"یخچال زواره" یک مکان تاریخی در اصفهان است که در کوچه یخچال واقع شده و برای علاقهمندان به تاریخ و معماری جذاب است. این مکان در منطقه زواره، یکی از محلههای تاریخی شهر، قرار دارد و جایگاه خوبی در میان مکانهای تاریخی ایران دارد. برای گردشگران که به دنبال تجربهای متفاوت در دل شهر هستند، این مکان پیشنهاد میشود. یه نکته کوتاه: حتما قبل از ورود، از اطراف شهر نگاه کنید تا حس تاریخی رو بهتر درک کنید. اگر با دوستان یا خانواده میروید، حتما در حیاط اطراف نشسته و از آرامش محیط لذت ببرید.
یخچال سنتی زواره یکی دیگر از بناهای تاریخی و کهن این شهر زیبا است که مصالح به کار رفته در ساخت آن عمدتا گل و خشت می باشند. این یخچال سنتی به شکل مخروطی بوده و دیواره های بسیار ضخیمی دارد. دایره ها در بخش های پایینی آن بزرگ بوده و هر چه به سمت بالا می رود کوچک تر می شود و در نقطه ای در راس بسته شده است.
فضای داخل یخچال سنتی زواره بسیار مرتفع بوده و از زیبایی بسیار زیادی برخوردار می باشد. مغاکی از سنگ چین به عمق 4 متر اطراف آن را با حاشیه ای 1 متری در بر گرفته که محل تردد است. پله های سنگی در نقطه ای از سنگ چین، دایره ها را بریده و به کف یخچال که مخزن یخ است راه پیدا می کند. این یخچال مخروطی، دارای دو درگاه به شکل نعل در مقابل یکدیگر است که 2 قطعه زمین در مجاور درگاه ها گسترده شده است. هم اکنون این دو قطعه زمین به صورت مسطح آسفالت شده اند.
در قدیم در فصل زمستان به ویژه شب های یخبندان، آب را در این دو قطعه زمین جاری می کرده اند. در سرمای شب های زمستانی، آب به صورت توده یخی عظیم در می آمد. در پایان فصل یخبندان، یخ ها را با تبر شکسته و در داخل مخزن یخچال انباشته کرده و درگاه ها را مسدود می کردند. در فصل تابستان به ویژه تیر و مرداد، روزنه ای از درب ها را باز کرده و یخ را میان مردم توزیع می کرده اند. در وسط یخچال چاهی دیده می شود که سرپوشیده است و احتمال می رود که برای آب جاری از یخ ها بوده است. این یخچال سنتی امروزه دیگر کاربرد قدیم را نداشته تبدیل به یک جاذبه توریستی شده که نظر بسیاری از گردشگران را به سمت خود جلب می کند.
یخچال از جمله آثار تاریخی و بناهای سنتی زواره است. عنصر اصلی یخچال را گل و خشت تشكیل می دهد. ساختار فیزیكی آن مخروطی شكل با دیوارههای دوایری ضخیم است كه دوایر پایین بزرگتر بوده و هرچه به طرف بالا اوج گرفته دوایر تنگ تر شده اند تا در یك نقطه ای چون راس مسدود شده است.
فضای داخل یخچال بسیار مرتفع و از زیبایی ویژه ای برخوردار است و مغاكی از سنگ چین به عمق 4 متر گرداگرد آن را با حاشیه ای یك متری در بردارد كه محل تردد است. پله های سنگی در نقطه ای از سنگ چین دوایری را بریده و به كف یخچال كه مخزن یخ است راه دارد این یخچال مخروطی شكل دارای دو درگاه نعلی مانند در روبروی همدیگر است كه دو قطعه زمین در مجاور درگاهها به نام خدرو كه یك متر عمق دارند گسترده است. امروزه این دو قطعه زمین به صورت مسطح آسفالت شده است در قدیم در فصل زمستان به ویژه شبهای یخبندان آب را در این دو قطعه زمین جاری می كرده اند و در سرمای شب آب به صورت یخ درآمده و یخها را با ضرب تبر شكسته و در داخل مخزن یخچال انباشته و درگاهها را مسدود می كردند و در فصل تابستان به ویژه تیر و مرداد روزنه ای از دربها را باز ویخ را میان مردم توزیع میكردند. در وسط یخچال چاهی دیده می شود كه سرپوشیده است وگویا برای آب جاری از یخها بوده است.
