HESAM ASHOORI
۸ ماه قبل
«آتشکده عقدا» در تاریخ آیین زرتشت، بیش از آنکه یک بنای ثابت باشد، به عنوان یکی از مهمترین ایستگاههای میانیِ حفاظت از آتش مقدس (آتش ورهرام) شناخته میشود. نام عقدا با روایتی گره خورده است که در آن، موبدان برای حفظ «آتشِ پیروزی» (که از آتشکده آذرفرنبغ فارس آورده شده بود) به این منطقه پناه آوردند. تحلیل تاریخی و موقعیتهای مرتبط با این آتش در منطقهی عقدا به شرح زیر است: ۱. غار اِشکفت یزدان؛ نیایشگاه مخفی مهمترین مکان در عقدا که به عنوان آتشکده شناخته میشود، غار اِشکفت یزدان است. این غار در کوهی به همین نام در نزدیکی روستای «هفتهر» (بخش عقدا) قرار دارد. تاریخچه: در سدههای نخستین پس از ورود اسلام، هنگامی که امنیت آتشکدههای بزرگ به خطر افتاد، موبدان آتش مقدس آذرفرنبغ را به این غار منتقل کردند. طبق منابع تاریخی، این آتش به مدت ۳۰ سال (برخی منابع تا ۷۰ سال) در این غار بهطور مخفیانه روشن نگه داشته شد. ساختار کالبدی: این مکان یک آتشکدهی ساختهشده با خشت و گل نیست، بلکه یک پناهگاه صخرهای وسیع است که دسترسی به آن بسیار دشوار است. در داخل غار، حوضچههایی برای جمعآوری آب باران و فضاهایی برای استقرار موبدان وجود داشته است. ۲. آتشکده بزرگ عقدا (بنای تخریب شده) پیش از انتقال آتش به غار، روایاتی از وجود یک آتشکدهی بزرگ در خودِ شهر عقدا وجود دارد. سرنوشت بنا: گفته میشود این آتشکده در حدود سال ۵۱۳ هجری قمری تخریب شد. پس از این تخریب بود که زرتشتیان مجبور شدند آتش مقدس را به دل کوهها و غار اشکفت یزدان ببرند. امروزه اثر کالبدی دقیقی از این بنا در بافت شهری عقدا باقی نمانده، اما نام آن در تاریخچهی سفرِ آتش مقدس ثبت شده است. ۳. پیوند عقدا با آتشکده ورهرام یزد آتشی که امروزه در آتشکده معروف یزد (خیابان کاشانی) میبینید و بیش از ۱۵۰۰ سال قدمت دارد، سالها در منطقهی عقدا و اردکان حفاظت شده است. مسیر حرکت این آتش به این صورت بوده است: آتشکده آذرفرنبغ (کاریان فارس) عقدا (به مدت ۳۰ سال در غار اشکفت یزدان) روستای ترکآباد اردکان (به مدت ۳۰۰ سال) روستای شریفآباد اردکان یزد (محل فعلی) ۴. زیارتگاه پارسبانو (در نزدیکی عقدا) در فاصلهی ۱۶ کیلومتری جنوب عقدا (روستای زرجوع)، زیارتگاه پارسبانو قرار دارد که آن هم به عنوان یک مرکز نیایشگاهی مهم در این منطقه شناخته میشود و بخشی از زنجیرهی مکانهای مقدس زرتشتی در حومهی عقدا است. مختصات بازدید از اشکفت یزدان (آتشکده صخرهای عقدا): موقعیت: جاده اردکان-نایین، خروجی روستای هفتهر، کوه اشکفت. نکته فنی: صعود به این غار نیازمند پیادهروی طولانی و آمادگی جسمانی است و به دلیل قداست مکان برای زرتشتیان، حفظ سکوت و نظافت محیط الزامی است.
