی خاص، برای عاشقان تاریخ و هنر، فضایی آرام و دلپذیر ایجاد میکند. در محلهی تاریخی شهر، با قدم زدن در اطراف، میتوانید حس زندگی گذشته را تجربه کنید. اگر به دنبال یک روز پر از فرهنگ و زیبایی هستید، حتماً این مکان رو به برنامهی خود اضافه کنید؛ یه لحظهی خاطرهانگیز در انتظار شماست.
کوشک نورآباد، این بنای قاجاری که در دل کوههای الهک و کنار آبشارهای زلال ایذه قرار گرفته، همچنین یکی از آثار ملی ایران است؛ اما نظرات بازدیدکنندگان نشان میدهد که در حالی که معماری سنتی، سیستم سرمایش هوشمند و حوض مرکزی آن همچنان تحسینبرانگیز است، مرمتهای انجام شده بهصورت غیراصولی و عدم نگهداری مناسب باعث آسیبهای داخلی، فحشنویسی روی دیوارها و حتی نگهداری حیوانات در داخل بنا شدهاند. برخی بازدیدکنندگان به زیبایی باغ و فضای باز اطراف اشاره میکنند و پتانسیل بالای این مکان برای کاربریهای مختلف را میدانند، در حالی که دیگران از عدم وجود توضیحات، تابلوهای راهنما و تناسب نداشتن بازسازیهای اخیر شکایت دارند. در مجموع، کوشک نورآباد همچنان بهعنوان یک جاذبه تاریخی و گردشگری مهم در ایذه شناخته میشود، اما نیازمند برنامهریزی دقیقتر برای حفظ اصالت و جلوگیری از تخریب بیشتر است.
Masoud Amini
یک سال قبل
۲
کوشک یا قلعهی نورآباد در شهر ایذه، همانطور که گفته شد، بنایی مربوط به دورهی قاجار است. از آنجایی که ساکنین شهر ایذه از گذشتههای بسیار دور، غالبا طوایف بختیاری و لر زبان هستند، این کوشک تاریخی محل اسکان خوانین بختیاری بوده است. جالب است بدانید این کوشک علاوهبر نوع طراحی و معماری خاص، دارای منظرهای زیبا و چشمنواز است. زیرا روستای نورآباد دارای آبی زلال و گوارا میباشد که دلیل آن، وجود آبشاری مرتفع و فوقالعاده زیبا در دل کوههای الهک (الحک) است و یکی از دلایل ساخت این بنا، وجود همین آبشار عظیم میباشد. قلعهی قاجاری نورآباد نیز، دقیقا مقابل این کوه بنا شده که منظره و زیبایی حیرتآوری به نمای این کوشک بخشیده است. از اینرو، کوشک نورآباد در گذشته به عنوان مکانی تفریحی برای ساکنین آن مورد استفاده قرار میگرفت و در فصول بهار و زمستان به دلیل شرایط آب و هوایی فوقالعادهی حاکم بر منطقه، به این قلعه آمده و در فصل پاییز نیز به چغاخور چهارمحال بختیاری کوچ میکردند.
عمارت قاجاری نورآباد در سال 1385، توسط ادارهی میراث فرهنگی برای راهاندازی یک موزهی مردمشناسی ترمیم و مرمت شد اما به دلیل وجود معارضین محلی، دانشگاه علوم پزشکی از واگذاری بنا خودداری کرد و در نتیجه، برنامهی تبدیل این بنا به موزهی مردم شناسی، ناتمام ماند. این بنا در تاریخ یازدهم بهمن ماه 1378 با شمارهی 2570، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کوشک نورآباد، یکی از زیباترین بناهای تاریخی دوره قاجار در شهرستان ایذه (استان خوزستان) است. این بنا که در میان باغی مصفا قرار گرفته، به عنوان اقامتگاه زمستانی حاکمان محلی و محلی برای استقرار ایلخانیان بختیاری مورد استفاده قرار میگرفته است.
این کوشک نهتنها از نظر معماری، بلکه به دلیل سیستم هوشمندانه آبرسانی و سرمایشیاش در اقلیم گرم خوزستان، اهمیت فنی بالایی دارد.
۱. معماری و ساختار بنا
کوشک نورآباد با الهام از معماری سنتی ایران و ترکیب آن با ویژگیهای بومی منطقه زاگرس ساخته شده است:
پلان مربعشکل: بنا دارای یک ساختار متقارن است که در دو طبقه (همکف و اول) طراحی شده است.
مصالح: در ساخت این بنا از سنگ لاشه، آجر و ملات گچ استفاده شده که به دلیل قطر زیاد دیوارها، عایق حرارتی بسیار خوبی در برابر گرمای تابستان ایجاد میکند.
حوض مرکزی: در مرکز طبقه همکف، حوضی سنگی قرار دارد که آب از طریق کانالهای تنبوشهای (سفالی) به آن وارد شده و فضای داخلی را تلطیف میکرد.
۲. سیستم سرمایش سنتی (چشمانداز و نسیم)
معماران این بنا با بهرهگیری از جریان هوای دره و کوههای اطراف ایذه، ساختمان را بهگونهای جهتدهی کردهاند که بیشترین بهره را از نسیمهای محلی ببرد:
ایوانهای مرتفع: وجود ایوان در طبقات بالا، فضایی سایهدار و خنک برای استراحت در طول روز فراهم میکرد.
منظرگاه: کوشک بر روی یک بلندی نسبی ساخته شده تا اشراف کامل به باغهای اطراف و دشت ایذه داشته باشد.
۳. تزیینات و هنر قاجاری
حجاریهای سنگی: ستونها و سرستونهای کوشک دارای تزیینات سنگی ظریفی هستند که با طرحهای گیاهی و هندسی آراسته شدهاند.
گچبری: در فضاهای داخلی، آثاری از گچبریهای دوره قاجار دیده میشود که جلوهای اشرافی به بنا بخشیده است.
۴. اهمیت تاریخی و فرهنگی
این کوشک در زمان خود مرکز ثقل اداری و سیاسی منطقه بوده و بسیاری از تصمیمات مربوط به امور ایل بختیاری در این مکان اتخاذ میشده است. نام «نورآباد» نیز به دلیل روشنایی و صفای این باغ و بنا بر آن نهاده شده است.
مختصات بازدید:
موقعیت: استان خوزستان، شهرستان ایذه، انتهای خیابان محمد رسولالله (ص).
وضعیت فعلی: این بنا در سالهای اخیر مورد مرمت قرار گرفته و به عنوان یکی از جاذبههای اصلی گردشگری شهر ایذه شناخته میشود.
ساختمان زیبای است که به مرمت اساسی شده است اما متاسفانه به حال خود رها شده با توجه به فضای باز اطرافش و محل قرارگیریش پتانسیل زیادی برای کاربری های مختلف دارد
